Gần dân để nhận ra nguy cơ trước khi cháy xảy ra
Đội dân phòng là lực lượng tại chỗ, gần khu dân cư, có nhiệm vụ nhận diện nguy cơ cháy, hỗ trợ xử lý ban đầu, hướng dẫn thoát nạn và phối hợp với lực lượng chuyên nghiệp khi có sự cố. Vai trò ấy đặc biệt thiết thực tại phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám, nơi nhà ở, cơ sở kinh doanh và công trình cũ đan xen.
Nhiều ngõ nhỏ, sâu khiến xe chữa cháy khó tiếp cận; một số khu tập thể, chung cư cũ còn hạn chế về báo cháy, phương tiện chữa cháy và lối thoát nạn. Từ ngày 1-7-2025 đến hết ngày 30-9-2026, địa bàn ghi nhận 7 vụ cháy và 22 vụ việc liên quan. Trong bối cảnh đó, người nắm rõ từng ngõ, từng hộ có thể phát hiện sớm dấu hiệu mất an toàn và báo động trước khi tình hình vượt khỏi khả năng xử lý tại chỗ.
Kinh nghiệm thực tế cho thấy tác dụng của phản ứng sớm: năm 2025, thành viên một tổ dân phố đã dùng máy bơm chữa cháy khiêng tay khống chế đám cháy ở tầng 5 trong ngõ, ngăn lửa lan sang khu vực lân cận. Dân phòng không thay thế lực lượng chuyên nghiệp; giá trị của họ nằm ở những phút đầu, khi phát hiện kịp thời và hành động đúng có thể hạn chế hậu quả.

Tập huấn để ứng phó ban đầu đúng cách
Có mặt nhanh chỉ là một phần; nếu thiếu kỹ năng, người ứng cứu có thể gặp nguy hiểm hoặc khiến tình huống phức tạp hơn. Vì vậy, phường kiện toàn lực lượng và tổ chức tập huấn, thay vì chỉ trông chờ vào tinh thần tự nguyện. Ngày 27-3-2026, UBND phường thành lập 103 đội dân phòng với 1.020 thành viên.
Ngày 27-10, phường phổ biến kiến thức pháp luật về PCCC và cứu nạn, cứu hộ cho 1.021 người thuộc lực lượng dân phòng. Nội dung gồm nhận diện nguy cơ, biện pháp phòng ngừa, kỹ năng thoát nạn, xử lý tình huống và cách sử dụng, bảo quản phương tiện chữa cháy. Đây là những kỹ năng PCCC có thể áp dụng ngay tại nhà và nơi kinh doanh: biết báo động, chọn lối thoát an toàn, dùng thiết bị phù hợp và gọi hỗ trợ.
Lực lượng được chuẩn bị tốt có thể hướng dẫn người dân thoát nạn, xử lý sự cố ban đầu và phối hợp với Công an phường, các lực lượng chức năng. Tuy nhiên, ứng cứu ban đầu không đồng nghĩa với tự mình đối đầu đám cháy lớn; đánh giá nguy hiểm và ưu tiên sơ tán vẫn phải đặt lên trước.

Đưa phòng cháy cơ sở vào từng cuộc tiếp xúc với hộ dân
Tuyên truyền chỉ có ích khi chuyển thành hành động cụ thể trong mỗi căn nhà. Phường đã vận động, tuyên truyền và ký cam kết an toàn PCCC với 25.300 cơ sở, hộ gia đình; phát 25.767 tờ rơi hướng dẫn cài ứng dụng báo cháy 114 và thực hiện 2.884 lượt làm việc để nhắc nhở, hướng dẫn. Những con số này cho thấy việc phổ biến kiến thức không dừng ở hội nghị mà được đưa đến gần các hộ dân.
Trọng tâm cần đặt vào nhà ở kết hợp kinh doanh, nhà cho thuê, tập thể cũ và những ngõ sâu: kiểm tra nguy cơ, hướng dẫn cách thoát nạn và nhắc hộ dân khắc phục thiếu sót. Phòng cháy cơ sở hiệu quả không thể chỉ dựa vào bình chữa cháy công cộng nếu lối ra bị chặn hoặc gia đình không biết cách xử lý khi có khói.
Hạ tầng cũng cần sẵn sàng song song với kỹ năng. Phường có 105 trụ nước chữa cháy, trong đó 71 trụ do phường đầu tư tại các ngõ sâu, cùng 1.500 bình chữa cháy xách tay ở 76 điểm chữa cháy công cộng. Thiết bị chỉ phát huy tác dụng khi được kiểm tra thường xuyên và người dân biết vị trí, cách sử dụng.

Tổ dân phố phải biến yêu cầu thành việc làm thường xuyên
Ngày 29-10, tại hội nghị giao ban bí thư chi bộ các tổ dân phố, Bí thư Đảng ủy phường Vũ Xuân Hùng yêu cầu các tổ dân phố quyết liệt triển khai PCCC và cứu nạn, cứu hộ ngay tại cơ sở. Yêu cầu này đúng trọng tâm: chính tổ dân phố có thể duy trì việc rà soát, nhắc nhở và kết nối lực lượng với từng hộ, thay vì chỉ phát động theo đợt.
Trong tháng 11, các tổ dân phố được yêu cầu vận động người dân ký cam kết an toàn, hướng dẫn mở lối thoát nạn thứ hai, trang bị phương tiện chữa cháy ban đầu và rà soát thiết bị tại điểm chữa cháy công cộng. Đây là những việc cụ thể để hộ dân tự kiểm tra, đồng thời giúp khu dân cư nhận ra nơi còn thiếu phương tiện hoặc đường thoát.
Phường dự kiến tiếp tục kiện toàn đội dân phòng theo mô hình mới, tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm, đầu tư hạ tầng và tuyên truyền tới từng hộ, cơ sở. Kết quả sẽ phụ thuộc vào việc các tổ dân phố biến chỉ đạo thành thói quen kiểm tra và hướng dẫn liên tục. Khi người dân biết tự phòng ngừa, còn dân phòng sẵn sàng hỗ trợ đúng lúc, phòng cháy mới thực sự bắt đầu từ nơi nguy cơ phát sinh.







