Khi tài năng hát Việt bước ra sân khấu quốc tế
Hành trình của các ca sĩ Việt Nam quốc tế là quá trình những tài năng hát Việt trưởng thành từ sân khấu địa phương, vượt qua thiếu thốn, áp lực học tập và rèn luyện khắc nghiệt, để rồi chinh phục các giải thưởng âm nhạc APAF và những liên hoan khu vực, qua đó khẳng định âm nhạc Việt Nam có bản sắc riêng và vị thế xứng đáng trên sân khấu quốc tế.
Điều đáng nói không phải ở những chiếc cúp lấp lánh, mà ở cách thế hệ trẻ coi các giải thưởng là điểm xuất phát mới, không phải vạch đích. Asia Arts Festival diễn ra tại Singapore, quy tụ thí sinh của hơn 20 quốc gia và vùng lãnh thổ, là ví dụ rõ ràng: đó không còn là “cuộc chơi của ai đó”, mà là nơi có mặt những gương mặt trẻ đến từ Việt Nam với tâm thế cạnh tranh ngang hàng. Các cuộc thi như Liên hoan Nghệ thuật châu Á - Thái Bình Dương (APAF) cũng đang trở thành thước đo mới cho năng lực của ca sĩ Việt Nam quốc tế, buộc chúng ta phải nhìn lại cách đào tạo và nuôi dưỡng tài năng.
Đặng Công Danh: từ lớp thanh nhạc đến Huy chương Vàng Asia Arts Festival
Trường hợp của Đặng Công Danh cho thấy một mô hình khá điển hình: đào tạo bài bản, tự rèn kỷ luật, và sẵn sàng băng qua giới hạn cá nhân. Asia Arts Festival diễn ra từ ngày 6 đến 12/7 tại Singapore, thu hút thí sinh từ hơn 20 quốc gia và vùng lãnh thổ. Trong bối cảnh đó, một sinh viên năm thứ hai Thanh nhạc của Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, sinh năm 2006 tại Hải Phòng, lại giành Huy chương Vàng ở bảng thi nâng cao, không phải chuyện may mắn nhất thời.
Danh trình diễn aria “It Ain’t Necessarily So” từ opera jazz “Porgy and Bess”, tác phẩm đòi hỏi cả kỹ thuật lẫn bản lĩnh sân khấu. Với sự hướng dẫn của giảng viên, ca sĩ Đào Nguyên Vũ, anh mài giũa từng chi tiết: từ xử lý tiết tấu đến diễn xuất. Ít ai thấy phía sau là những năm tháng di chuyển liên tục giữa Hải Phòng và Hà Nội để vừa ôn thi tốt nghiệp phổ thông, vừa luyện thi vào Học viện, ăn tối trên đường, kết thúc buổi học lúc 21h rồi lại trở về nhà muộn. Theo đánh giá của thầy, Công Danh không có xuất phát điểm quá thuận lợi, nhưng lại sở hữu sự bền bỉ hiếm thấy ở một người trẻ—đó mới là “vốn liếng” đưa anh đến sân khấu quốc tế.
Điều đáng chú ý là Danh không giới hạn mình trong một khuôn khổ. Niềm yêu thích âm nhạc và văn hóa Trung Hoa khiến anh tự học tiếng Trung để hát đúng ngôn ngữ và hiểu sâu tác phẩm, đồng thời tiếp tục trau dồi tiếng Anh nhằm mở rộng cơ hội hội nhập. Đây chính là cách một tài năng hát Việt mở rộng ranh giới giữa truyền thống và hiện đại: vẫn giữ gốc thanh nhạc hàn lâm, nhưng chủ động trang bị ngoại ngữ, hiểu biết văn hóa để không bị bỡ ngỡ khi đặt chân vào môi trường đa quốc gia. Với Danh, Huy chương Vàng tại Asia Arts Festival chỉ là động lực để tiếp tục học tập, tham gia thêm các cuộc thi trong và ngoài nước, xây dựng hình ảnh một nghệ sĩ trẻ có chuyên môn và bản lĩnh.
Phạm Phương Trinh và hành trình chạm đến giải thưởng âm nhạc APAF
Nếu Đặng Công Danh là hình ảnh của một nam sinh âm nhạc kỷ luật, thì Phạm Phương Trinh lại đại diện cho một nữ ca sĩ Gen Z đi lên từ thiếu thốn mà không đánh mất khát vọng. Sinh ra tại vùng quê hiền hòa, trong gia đình không ai theo nghệ thuật, Trinh được nuôi dưỡng bằng những băng đĩa cũ của bố, bằng lần đầu đứng trên sân khấu Trung thu khi còn nhỏ. Nhưng khi cô chọn theo âm nhạc chuyên nghiệp, gia đình phản đối vì ở quê, nghệ thuật bị xem là con đường mênh mông, thiếu ổn định.
