AICAS: Diễn đàn nơi AI gặp mạch tích hợp và nhu cầu thực tiễn
Hội nghị AICAS là diễn đàn khoa học quốc tế của IEEE Circuits and Systems Society, tập trung vào sự giao thoa giữa nghiên cứu trí tuệ nhân tạo, thiết kế mạch tích hợp, kiến trúc tính toán và các hệ thống thông minh, nhằm giải quyết bài toán chuyển đổi công nghệ AI từ kết quả học thuật thành ứng dụng AI thực tế quy mô lớn, tiết kiệm năng lượng và có chi phí triển khai chấp nhận được. Nhìn từ hội nghị AICAS này tại Hạ Long, điều quan trọng không phải là có thêm bao nhiêu mô hình AI mới, mà là cách cộng đồng nghiên cứu AI mạch tích hợp đang cùng nhau trả lời câu hỏi: làm thế nào để AI chạy được trên chip, trên thiết bị, trong bệnh viện, trên xe tự hành – thay vì chỉ trên máy chủ đắt đỏ. Với 330 công trình gửi về và 131 bài được chọn trình bày từ 35 quốc gia và vùng lãnh thổ, tỷ lệ chấp nhận 39,7% cho thấy sân chơi này đã đủ khắt khe để các ý tưởng phải chứng minh được tính khả thi chứ không chỉ dừng ở mức hay ho trên lý thuyết.
Việt Nam đăng cai: Tín hiệu rõ ràng về tham vọng AI và bán dẫn
Việc Viện Công nghệ Thông tin – Đại học Quốc gia Hà Nội đứng ra đăng cai hội nghị AICAS lần thứ 8 tại Hạ Long từ ngày 16–18/9 không phải chỉ là một hoạt động đối ngoại học thuật, mà là một tuyên bố về vị trí mà giới nghiên cứu trong nước muốn nắm giữ trên bản đồ AI và bán dẫn. Theo lãnh đạo ĐHQGHN, đăng cai hội nghị là cơ hội mở rộng kết nối giữa các nhà nghiên cứu, giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên với cộng đồng khoa học quốc tế – đúng nhóm người sẽ quyết định Việt Nam có bước vào được chuỗi giá trị AI mạch tích hợp hay không. Khi năng lượng, bộ nhớ, thời gian phản hồi và chi phí được nêu thẳng là bốn rào cản đưa AI vào ứng dụng, ta thấy rõ cách tiếp cận: không chạy theo trào lưu mô hình khổng lồ, mà tập trung giải bài toán tối ưu trên phần cứng, kiến trúc và hệ thống.
Những chủ đề nghiên cứu cho thấy AI đã bước ra khỏi phòng lab
Chương trình hội nghị gồm 4 báo cáo mời, 26 phiên chuyên đề, 2 phiên bồi dưỡng, 2 hội thảo chuyên đề và cuộc thi IEEE AICAS Grand Challenge, nhưng điều đáng nói không phải là số lượng phiên mà là cấu trúc nội dung: từ kiến trúc và mạch cho tính toán AI, AI biên, điện toán trong bộ nhớ, đồng thiết kế phần cứng–phần mềm, điện toán thần kinh, thị giác máy tính đến phần cứng tiết kiệm năng lượng. Nói cách khác, hội nghị AICAS 2026 đặt trọng tâm vào những lớp hạ tầng mà nếu không giải quyết thì mọi mô hình AI dù thông minh đến đâu cũng khó đi vào đời sống. Các ứng dụng được thảo luận trải từ robot, Internet vạn vật, y tế, xe tự hành tới thiết bị bay không người lái, thể hiện rõ ý đồ tiếp cận bài toán AI từ thuật toán, phần cứng, kiến trúc tính toán đến triển khai thực tế – không để nghiên cứu bị mắc kẹt trong kỷ yếu khoa học.
Từ thiết kế chip đến điện toán thần kinh: AI đang “ăn sâu” vào phần cứng
Hai báo cáo mời tiêu biểu cho thấy AI và mạch tích hợp đang hòa làm một. Trong bài keynote, Tiến sĩ Ziyad Hanna bàn về vai trò của AI trong thiết kế chip, mô tả xu hướng “thiết kế tự chủ” – nơi nhiều công đoạn từ kiến trúc, vi kiến trúc, RTL, kiểm chứng đến thiết kế vật lý và kiểm tra trước sản xuất có thể được tự động hóa, mở ra cơ hội tăng hiệu suất đáng kể dù quá trình chuyển đổi cần thời gian. Ở hướng khác, Giáo sư Kea-Tiong Tang nhấn mạnh điện toán thần kinh cho các hệ thống thị giác thông minh, cho rằng AI tại thiết bị biên vẫn bị giới hạn bởi năng lượng, công suất và khả năng tính toán, nên việc đưa tính toán gần hoặc ngay tại bộ nhớ, thậm chí xử lý tín hiệu ngay tại cảm biến là con đường khả thi để xây dựng hệ thống AI nhỏ gọn, tiết kiệm năng lượng. Khi cả thiết kế chip lẫn kiến trúc thần kinh đều đặt AI làm trung tâm, câu chuyện “AI mạch tích hợp” không còn là khái niệm, mà là hiện thực nghiên cứu.
Kết nối 35 quốc gia: giá trị lớn nhất là cùng nhau đưa AI vào đời sống
Với 131 công trình được chọn từ 330 bài gửi về của tác giả thuộc 35 quốc gia và vùng lãnh thổ, hội nghị AICAS tại Hạ Long đã tạo ra một không gian tranh luận nơi sự khác biệt về kinh nghiệm và cách tiếp cận trở thành lợi thế, không phải rào cản. Các trường đại học và viện nghiên cứu hàng đầu cùng doanh nghiệp công nghệ lớn như những tên tuổi trong chip và AI đều hiện diện, cho thấy đây là mối quan tâm chung chứ không chỉ của một vài nhóm chuyên môn. Cuộc thi IEEE AICAS Grand Challenge được tổ chức với mục tiêu kết nối nghiên cứu với bài toán thực tế, là lời nhắc thẳng thắn rằng nếu không chạm tới robot, IoT, y tế, xe tự hành, UAV và các hệ thống thông minh, nghiên cứu trí tuệ nhân tạo khó có ý nghĩa lâu dài. Điểm quan trọng rút ra từ AICAS lần này: AI sẽ chỉ thực sự là hạ tầng của xã hội khi cộng đồng khoa học, trường đại học và doanh nghiệp chấp nhận cùng nhau giải những bài toán khó về năng lượng, bộ nhớ, thời gian phản hồi và chi phí, thay vì chỉ chạy theo cơn sốt mô hình ngày càng phình to.
