Xoắn tinh hoàn ở tuổi vị thành niên là gì và vì sao nguy hiểm?
Xoắn tinh hoàn ở tuổi vị thành niên là tình trạng thừng tinh bị xoắn quanh trục, làm tắc hoặc ngừng hoàn toàn dòng máu nuôi tinh hoàn, khiến tinh hoàn thiếu máu, hoại tử nếu không được phẫu thuật cấp cứu kịp thời. Đây là một cấp cứu ngoại khoa thực thụ, trong đó từng giờ trôi qua đều làm giảm khả năng cứu tinh hoàn, tăng nguy cơ phải cắt bỏ tinh hoàn và để lại hậu quả tâm lý, nội tiết, sinh sản về lâu dài.
Các bác sĩ khẳng định xoắn tinh hoàn là cấp cứu ngoại khoa, khi thừng tinh xoắn làm tắc dòng máu đến tinh hoàn. Thời gian từ lúc xuất hiện triệu chứng đến khi mổ quyết định khả năng bảo tồn tinh hoàn; nếu thiếu máu kéo dài, mô sẽ hoại tử và buộc phải cắt bỏ. Điều đó có nghĩa, chỉ một quyết định chậm trễ của cha mẹ hoặc bản thân trẻ có thể đánh đổi bằng cả tương lai sinh sản. Xoắn tinh hoàn có thể xảy ra ở nhiều lứa tuổi nhưng gặp nhiều nhất ở trẻ sơ sinh và tuổi dậy thì, giai đoạn các bé trai dễ chủ quan với đau vùng kín và cha mẹ cũng e ngại trao đổi về các vấn đề bệnh nam.
Trường hợp bé trai 13 tuổi phải cắt bỏ tinh hoàn: Bài học cảnh tỉnh
Trường hợp H.G.B, 13 tuổi ở Hà Nội, là ví dụ điển hình cho việc chủ quan với đau tinh hoàn cấp tính. Trẻ từng nhiều lần đau bìu rồi tự hết nên gia đình nghĩ do va chạm khi vui chơi, không đưa đi khám. Sáng hôm trước nhập viện, em đau dữ dội vùng bìu và tinh hoàn nhưng vẫn được khuyên theo dõi thêm, thậm chí cố gắng đến trường. Đến khi đau lan kèm đau bụng, hôm sau mới được đưa vào bệnh viện chuyên khoa.
Khi phẫu thuật, bác sĩ ghi nhận tinh hoàn trái của bệnh nhi đã tím đen, xoắn chặt khoảng 5 vòng, tắc hoàn toàn máu nuôi, mô đã hoại tử nên không thể bảo tồn, buộc phải cắt bỏ tinh hoàn. Đây là hậu quả trực tiếp của việc trì hoãn cấp cứu chỉ vì "xem thêm" và hy vọng tự khỏi. Sau 5 ngày phẫu thuật và chăm sóc tích cực, sức khỏe em ổn định và được xuất viện. Nhưng mất một bên tinh hoàn vẫn là cú sốc lớn, gây lo lắng về khả năng sinh sản, nội tiết và tâm lý cho cả bệnh nhi lẫn gia đình.
Nhận diện sớm: Đừng nhầm xoắn tinh hoàn với đau bụng hay chấn thương nhẹ
Điều đáng lo là các dấu hiệu cảnh báo bệnh nam ở trẻ trai thường bị bỏ qua hoặc nhầm với bệnh tiêu hóa, chấn thương nhẹ. Triệu chứng điển hình của xoắn tinh hoàn là đau đột ngột, dữ dội ở một bên bìu, kèm sưng và đỏ vùng bìu, tinh hoàn bên tổn thương có thể nằm cao hơn bên còn lại. Nhiều trẻ kèm đau bụng, buồn nôn hoặc nôn, khiến gia đình nghĩ đến rối loạn tiêu hóa.
Nguy hiểm hơn, cơn đau không phải lúc nào cũng kéo dài liên tục. Một số trẻ đau rất nhiều rồi lại tự bớt, khiến cha mẹ tưởng đã ổn và bỏ qua khám chuyên khoa. Thực tế, đây có thể là xoắn tinh hoàn từng đợt, báo hiệu nguy cơ xoắn hoàn toàn bất cứ lúc nào. Khi điều trị muộn, tinh hoàn có thể tím đen, mô hoại tử, không còn khả năng cứu, bắt buộc cắt bỏ tinh hoàn để tránh nhiễm trùng và biến chứng. Trong bối cảnh nhiều gia đình vẫn ngại nhắc đến cơ quan sinh dục của con trai, việc giáo dục sớm về các dấu hiệu bất thường là điều không thể trì hoãn.
Thông điệp dành cho phụ huynh và thanh thiếu niên: Đau bìu cấp là phải đi viện ngay
Các bác sĩ nhấn mạnh: khi bé trai xuất hiện đau đột ngột hoặc đau bất thường vùng bìu, đặc biệt một bên, cha mẹ tuyệt đối không chờ xem có tự hết hay không. Đau tinh hoàn cấp tính là tín hiệu khẩn cấp, không phải chuyện "đau chơi" hay "đau lớn". Hoàn toàn không được tự xoa bóp, nắn chỉnh hoặc "tự tháo xoắn" cho trẻ tại nhà vì có thể làm tổn thương thêm, mất thời gian vàng.
Trẻ cần được đưa ngay đến cơ sở y tế có chuyên khoa tiết niệu – nam học để khám và xử trí. Mỗi giờ chậm trễ đều làm giảm cơ hội bảo tồn tinh hoàn, kéo theo nguy cơ mất một phần cơ quan sinh sản, ảnh hưởng sức khỏe lâu dài. Một câu nói nên được ghi nhớ: "Đau bìu cấp phải coi như cấp cứu, đi viện ngay, không tự điều trị". Nếu phát hiện sớm và can thiệp kịp thời, tinh hoàn vẫn có thể được tháo xoắn và giữ lại, giúp trẻ bảo toàn chức năng nội tiết và sinh sản về sau.
