Khánh Hòa chọn năng lượng xanh làm động lực mới
Chiến lược phát triển điện mặt trời Khánh Hòa là kế hoạch địa phương công khai danh mục 20 dự án điện sử dụng nhiều loại hình năng lượng tái tạo, đồng thời khởi động đấu thầu hai dự án điện mặt trời quy mô 500MW tại khu vực phía Nam, nhằm bảo đảm an ninh năng lượng, thu hút nhà đầu tư và thúc đẩy chuyển dịch sang các nguồn điện xanh theo định hướng quy hoạch điện quốc gia điều chỉnh.
Điểm đáng nói trong bước đi lần này là thái độ chủ động và có tính “mở đường” của tỉnh. Thay vì chờ dòng vốn tự tìm đến, Khánh Hòa đồng thời công khai danh mục các dự án điện xanh và cụ thể hóa hai khu đất lớn dành cho điện mặt trời để tổ chức đấu thầu năng lượng, thể hiện quan điểm coi năng lượng tái tạo Việt Nam là một trụ cột phát triển chứ không chỉ là giải pháp bổ sung.
Trong bối cảnh nhiều địa phương vẫn loay hoay với thủ tục và quy hoạch, cách tỉnh đưa ra một gói dự án điện xanh có cấu trúc rõ ràng, từ điện mặt trời đến điện gió, thủy điện, điện rác và pin lưu trữ, là tín hiệu cho thấy cuộc chơi năng lượng tái tạo đang bước sang giai đoạn cạnh tranh về tầm nhìn chứ không chỉ cạnh tranh về ưu đãi ngắn hạn.
Hai dự án điện mặt trời 500MW: bước đi mang tính biểu tượng
Việc HĐND tỉnh phê duyệt đưa hai khu đất dành cho Dự án Điện mặt trời Hòa Sơn Suối Ông 4 và Bác Ái 1 vào danh mục chính thức cho đấu thầu năng lượng cho thấy quyết tâm biến tiềm năng bức xạ mặt trời thành công suất điện thương mại. Hai dự án có tổng diện tích hơn 525ha, tổng công suất 500MW, đều nằm tại khu vực phía Nam tỉnh – nơi còn nhiều dư địa phát triển điện mặt trời Khánh Hòa.
Hòa Sơn Suối Ông 4 được quy hoạch trên khoảng 374,821ha đất rừng trồng và đất nông nghiệp, với công suất thiết kế 350MW. Bác Ái 1 sử dụng khoảng 150,37ha đất rừng sản xuất, công suất 150MW. Việc "chính trị hóa" hai khu đất bằng Nghị quyết số 67/NQ-HĐND không chỉ là thủ tục pháp lý; đó là cam kết chính trị rằng điện mặt trời sẽ là một phần quan trọng trong bức tranh dự án điện xanh của tỉnh.
Theo kế hoạch, đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư hai dự án sẽ diễn ra trong quý III – quý IV/2026, với tiến độ thực hiện thủ tục đấu thầu là 120 ngày. Luật Điện lực mới yêu cầu tổ chức đấu thầu khi có từ hai nhà đầu tư trở lên quan tâm, nghĩa là Khánh Hòa đang đặt cược rằng các dự án này đủ hấp dẫn để tạo cạnh tranh thực sự, thay vì chỉ “cấp phát” dự án cho một vài cái tên quen thuộc.
Danh mục 20 dự án điện: thông điệp mời gọi vốn dài hạn
Song song với hai dự án mặt trời trọng điểm, Sở Tài chính đã công khai tiếp nhận hồ sơ đề xuất đầu tư đối với 20 dự án nguồn điện giai đoạn 2026 – 2030, theo chỉ đạo của UBND tỉnh. Danh mục do Sở Công Thương đề xuất bao gồm nhiều loại hình năng lượng tái tạo và năng lượng sạch: điện mặt trời, điện gió, thủy điện, điện rác và pin lưu trữ. Đây không phải là danh sách rời rạc, mà là một “giỏ dự án” được thiết kế để tạo sức hút liên ngành cho nhà đầu tư đang tìm cơ hội trong năng lượng tái tạo Việt Nam.
Ở mảng điện mặt trời, bốn dự án được công bố gồm: hồ CK7 (50MW), Bác Ái 7 hồ Sông Cái (70MW), hồ Sông Sắt (70MW) và Ninh Sơn 1 (73,5MW). Điện gió có sáu dự án tổng công suất hơn 256MW, thủy điện có bảy dự án hơn 72MW, thêm hai nhà máy điện rác 12MW và 40MW, cùng một dự án pin lưu trữ thí điểm 7MW. Sự đa dạng này cho thấy Khánh Hòa không muốn phụ thuộc vào một nguồn duy nhất, mà định hình một danh mục dự án điện xanh đủ phong phú để quản lý rủi ro và tối ưu nguồn lực.
