Ai có thể được bổ nhiệm lại?
Bổ nhiệm lại giáo viên là việc cơ quan có thẩm quyền xem xét đưa nhà giáo về chức danh nghề nghiệp phù hợp với quy định và quá trình bổ nhiệm trước đó, đồng thời xếp lại lương nếu thuộc diện được hướng dẫn. Thông tư 93/2026/TT-BGDĐT bổ sung hướng dẫn xử lý những trường hợp cần bổ nhiệm lại hạng và điều chỉnh tiền lương. Đây là thay đổi đáng chú ý vì giúp khắc phục các bất cập do quy định và cách triển khai ở những giai đoạn khác nhau, thay vì để giáo viên tiếp tục chịu thiệt vì cách chuyển xếp cũ.
Nhóm cần được rà soát gồm giáo viên được bổ nhiệm ngay vào chức danh ở hạng cao trong khoảng từ ngày 3-11-2015 đến ngày 20-3-2021, sau khi được tuyển dụng, hoàn thành tập sự hoặc đạt trình độ đào tạo cao hơn mức quy định, nhưng chưa trúng tuyển kỳ thi hoặc xét thăng hạng do cấp có thẩm quyền tổ chức. Diện này còn bao gồm người được tuyển dụng trước ngày 3-11-2015 nhưng hoàn thành tập sự sau thời điểm đó. Mốc thời gian và căn cứ của lần bổ nhiệm là điểm khởi đầu để xác định hồ sơ có thuộc diện xem xét hay không.
Không phải mọi giáo viên từng được bổ nhiệm vào hạng cao đều được xử lý theo diện này. Quy định loại trừ trường hợp được bổ nhiệm hạng cao khi tuyển dụng hoặc tiếp nhận theo chính sách thu hút sinh viên tốt nghiệp xuất sắc, nhà khoa học trẻ, chính sách trọng dụng nhân tài của Nhà nước hay chính sách đặc thù của địa phương. Người được bổ nhiệm hạng sau khi đạt chuẩn trình độ đào tạo cũng không thuộc nhóm nêu trên. Vì vậy, chức danh hiện tại chưa đủ để kết luận; cần đối chiếu thời điểm, lý do và căn cứ pháp lý của quyết định bổ nhiệm.
Xếp hạng chức danh và khoản chênh lệch
Với giáo viên bị đưa xuống hạng thấp hơn do áp dụng cơ cấu hạng chức danh nghề nghiệp, quy định mới nêu rõ việc chuyển từ hạng cũ sang hạng tương ứng không phải căn cứ vào cơ cấu hạng. Nếu trước ngày thông tư có hiệu lực, giáo viên đã bị bổ nhiệm vào hạng thấp hơn vì cách áp dụng cơ cấu này, họ được bổ nhiệm lại vào hạng đã giữ. Đây là điểm cần lưu ý: cơ cấu hạng không nên trở thành lý do để làm mất quyền lợi khi chuyển đổi chức danh tương ứng.
Việc bổ nhiệm lại có thể đi cùng xếp lại lương và truy lĩnh lương giáo viên, gồm phần chênh lệch tiền lương và phụ cấp so với khoản đã chi trả. Điều đó không có nghĩa mọi trường hợp đều tự động nhận cùng một mức hoặc được chi trả giống nhau: cơ quan có thẩm quyền phải xác định phương án, điều kiện và nguyên tắc áp dụng theo hồ sơ cụ thể. Giáo viên nên yêu cầu làm rõ thời điểm tính điều chỉnh, hạng được bổ nhiệm lại, cách xếp lương và các khoản phụ cấp giáo viên có liên quan, thay vì chỉ kiểm tra tên hạng trên quyết định.
Thông tư nêu hai phương án bổ nhiệm lại chức danh nghề nghiệp và xếp lại lương, với đối tượng, điều kiện và nguyên tắc cụ thể cho từng phương án. Vì thế, kết quả phụ thuộc vào việc hồ sơ khớp với trường hợp nào; không nên tự suy ra phương án chỉ từ việc từng giữ hạng cao. Giáo viên cần đối chiếu quyết định tuyển dụng, quyết định bổ nhiệm qua từng thời kỳ, giấy tờ về tập sự và trình độ đào tạo, cùng tài liệu thể hiện kết quả thi hoặc xét thăng hạng nếu có.
Hồ sơ cần rà soát và thời hạn triển khai
Trước hết, giáo viên nên kiểm tra ngày tuyển dụng, thời điểm kết thúc tập sự, các quyết định bổ nhiệm và chuyển xếp hạng, văn bằng hoặc hồ sơ chứng minh trình độ đào tạo tại thời điểm được bổ nhiệm. Nếu từng dự thi hoặc xét thăng hạng, hãy rà soát giấy tờ liên quan để cơ quan quản lý xác định đúng căn cứ. Với trường hợp cho rằng mình bị xếp xuống hạng vì cơ cấu chức danh, cần giữ quyết định chuyển xếp và bảng lương, phụ cấp đã nhận để đối chiếu phần chênh lệch. Hồ sơ đầy đủ giúp phân biệt trường hợp thuộc diện xem xét với các trường hợp được quy định loại trừ.
Giáo viên cũng cần theo dõi kế hoạch và hướng dẫn của cơ quan quản lý địa phương, cơ sở giáo dục: quy trình tiếp nhận hồ sơ, cơ quan ra quyết định, phương án bổ nhiệm và cách xác định khoản truy lĩnh. Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu việc bổ nhiệm và xếp lương theo Thông tư 93 hoàn thành trước ngày 31-12-2026; các cơ quan có thẩm quyền và cơ sở giáo dục cần khẩn trương rà soát, lập kế hoạch và xác định phương án đúng quy định. Nếu thông tin trong hồ sơ chưa khớp, giáo viên nên đề nghị đơn vị quản lý hướng dẫn bổ sung thay vì chờ đến sát hạn.
Kết luận: quyền được bổ nhiệm lại và truy lĩnh không chỉ phụ thuộc vào hạng giáo viên đang giữ, mà còn vào thời điểm, căn cứ bổ nhiệm và nguyên nhân của việc xếp hạng. Giáo viên thuộc nhóm có khả năng được xem xét nên chủ động kiểm tra hồ sơ, yêu cầu làm rõ phương án xếp lương và phụ cấp, đồng thời theo sát tiến độ triển khai. Cách làm minh bạch, đúng hạn sẽ giúp quy định mới chuyển thành quyền lợi thực tế, thay vì dừng ở một hướng dẫn trên giấy.
