Quỹ đất công nghiệp phình to: xuất phát điểm mới cho cuộc đua FDI Hải Phòng
Mở rộng đất công nghiệp ở Hải Phòng là chiến lược tăng nhanh nguồn cung khu công nghiệp nhằm đón dòng vốn FDI đang tăng mạnh, đồng thời buộc thành phố chuyển từ lợi thế quỹ đất sang cạnh tranh bằng hạ tầng công nghiệp, chất lượng môi trường sản xuất và khả năng kết nối chuỗi cung ứng, nếu muốn giữ vị trí nổi bật trước các địa phương khác. Trong 7 tháng đầu năm, Hải Phòng thu hút khoảng 3,26 tỷ USD vốn FDI, tăng 71,8% so với cùng kỳ, với 1.869 dự án còn hiệu lực và khoảng 45 tỷ USD gắn với các khu công nghiệp, khu kinh tế. Thành phố đồng thời đôn đốc 26 dự án phát triển hạ tầng các Hải Phòng khu công nghiệp, dự kiến bổ sung gần 8.000 ha đất công nghiệp mới. Nguồn cung mở rộng là tín hiệu tích cực, nhưng cũng là lời cảnh báo: thời kỳ "có đất là thắng" đã kết thúc, và quỹ đất lớn giờ là điều kiện cần chứ không phải lợi thế tuyệt đối.
Khi quỹ đất không còn đủ: nhà đầu tư tìm kiếm hệ sinh thái sản xuất, không chỉ là mặt bằng
Việc mở rộng đất công nghiệp giúp Hải Phòng có thêm dư địa thu hút các dự án mới, nhưng đồng thời làm lộ rõ cạnh tranh giữa các khu công nghiệp trong thành phố và với các địa phương lân cận. Nhà đầu tư FDI Hải Phòng hiện không chỉ so sánh mức giá thuê và vị trí, mà đánh giá kỹ tiến độ hoàn thiện hạ tầng, khả năng cung cấp điện, nước, xử lý nước thải, dịch vụ logistics và chất lượng nguồn nhân lực. Như chia sẻ của một nhà phát triển khu công nghiệp, "đất sạch là điều kiện cần, còn hệ sinh thái mới quyết định khả năng cạnh tranh dài hạn của KCN". Một Hải Phòng khu công nghiệp muốn vượt lên phải có hạ tầng kỹ thuật ổn định, năng lượng và nước an toàn, xử lý chất thải đạt chuẩn, hạ tầng số đủ cho sản xuất thông minh, cùng mạng lưới doanh nghiệp hỗ trợ có thể gắn kết với nhau để giảm chi phí vận hành và tăng tốc độ đáp ứng các dự án FDI.
Hạ tầng trong và ngoài hàng rào: lợi thế của Hải Phòng có được chuyển thành năng lực thực tế?
Hải Phòng đang được xem là địa phương có lợi thế lớn về hạ tầng công nghiệp nhờ hệ thống cảng biển, mạng lưới giao thông liên vùng và sự kết nối với các trung tâm sản xuất phía Bắc. Tuy vậy, nhà đầu tư khu công nghiệp đã bắt đầu đặt câu hỏi: hạ tầng trên giấy có được chuyển hóa thành khả năng cung cấp dịch vụ sản xuất thực tế và giảm chi phí vận hành? Một trong những băn khoăn lớn là khả năng kết nối hạ tầng ngoài hàng rào khu công nghiệp – từ đường bộ, đường sắt, đến hệ thống điện và logistics – nếu không được phát triển đồng bộ thì ngay cả một KCN có hạ tầng nội khu tốt cũng khó phát huy hiệu quả. Đặc biệt, nguồn điện ổn định và khả năng tiếp cận năng lượng xanh đang trở thành tiêu chí quan trọng đối với các doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Hải Phòng có lợi thế, nhưng nếu không chuyển lợi thế hạ tầng công nghiệp thành trải nghiệm "vận hành mượt" cho doanh nghiệp, lợi thế đó sẽ bị bào mòn bởi các đối thủ chủ động cải thiện dịch vụ và tiêu chuẩn môi trường.
Định giá đất công nghiệp và bài toán triển khai: không chỉ là số liệu trên kế hoạch
Mở rộng quỹ đất công nghiệp chỉ có ý nghĩa khi việc thu hồi, giao đất và định giá đất công nghiệp diễn ra hiệu quả, minh bạch. Chính quyền Hải Phòng đã yêu cầu các sở ngành và địa phương bám sát tiến độ giải phóng mặt bằng, giao đất và xác định giá đất cho 42 dự án trong kế hoạch định giá đất và thu tiền sử dụng đất nửa cuối năm. Việc xác định giá đất cho 39 dự án giao đất và 3 dự án đấu giá quyền sử dụng đất, với nguồn thu dự kiến lớn, phản ánh tham vọng tận dụng tài nguyên đất đai để tạo không gian phát triển mới. Tuy nhiên, thực tế cho thấy một số dự án đô thị gặp vướng mắc giải phóng mặt bằng, thậm chí nhà đầu tư xin dừng khi không còn khả năng triển khai. Đây là lời nhắc nhở cho các khu công nghiệp: nếu quy trình giao đất, định giá và chuẩn bị hạ tầng không đủ nhanh và chắc, quỹ đất lớn sẽ biến thành điểm nghẽn, khiến nhà đầu tư chuyển hướng sang những địa phương có quy trình gọn và ít rủi ro pháp lý hơn.
Từ điểm đến nhà máy đến nút kết nối chuỗi cung ứng: bước chuyển chiến lược của Hải Phòng
Sự hiện diện dày đặc của doanh nghiệp Hàn Quốc, Trung Quốc và các thị trường châu Á tạo nền tảng để Hải Phòng phát triển các ngành công nghiệp hỗ trợ, điện tử, tự động hóa và những dự án cùng chuỗi cung ứng. Nhưng nếu các doanh nghiệp FDI chỉ nhập nguyên liệu, sản xuất và xuất khẩu trong một chuỗi khép kín, tác động lan tỏa đến nền kinh tế nội địa sẽ bị hạn chế. Hải Phòng khu công nghiệp vì thế cần chuyển từ mô hình "cho thuê đất" sang vai trò "nút kết nối" giữa FDI và hệ sinh thái doanh nghiệp trong nước: tăng liên kết với nhà cung ứng nội địa, hỗ trợ chuyển giao tiêu chuẩn, đào tạo và đổi mới công nghệ. Việc thành phố thúc đẩy các khu công nghiệp sinh thái, với 5 KCN đăng ký chuyển đổi, 2 KCN thí điểm và 2 KCN đăng ký sinh thái từ đầu, cho thấy định hướng coi môi trường và kết nối là trụ cột cạnh tranh. Nếu đi hết con đường này, Hải Phòng có thể biến việc mở rộng đất công nghiệp thành chiến lược nâng cấp chất lượng tăng trưởng, chứ không chỉ là "cuộc đua lấp đầy" các khu công nghiệp.