Trinh chọn con đường dung hòa: thi vào ngành Sư phạm Âm nhạc tại Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương và đỗ ngay lần đầu với số điểm khá cao. Lên Hà Nội, cô đối mặt với khó khăn tài chính lẫn áp lực đào tạo chuyên nghiệp, nhiều lần muốn bỏ cuộc. Để trang trải học phí và sinh hoạt, Trinh đi làm thêm, chạy show, mượn váy áo, giày dép, đồ trang điểm, thậm chí xe máy để đi diễn. Từ cô sinh viên nghèo phải mượn từng thỏi son, từng bộ váy, Trinh dần ghi dấu ấn bằng nỗ lực bền bỉ và chiều sâu cảm xúc, cho đến ngày bước lên sân khấu APAF tại Singapore và giành Huy chương Vàng đơn ca ngay lần đầu tham dự.
Khoảnh khắc cô cất cao “My Heart Will Go On” với chất giọng soprano thính phòng được đào tạo bài bản nhưng chọn cách thể hiện như một bản ballad mộc mạc, nội lực, toàn bộ hội đồng giám khảo bị thuyết phục. Đây là minh chứng rằng giải thưởng âm nhạc APAF không chỉ vinh danh kỹ thuật mà còn đánh giá bản sắc. Ở tuổi 24, Trinh đã có bằng Cử nhân Sư phạm Âm nhạc, đang học Thạc sĩ Lý luận và Phương pháp giảng dạy tại NUAE, đồng thời sở hữu các thành tích như Huy chương Vàng đơn ca APAF 2024, lọt vào bán kết Giọng hát hay Hà Nội 2024 và Top 11 chung kết Tiếng hát Hà Nội 2025. Cô không chỉ muốn tiếp tục biểu diễn, mà còn tích lũy kinh nghiệm để sau này đứng lớp, truyền lại hành trình “từ sân khấu làng đến sân khấu quốc tế” cho thế hệ sau.
Âm nhạc Việt Nam không hề nhỏ bé: khát vọng và bản sắc
Điểm chung giữa Đặng Công Danh và Phạm Phương Trinh là họ không xem việc ra nước ngoài biểu diễn như một cuộc dạo chơi, mà như một nhiệm vụ đại diện. Cánh cửa bước ra quốc tế của Trinh mở ra khi một ca sĩ đàn anh gợi ý về APAF. Đứng trên sân khấu nước bạn, trước những ứng viên chuyên nghiệp khắp châu Á, cô hiểu mình không chỉ hát cho riêng mình, mà còn cho những sinh viên vẫn đang ngày ngày luyện tập ở trường. Theo lời Trinh, “đứng cạnh những nền âm nhạc khác, tôi nhận ra người Việt không hề nhỏ bé; âm nhạc Việt Nam có nhiều tiềm năng từ những chất liệu văn hóa riêng”.
Điều đáng suy ngẫm là cách những ca sĩ Việt Nam quốc tế thế hệ mới định nghĩa bản sắc. Họ không muốn trở thành bản sao của bất kỳ thị trường nào, dù vẫn học hỏi công nghệ, kỹ thuật thu âm, ứng dụng AI hay nền tảng phát hành trực tuyến để chạm đến khán giả toàn cầu. Trinh nhấn mạnh, giữa thời đại AI, thứ công nghệ khó mô phỏng là trải nghiệm sống và cảm xúc con người; với tiếng Việt đầy thanh điệu, ngâm ngợi, mỗi ca sĩ mang trong mình một câu chuyện khó thay thế. Khi kết hợp nền tảng kỹ thuật thanh nhạc, trải nghiệm đời thực và tư duy thị trường hiện đại, cô tin “tiếng hát Việt Nam hoàn toàn có thể ghi dấu ấn đậm nét trên bản đồ âm nhạc thế giới”.
Mở rộng ranh giới truyền thống – hiện đại: tương lai của tài năng hát Việt
Nhìn từ hai trường hợp Danh và Trinh, có thể thấy tương lai của tài năng hát Việt không nằm ở việc chạy theo xu hướng nhất thời, mà ở khả năng mở rộng ranh giới giữa truyền thống và hiện đại. Danh xuất phát từ nền tảng thanh nhạc hàn lâm, yêu âm nhạc Trung Hoa, tự học tiếng Trung để hát chuẩn ngôn ngữ, đồng thời trau dồi tiếng Anh để dễ dàng hợp tác và giao lưu với bạn bè quốc tế. Trinh được đào tạo dòng soprano thính phòng nhưng chọn hát nhạc nhẹ, ballad mộc mạc, giữ kỹ thuật trong một hình hài gần gũi hơn với đại chúng.
Thế hệ ca sĩ trẻ này hiểu rõ rằng, nếu chỉ tự hào suông về “chất liệu văn hóa riêng” mà không làm chủ công nghệ số, âm nhạc Việt sẽ bị tụt lại. Họ chủ động học thu âm, sử dụng công nghệ mới, kể cả AI, như công cụ chứ không phải chiếc nạng. Song song, họ vẫn xem sân khấu trực tiếp và các giải thưởng âm nhạc APAF hay Asia Arts Festival là nơi kiểm nghiệm bản lĩnh. Các câu chuyện đời thực – từ hành trình mượn xe máy đi diễn đến những chuyến xe liên tỉnh để kịp giờ học – chính là phần “hồn” mà bất cứ ca sĩ Việt Nam quốc tế nào cũng cần nếu muốn đi đường dài.
