Quy mô vốn tăng nhanh, nhưng số vốn đăng ký chưa phải kết quả cuối cùng
Đầu tư Lào Cai trong 10 tháng năm 2026 là làn sóng các dự án được chấp thuận chủ trương, trải rộng từ năng lượng, hạ tầng công nghiệp đến nông nghiệp và dịch vụ, với hiệu quả cuối cùng phụ thuộc vào việc vốn đăng ký có chuyển thành công trình và hoạt động sản xuất hay không. Tỉnh đã chấp thuận 50 dự án, tổng vốn đăng ký 33.155,9 tỷ đồng; số dự án tăng 31,6% và tổng vốn gấp 2,14 lần cùng kỳ năm 2025. Riêng tháng 10 có 9 dự án với vốn đăng ký 2.788,8 tỷ đồng. Đây là mức tăng đáng chú ý, song con số chấp thuận chủ trương không đồng nghĩa toàn bộ vốn đã được giải ngân. Bởi vậy, thước đo quan trọng hơn trong thời gian tới là tiến độ, chất lượng triển khai và đóng góp thực tế của từng dự án Lào Cai.
Danh mục dự án còn hiệu lực trên địa bàn đã lên tới 1.461, với tổng vốn đăng ký hơn 314.000 tỷ đồng. Quy mô tích lũy này cho thấy tỉnh đã tạo được một danh mục đầu tư lớn; đồng thời, nó làm nổi bật yêu cầu chọn lọc và quản lý thực thi. Tăng thêm dự án mới chỉ có ý nghĩa khi các dự án đang triển khai không bị mắc kẹt kéo dài và nguồn lực được chuyển thành năng lực sản xuất, việc làm, dịch vụ. Nhìn từ đó, đợt thu hút vốn hiện nay là tín hiệu tốt, nhưng chưa phải bằng chứng tự thân rằng tăng trưởng đã được bảo đảm.
Năng lượng và hạ tầng công nghiệp là hai điểm hút vốn nổi bật
Cơ cấu 50 dự án cho thấy dòng vốn không dồn vào một ngành duy nhất: có 14 dự án năng lượng, 10 dự án xây dựng và kinh doanh hạ tầng khu, cụm công nghiệp, 4 dự án khoáng sản, 2 dự án nhà ở; 20 dự án còn lại thuộc nông nghiệp, công nghiệp chế biến, thương mại và dịch vụ. Sự kết hợp này có lý: năng lượng và hạ tầng có thể tạo nền cho sản xuất, trong khi nông nghiệp, chế biến và dịch vụ mở rộng cơ hội tạo giá trị tại địa phương. Tuy vậy, số lượng dự án chưa phản ánh quy mô vốn từng ngành, nên chưa thể kết luận lĩnh vực nào chiếm phần lớn tổng vốn đăng ký. Điều tỉnh cần chứng minh là các hạng mục hạ tầng có thể kéo theo hoạt động sản xuất và tạo liên kết với doanh nghiệp, người lao động tại chỗ.
Thủy điện Cốc Đàm là ví dụ cụ thể về hướng đầu tư năng lượng: ngày 28 tháng 10, dự án được chấp thuận chủ trương đầu tư và Công ty TNHH Xây dựng Hoàng Sơn được chấp thuận làm nhà đầu tư. Sau điều chỉnh, mở rộng, dự án có công suất 9,8 MW, tổng vốn hơn 282,4 tỷ đồng; phần vốn bổ sung cho mở rộng là hơn 147,6 tỷ đồng. Tiến độ được duyệt dự kiến hoàn tất hồ sơ pháp lý trong quý IV/2026, khởi công quý I/2027 và phát điện thương mại trong quý IV/2028. Thủy điện Cốc Đàm vì thế vừa cho thấy quy mô một dự án trong nhóm năng lượng, vừa đặt ra yêu cầu giám sát chặt thủ tục đất đai, môi trường, tài nguyên nước và việc duy trì dòng chảy tối thiểu.
