Đột quỵ không còn là bệnh của riêng người già
Đột quỵ là tình trạng tổn thương não cấp tính xảy ra khi mạch máu nuôi não bị tắc nghẽn hoặc vỡ, dẫn đến thiếu oxy đột ngột cho các tế bào thần kinh; nếu không được cấp cứu trong thời gian vàng, bệnh nhân rất dễ tử vong hoặc sống với di chứng tàn tật suốt đời. Đặt đột quỵ vào nhóm “bệnh của tuổi già” là một ảo tưởng nguy hiểm. Câu chuyện anh Lê Văn Hiếu, 39 tuổi, giám đốc bất động sản tại TP.HCM, bất ngờ bị đột quỵ nhưng may mắn vẫn đi lại, nói chuyện được sau 3 tháng điều trị và phục hồi chức năng, cho thấy người trẻ không hề “miễn dịch” với căn bệnh này. Một người đàn ông 50 tuổi ở Nam Kinh, Giang Tô, tử vong sau cơn đau đầu dữ dội lúc 2 giờ sáng là minh chứng khác: chỉ một đêm chủ quan, đột quỵ có thể cướp đi tất cả.
Dấu hiệu đột quỵ sớm: chân yếu, đau đầu giữa đêm không phải chuyện nhỏ
Vấn đề không phải là đột quỵ xuất hiện quá bất ngờ, mà là người trẻ liên tục bỏ qua những tín hiệu cơ thể gửi đến. Sau giấc ngủ trưa trong phòng máy lạnh tại công ty, khi thức dậy lúc 13h30, anh Hiếu thấy chân trái yếu, đi không vững, có cảm giác muốn ngã. Anh nghĩ mình “ngủ sai tư thế”, uống ly nước cam rồi quay lại làm việc. Khoảng 10 phút sau, tình trạng yếu chân tái diễn nhưng anh vẫn không nghĩ tới cơn đột quỵ cảnh báo. Tương tự, người đàn ông 50 tuổi ở Nam Kinh trải qua cơn đau đầu buốt gáy bùng lên lúc 2 giờ sáng sau khi tắm nước kéo dài gần 40 phút giữa đêm rồi gục ngã, hôn mê sâu, được chẩn đoán xuất huyết não diện rộng do vỡ mạch máu, không thể cứu chữa. Đau đầu dữ dội bất thường, yếu hoặc liệt một bên chân tay, méo miệng, nói khó… đều là dấu hiệu đột quỵ sớm cần xem như tình huống cấp cứu chứ không phải “ngủ sai tư thế” hay “trúng gió”.
Thời gian vàng cấp cứu: ranh giới giữa phục hồi và tàn tật
Nếu có một khái niệm người trẻ cần khắc vào đầu, đó là thời gian vàng cấp cứu đột quỵ. Anh Hiếu được đưa tới bệnh viện khi toàn bộ nửa người bên trái đã liệt, kết quả chụp CT cho thấy anh bị đột quỵ nhiều giờ trước. Các bác sĩ khẳng định anh đã qua thời gian "vàng" để thực hiện một số phương pháp tái thông mạch máu cấp cứu, bước điều trị tiếp theo chỉ còn là kiểm soát tổn thương não và phục hồi chức năng cho các chi. Câu nói "Giá như lúc đó tôi đi viện ngay" của anh là lời nhắc nhở cay đắng nhất dành cho bất kỳ ai từng chần chừ khi cơ thể phát ra tín hiệu bất thường. Khi liệt nửa người, từ một người điều hành doanh nghiệp năng động, anh Hiếu không thể tự đứng lên, chân tay không theo ý mình. Khi đó, câu nói "Cho tôi 100 tỷ cũng không bằng tự đứng trên đôi chân của mình" trở thành một sự thật trần trụi về cái giá của vài giờ chậm trễ.
Thói quen lúc khuya tiếp tay cho đột quỵ trẻ
Đột quỵ không bao giờ xảy ra “từ trên trời rơi xuống” – nó là kết quả cộng dồn của những thói quen xấu, đặc biệt vào ban đêm, khi cơ thể cần được nghỉ ngơi. Bác sĩ Hồ Tú Tú, Bệnh viện Não Nam Kinh, cảnh báo ít nhất 5 hành vi buổi tối đang âm thầm tiếp tay cho cơn đột quỵ trẻ: thức khuya "cày" điện thoại, trì hoãn giấc ngủ; ăn sát giờ ngủ với đồ mặn, nhiều chất béo; để cảm xúc giận dữ, cãi vã bùng nổ ngay trước khi đi ngủ; uống rượu bia, hút thuốc lá khuya; và tắm muộn bằng nước quá nóng hoặc quá lạnh. Theo bác sĩ Hồ, ăn nhiều muối và chất béo nửa đêm làm natri máu tăng cao, giữ nước, đẩy huyết áp vọt lên khi mạch máu cần được thư giãn; vì vậy bà khuyên mọi người nên kết thúc việc ăn uống trước khi đi ngủ ít nhất 3 tiếng để mạch máu không bị quá tải.
Thông điệp cho người 30-50 tuổi: đừng đợi cơ thể kêu cứu
Điều đáng sợ nhất ở đột quỵ trẻ không chỉ là nguy cơ tử vong, mà là cảnh một người đang bước vào giai đoạn sung sức nhất của sự nghiệp bỗng trở thành gánh nặng cho gia đình. Nằm trên giường bệnh, anh Hiếu từng khóc không ngừng vì lo sợ không thể đi lại, làm việc, thậm chí nghĩ tới những điều tiêu cực nhất. Anh thừa nhận áp lực kiếm tiền đã khiến mình phớt lờ tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn mỡ máu, thức khuya, ăn uống bên ngoài, không tập thể dục. Dù nguy cơ tăng theo tuổi, đột quỵ có thể xảy ra ở bất kỳ giai đoạn nào của cuộc đời mỗi người, đặc biệt với lối sống căng thẳng và thiếu ngủ. Điều anh muốn nhắn nhủ tới người ở độ tuổi 30-40 là: đừng chờ cơ thể phát tín hiệu nghiêm trọng mới bắt đầu quan tâm sức khỏe. Thay vì chờ đến lúc phải tập đứng trên đôi chân yếu ớt sau đột quỵ, hãy chủ động phòng ngừa đột quỵ trẻ bằng việc tôn trọng giấc ngủ, bớt nhậu nhẹt, kiểm soát cảm xúc và đi khám khi xuất hiện bất kỳ cơn đột quỵ cảnh báo nào.
