Danh mục lớn, thách thức nằm ở khâu thực hiện
Danh mục dự án trọng điểm Lào Cai là kế hoạch tập hợp các công trình được tỉnh ưu tiên để hoàn thiện hạ tầng, mở rộng hoạt động kinh tế và nâng chất lượng dịch vụ trong giai đoạn 2026–2030. Chủ tịch UBND tỉnh đã phê duyệt 70 dự án với tổng vốn dự kiến hơn 151.500 tỷ đồng theo Quyết định số 4202/QĐ-UBND ngày 9/11/2026. Đây là quy mô đáng kể, nhưng con số tổng hợp chưa đồng nghĩa toàn bộ vốn đã được bố trí hay mọi dự án đã đủ điều kiện khởi công. Danh mục gồm 34 dự án đầu tư công, tổng mức dự kiến hơn 61.395 tỷ đồng, và 36 dự án ngoài ngân sách, dự kiến 90.165 tỷ đồng. Sự phân chia này cho thấy tỉnh đặt kỳ vọng lớn vào cả nguồn lực công lẫn khả năng thu hút doanh nghiệp. Muốn biến kế hoạch thành động lực tăng trưởng, điều quan trọng không chỉ là chọn dự án mà còn là giữ tiến độ và bảo đảm nguồn vốn.
Ưu tiên nổi bật là giao thông: 17 dự án đầu tư công thuộc lĩnh vực này, cùng các công trình kết nối khu công nghiệp, khu kinh tế và những tuyến đường phục vụ liên kết vùng. Danh mục còn hướng đến công nghiệp, năng lượng, đô thị, giáo dục, y tế, nông nghiệp và chuyển đổi số. Hầm Hàm Rồng, đường kết nối nút giao IC17 với Khu công nghiệp Tằng Loỏng và dự án Cảng hàng không Sa Pa cho thấy cách tiếp cận đặt kết nối làm nền cho mở rộng không gian phát triển. Định hướng này phù hợp mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng kinh tế - xã hội, song cũng đặt ra yêu cầu phối hợp chặt giữa các công trình: đường sá chỉ tạo giá trị bền vững khi gắn với hoạt động sản xuất, dịch vụ và nhu cầu đi lại thực tế.
Đô thị, y tế và kinh tế đêm: ba phép thử về lợi ích thiết thực
Khu đô thị Yên Ninh là ví dụ cụ thể về đầu tư gắn với nhu cầu sống hằng ngày. Ngày 4/11/2026, UBND tỉnh chấp thuận chủ trương đầu tư dự án tại phường Yên Bái với tổng vốn 1.307,187 tỷ đồng, diện tích khoảng 230.325,51 m² và quy mô dân số dự kiến 1.947 người. Quy hoạch gồm 269 căn nhà, quỹ đất dành cho nhà ở xã hội, cùng trường mầm non, cơ sở y tế, nhà văn hóa, không gian xanh và hạ tầng kỹ thuật. Đây là cơ hội để hình thành khu ở đồng bộ thay vì chỉ tăng nguồn cung nhà. Tuy nhiên, chất lượng sống sẽ phụ thuộc vào việc các tiện ích công cộng, kết nối giao thông và hạ tầng thoát nước được hoàn thiện đúng tiến độ. Việc lựa chọn nhà đầu tư dự kiến diễn ra từ quý IV/2026 đến quý I/2027; thời gian xây dựng và vận hành là bốn năm.
Ở lĩnh vực y tế, kế hoạch phát triển Bệnh viện Đa khoa số 1 thành bệnh viện chuyên sâu đảm nhận chức năng vùng dự kiến cần khoảng 2.600 tỷ đồng trong giai đoạn 2026–2030. Mục tiêu mở rộng cơ sở, hướng tới khoảng 1.500 giường và phát triển chuyên khoa có thể giúp người dân tiếp cận điều trị ca bệnh phức tạp gần nhà hơn. Giai đoạn 2026–2028 tập trung kiện toàn các khoa Phụ sản, Nhi, Phục hồi chức năng sớm và Lão khoa. Trong khi đó, đề án kinh tế đêm dự kiến huy động khoảng 4.820 tỷ đồng, phần lớn từ nguồn ngoài ngân sách, cho văn hóa, mua sắm, giải trí, du lịch và dịch vụ ăn uống ban đêm. Tỉnh kỳ vọng kéo dài thời gian lưu trú của du khách, hướng tới khoảng 15 triệu lượt khách và thời gian lưu trú bình quân 2–3 ngày vào năm 2030. Ba hướng đầu tư này có điểm chung: giá trị chỉ hiện rõ khi dịch vụ đi vào hoạt động và người dân, du khách thực sự sử dụng.
Phân biệt kế hoạch tổng thể với quyết định cho từng dự án
Cần tách bạch danh mục 70 dự án với các quyết định riêng lẻ. Danh mục tổng thể xác định những dự án được tỉnh ưu tiên trong giai đoạn 2026–2030; bản thân việc có tên trong danh mục không thể được hiểu là đã hoàn tất thủ tục đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư hay bảo đảm vốn. Trường hợp khu đô thị Yên Ninh có bước pháp lý cụ thể hơn: tỉnh đã chấp thuận chủ trương đầu tư và xác định hình thức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư. Còn kế hoạch bệnh viện và đề án kinh tế đêm là các chương trình có mục tiêu, lộ trình và nhu cầu nguồn lực riêng, không nên cộng gộp máy móc vào tổng vốn của danh mục 70 dự án khi chưa có căn cứ xác nhận phạm vi thống kê. Phân biệt rõ các trạng thái này giúp người dân và nhà đầu tư đánh giá đúng tiến độ, thay vì xem mọi con số công bố như vốn đã được giải ngân.
Tỉnh giao Sở Tài chính tổng hợp tiến độ, định kỳ báo cáo trước ngày 20 của tháng cuối mỗi quý hoặc báo cáo đột xuất khi được yêu cầu. Cơ chế theo dõi này cần đi cùng thông tin minh bạch về thủ tục, nguồn vốn và mốc thực hiện từng dự án. Với quy mô đầu tư Lào Cai đang đặt ra, đánh giá thành công không nên dừng ở số dự án được phê duyệt hay tổng vốn dự kiến. Thước đo thuyết phục hơn là tuyến giao thông có cải thiện kết nối, khu đô thị có tiện ích hoạt động, bệnh viện có năng lực tiếp nhận ca khó và các hoạt động ban đêm tạo thêm trải nghiệm lẫn sinh kế. Danh mục đã xác lập hướng đi; năng lực biến kế hoạch thành công trình, dịch vụ hữu ích mới quyết định nó có trở thành động lực phát triển hay không.