Vốn cho vùng biên chỉ có ý nghĩa khi cải thiện sinh kế
Con số đầu tư cho khu vực biên giới cần được nhìn như một dòng nguồn lực riêng, có mục tiêu rộng hơn danh mục 50 dự án mới: trong giai đoạn 2017–2026, Lào Cai huy động hơn 37.660 tỷ đồng cho các xã, phường biên giới. Nguồn vốn được hướng vào hạ tầng, sản xuất, thương mại, dịch vụ và khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu, gắn phát triển kinh tế với an sinh và bảo vệ chủ quyền. Điểm đáng quan tâm không chỉ là quy mô chi tiêu, mà là việc công trình có giúp người dân tạo thu nhập ổn định hay không. Mở rộng điện lưới có thể hỗ trợ sản xuất, chế biến, kinh doanh; thương mại cửa khẩu có thể mở thêm việc làm và đa dạng sinh kế. Đó là cách đánh giá thiết thực hơn so với chỉ đếm số hạng mục xây dựng.
Tỉnh cũng phát triển sản phẩm đặc trưng và OCOP dựa trên lợi thế địa phương; hiện 8/9 xã, phường biên giới có tổng cộng 64 sản phẩm OCOP. Nhưng để hạ tầng và sản phẩm địa phương tạo thành sinh kế bền vững, cần nối được khâu sản xuất với chế biến, truy xuất nguồn gốc và đầu ra thị trường. Nếu thiếu liên kết này, đầu tư đường sá, điện và công trình sẽ cải thiện điều kiện sống nhưng chưa chắc nâng đáng kể thu nhập. Vì vậy, vốn đầu tư Lào Cai cho vùng biên nên được xem xét cùng kết quả về cơ hội việc làm, sức cạnh tranh của hàng hóa địa phương và mức độ người dân tiếp cận dịch vụ thiết yếu.
Nút thắt triển khai sẽ quyết định chất lượng tăng trưởng
Thách thức lớn là biến danh mục dự án thành hoạt động thực tế. Trong 10 tháng, cơ quan đăng ký đầu tư kiểm tra, giám sát 60 dự án, thu hồi hoặc chấm dứt hoạt động 13 dự án và tham mưu bãi bỏ 8 quyết định chủ trương đầu tư đối với dự án khu đô thị mới. Mặt khác, 17 dự án chưa triển khai hoặc tạm ngừng đã được tháo gỡ khó khăn để tiếp tục thực hiện hoặc vận hành trở lại. Những con số này cho thấy rà soát không phải việc bên lề: nếu thủ tục pháp lý, đất đai, giải phóng mặt bằng, xây dựng và môi trường tiếp tục ách tắc, vốn đăng ký tăng vẫn có thể đi cùng tiến độ chậm. Tỉnh cần vừa hỗ trợ dự án còn khả năng thực hiện, vừa xử lý dứt điểm dự án không còn năng lực triển khai, tránh để nguồn lực bị giữ trong các kế hoạch kéo dài.
Trong những tháng cuối năm, tỉnh dự kiến cải cách thủ tục, nâng chất lượng thẩm định và thí điểm cơ chế “luồng xanh” cho dự án đầu tư ngoài ngân sách nhằm rút ngắn thời gian xử lý, tăng phối hợp giữa các cơ quan. Cùng lúc, Lào Cai đặt mục tiêu tháo gỡ điểm nghẽn, đẩy nhanh dự án trọng điểm và khơi thông nguồn lực để phấn đấu tăng trưởng GRDP cả năm khoảng 10,1%. Vì vậy, thúc đẩy tăng trưởng công nghiệp phải được theo dõi song song với tốc độ cấp phép: hạ tầng khu, cụm công nghiệp cần sớm hỗ trợ sản xuất, còn các dự án năng lượng và chế biến phải đi đúng tiến độ, tuân thủ yêu cầu môi trường. Kết luận là đợt thu hút đầu tư tạo dư địa lớn, nhưng thành công sẽ được quyết định bởi khả năng triển khai và lợi ích kinh tế, xã hội mà người dân thực sự nhận được.