Cơ chế lựa chọn nhà đầu tư cũng được thiết kế để giảm ma sát thủ tục: nếu chỉ có một nhà đầu tư nộp hồ sơ trong thời hạn, tỉnh sẽ xem xét chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư; nếu từ hai nhà đầu tư trở lên, sẽ tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư theo quy định pháp luật. Đây là thông điệp rõ ràng: Khánh Hòa sẵn sàng linh hoạt, nhưng vẫn giữ nguyên tắc công khai, minh bạch và cạnh tranh khi thị trường có nhiều bên quan tâm.
Quy hoạch, đất rừng và bài toán phát triển bền vững
Một điểm dễ gây tranh luận là việc phát triển điện mặt trời trên đất rừng sản xuất và đất lâm nghiệp. UBND tỉnh đã phải giải trình chi tiết về sự phù hợp của khu đất Bác Ái 1 với quy hoạch lâm nghiệp cấp quốc gia, quy hoạch sử dụng đất và các chỉ tiêu liên quan, khẳng định dự án đã được tích hợp vào danh mục sử dụng rừng, đất lâm nghiệp để rà soát, cập nhật quy hoạch lâm nghiệp quốc gia trên địa bàn.
Theo định hướng sử dụng đất đến 2030 được tích hợp trong điều chỉnh Quy hoạch tỉnh, chỉ tiêu đất năng lượng tại xã Bác Ái là 500ha; diện tích dành cho dự án Bác Ái 1 khoảng 150,37ha được đánh giá là nằm trong giới hạn cho phép. Đồng thời, kết quả rà soát cho thấy hiện trạng đất rừng sản xuất sau hợp nhất vẫn cao hơn chỉ tiêu đất lâm nghiệp đến năm 2030 khoảng 6.936ha, nên việc triển khai dự án được cho là không làm vượt chỉ tiêu quy hoạch.
Điểm đáng chú ý là UBND tỉnh thừa nhận toàn bộ diện tích dự án Bác Ái 1 hiện là đất rừng sản xuất và cam kết việc chuyển mục đích sử dụng đất sang đất năng lượng sẽ được thực hiện sau khi lựa chọn được nhà đầu tư, theo đúng quy định pháp luật. Đây là thử thách thực sự đối với hình ảnh dự án điện xanh: muốn giữ được tính thuyết phục, Khánh Hòa phải chứng minh rằng điện mặt trời Khánh Hòa không đánh đổi quá mức tài nguyên rừng, và rằng lợi ích dài hạn của chuyển dịch năng lượng có thể song hành với bảo vệ môi trường.
Thông điệp gửi nhà đầu tư và vị thế năng lượng tái tạo
Khi một tỉnh đồng thời công khai danh mục 20 dự án điện xanh và khởi động đấu thầu hai dự án điện mặt trời quy mô 500MW, đó không chỉ là câu chuyện kỹ thuật quy hoạch. Khánh Hòa đang gửi đi thông điệp rằng mình muốn trở thành điểm đến nghiêm túc trong bản đồ năng lượng tái tạo Việt Nam, với chơi bài dài hơi chứ không chạy theo từng dự án riêng lẻ.
Việc gắn các dự án vào Quy hoạch Điện VIII điều chỉnh được kỳ vọng giúp bổ sung nguồn cung điện, thúc đẩy phát triển năng lượng tái tạo và thực hiện mục tiêu chuyển dịch năng lượng tại địa phương. Sở Tài chính giữ vai trò đầu mối tiếp nhận hồ sơ, phối hợp với Sở Công Thương tham mưu thủ tục lựa chọn nhà đầu tư bảo đảm công khai, minh bạch và cạnh tranh. Về phía nhà đầu tư, điều họ có thể đọc ra là một môi trường chính sách đang định hình theo hướng rõ ràng hơn, với quy mô dự án đủ lớn để đáng công sức nghiên cứu.
Khánh Hòa đã chọn thời điểm khi khung pháp lý mới về điện lực và đất đai bắt đầu cho phép những mô hình lựa chọn nhà đầu tư linh hoạt hơn. Nếu tỉnh giữ được kỷ luật trong triển khai, các dự án điện mặt trời Khánh Hòa, điện gió, thủy điện, điện rác và pin lưu trữ không chỉ bổ sung công suất mà còn định vị địa phương như một “phòng thí nghiệm” chính sách cho dự án điện xanh. Điều còn thiếu lúc này không phải là danh mục dự án, mà là khả năng biến chiến lược trên giấy thành công trình thực tế trong khung thời gian đã hứa.
