Quy định mới tháo gỡ vướng mắc về chức danh và tiền lương
Thông tư 93/2026/TT-BGDĐT là văn bản sửa đổi, bổ sung quy định về chuẩn nghề nghiệp, bổ nhiệm chức danh và xếp lương giáo viên trong các cơ sở giáo dục, đồng thời hướng dẫn xử lý một số trường hợp bị xếp hạng chưa phù hợp do cách áp dụng trước đây. Đây là điểm điều chỉnh đáng chú ý vì chức danh không chỉ ghi nhận vị trí nghề nghiệp mà còn gắn trực tiếp với việc xếp lương giáo viên. Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành thông tư nhằm tháo gỡ khó khăn phát sinh trong thực tế, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống quy định và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nhà giáo. Theo lộ trình được nêu, công tác bổ nhiệm chức danh và xếp lương theo các quy định sửa đổi phải hoàn thành trước ngày 31/12/2026. Với giáo viên từng bị xếp xuống hạng thấp hơn, điều quan trọng là xác định đúng hoàn cảnh bổ nhiệm, thay vì cho rằng mọi trường hợp đều tự động được nâng hạng.
Ai thuộc diện được xem xét bổ nhiệm lại?
Nhóm trọng tâm là nhà giáo được bổ nhiệm ngay vào chức danh ở hạng cao trong khoảng từ ngày 3/11/2015 đến ngày 20/3/2021 sau khi được tuyển dụng, hoàn thành thời gian tập sự hoặc đạt trình độ đào tạo cao hơn mức quy định, nhưng chưa trúng tuyển kỳ thi hoặc xét thăng hạng do cấp có thẩm quyền tổ chức. Quy định cũng tính đến người được tuyển dụng trước ngày 3/11/2015 nhưng hoàn thành tập sự sau mốc này. Tuy vậy, không phải cứ từng giữ hạng cao là đủ điều kiện bổ nhiệm lại. Các trường hợp được bổ nhiệm hạng cao khi tuyển dụng hoặc tiếp nhận theo chính sách thu hút sinh viên tốt nghiệp xuất sắc, cán bộ khoa học trẻ, chính sách trọng dụng nhân tài hoặc chính sách đặc thù của địa phương bị loại trừ. Giáo viên được bổ nhiệm hạng sau khi đạt trình độ chuẩn đào tạo cũng không thuộc diện này. Vì thế, cần đối chiếu cả thời điểm lẫn lý do được bổ nhiệm.
Bổ nhiệm lại và xếp lương được thực hiện thế nào?
Thông tư nêu hai phương án bổ nhiệm lại hạng chức danh nghề nghiệp và xếp lại lương, với đối tượng, điều kiện và nguyên tắc áp dụng cụ thể. Điểm cần phân biệt là quy trình này không đồng nghĩa với việc mọi giáo viên đều được thăng hạng theo nguyện vọng; việc điều chỉnh phải dựa trên nhóm áp dụng và chuẩn nghề nghiệp tương ứng. Với giáo viên trước ngày thông tư có hiệu lực bị bổ nhiệm vào hạng thấp hơn do áp dụng cơ cấu hạng chức danh, quy định cho phép được bổ nhiệm lại vào hạng đã giữ. Một nội dung liên quan là chuyển xếp từ hạng chức danh nghề nghiệp cũ sang hạng tương ứng theo quy định mới không căn cứ vào cơ cấu hạng chức danh nghề nghiệp. Đây là cơ sở để xử lý những bất cập lịch sử, nhưng nhà giáo vẫn cần được đối chiếu hồ sơ cụ thể theo phương án thích hợp; không nên suy diễn rằng chỉ cần từng giữ hạng cao là đương nhiên được xếp lại.
Quyền truy lĩnh và việc giáo viên nên làm
Nếu thuộc diện được bổ nhiệm lại, giáo viên có thể được truy lĩnh phần tiền lương và phụ cấp chênh lệch so với mức đã chi trả. Đây là quyền lợi gắn với việc điều chỉnh chức danh, xếp lương, chứ không phải khoản áp dụng đại trà cho mọi nhà giáo. Để tránh bỏ sót quyền lợi, giáo viên nên rà soát quyết định tuyển dụng, thời điểm kết thúc tập sự, quyết định bổ nhiệm chức danh, hồ sơ đào tạo và kết quả thi hoặc xét thăng hạng; sau đó đề nghị đơn vị quản lý đối chiếu với điều kiện của Thông tư 93. Nhà trường và cơ quan có thẩm quyền cần xác định rõ phương án áp dụng, hạng được bổ nhiệm lại và cách xếp lương trước khi tính phần chênh lệch. Cách tiếp cận này vừa giúp xử lý đúng từng hồ sơ, vừa hạn chế kỳ vọng sai về việc truy lĩnh phụ cấp.
Kết luận: quyền lợi có căn cứ, nhưng phải đúng đối tượng
Thông tư 93 tạo cơ chế để một số giáo viên từng bị xếp xuống hạng thấp được xem xét bổ nhiệm lại vào hạng đã giữ và nhận phần chênh lệch lương, phụ cấp nếu đủ điều kiện. Giá trị thực tế của quy định nằm ở việc phân định rõ nhóm được áp dụng, trường hợp bị loại trừ và cách điều chỉnh chức danh, xếp lương. Vì vậy, giáo viên nên lấy lịch sử tuyển dụng, tập sự và bổ nhiệm làm căn cứ kiểm tra, thay vì chỉ dựa vào tên hạng hiện tại. Khi hồ sơ thuộc diện quy định, đề nghị cơ quan quản lý thực hiện đối chiếu và giải quyết theo phương án phù hợp là bước cần thiết để bảo đảm quyền lợi.
