Kỳ vọng đặt vào tiếng nói của Việt Nam
Hội nghị Cấp cao ASEAN là diễn đàn để lãnh đạo các nước thành viên định hình hợp tác khu vực và đối thoại với đối tác về những vấn đề chung. Trước thềm kỳ họp lần thứ 49 tại Manila, Philippines công khai kỳ vọng Việt Nam sẽ góp tiếng nói tích cực, mang tính xây dựng, thay vì chỉ hiện diện trong các phiên họp. Từ ngày 14 đến 17/11/2026, Thủ tướng Lê Minh Hưng dẫn đầu đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam dự hội nghị và các cuộc họp liên quan theo lời mời của Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. Kỳ vọng của Manila vì thế gắn trực tiếp với chuyến công tác này. Đại sứ Philippines Francisco Noel R. Fernandez III trân trọng sự ủng hộ của Việt Nam dành cho Philippines trong năm Chủ tịch ASEAN và mong Thủ tướng tiếp tục phát huy vai trò tại các phiên thảo luận, nhất là những cuộc gặp với đối tác đối thoại.
Điều đáng chú ý không chỉ là lịch trình ngoại giao, mà là yêu cầu về chất lượng tham gia. ASEAN gồm các thành viên khác biệt về chính trị, kinh tế và văn hóa – xã hội; lắng nghe nhiều góc nhìn là điều kiện để đối thoại có chiều sâu và tiến tới đồng thuận. Trong bối cảnh đó, tiếng nói Việt Nam ASEAN có thể giúp nối các ưu tiên trong khối với những vấn đề mà đối tác khu vực cùng quan tâm. Chuỗi hội nghị tại Manila gồm Hội nghị Cấp cao Đông Á, ASEAN+3 và các cuộc gặp giữa ASEAN với Australia, Ấn Độ, Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản. Sự hiện diện của lãnh đạo các đối tác khiến đây không chỉ là dịp trao đổi nội bộ, mà còn là cơ hội để Việt Nam góp phần định hình hợp tác rộng hơn.
Hội nhập kinh tế phải gắn với lợi ích thiết thực
Đại sứ Fernandez đặc biệt mong Thủ tướng chia sẻ quan điểm về thúc đẩy hội nhập kinh tế khu vực và ứng phó các thách thức cấp thiết, trong đó có an ninh năng lượng. Đây là lựa chọn ưu tiên đúng lúc: liên kết kinh tế chỉ có sức thuyết phục khi giúp doanh nghiệp và người dân hoạt động thuận lợi hơn, đồng thời không bỏ qua những rủi ro về nguồn cung và hạ tầng. Một điểm nhấn được kỳ vọng tại Manila là việc chính thức ký Hiệp định khung ASEAN về Kinh tế số (DEFA), tạo khuôn khổ để các thành viên phối hợp phát triển kinh tế số. Nhưng ký kết mới là bước đầu. Đại sứ nhấn mạnh các nước cần đưa thỏa thuận vào hệ thống luật pháp, quy định và có chính sách hỗ trợ để doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa tham gia nền kinh tế số.
Lợi ích của một khuôn khổ số chung có thể hiện ra trong những việc quen thuộc: du khách nước ngoài đến Việt Nam phụ thuộc vào ứng dụng để đặt chuyến đi và khách sạn; tương thích tốt hơn giữa các nền tảng có thể giúp việc đi lại trong khu vực bớt rườm rà. Tuy vậy, mở rộng kinh tế số cũng kéo theo câu hỏi về hạ tầng: các trung tâm dữ liệu tiêu thụ nhiều năng lượng và tài nguyên nước. Bởi vậy, đề xuất hội nhập không nên dừng ở mục tiêu tăng kết nối. Việt Nam có lý do để thúc đẩy đồng thời khả năng tiếp cận của doanh nghiệp nhỏ, quy tắc vận hành rõ ràng và tính bền vững của hạ tầng. Cách tiếp cận ấy giúp các cam kết khu vực gắn với tác động thực tế, thay vì chỉ tạo thêm một tuyên bố chính trị.
Ba ưu tiên của Philippines và phép thử đồng thuận
Trong năm Chủ tịch ASEAN 2026, Philippines xác định ba trọng tâm: hòa bình và an ninh, thúc đẩy thịnh vượng, và trao quyền cho người dân. Manila muốn các kết quả và sáng kiến trong năm được chính thức hóa tại hội nghị khai mạc ngày 15/11. Trong kinh tế, DEFA là dấu mốc được kỳ vọng; về an ninh, Philippines thúc đẩy Diễn đàn Cảnh sát biển ASEAN và các Trung tâm Hàng hải ASEAN; còn ưu tiên vì người dân thể hiện qua thảo luận hỗ trợ công dân ASEAN chịu ảnh hưởng từ khủng hoảng ở nhiều nơi trên thế giới. Các mục tiêu này cho thấy chương trình nghị sự rộng hơn một lĩnh vực đơn lẻ. Đóng góp của Việt Nam sẽ có trọng lượng hơn nếu kết nối được thịnh vượng với ổn định và khả năng bảo vệ người dân, thay vì xem mỗi ưu tiên như một hồ sơ tách biệt.
Tại các phiên toàn thể, phiên họp hẹp và đối thoại với đối tác, Thủ tướng Lê Minh Hưng có cơ hội nêu cách Việt Nam nhìn nhận những ưu tiên ấy. Trọng tâm thiết thực là biến đồng thuận thành phối hợp: các sáng kiến hàng hải cần tạo điều kiện cho hợp tác giữa thành viên; các cam kết số cần được thực thi trong luật lệ quốc gia; còn an ninh năng lượng phải được đặt cạnh nhu cầu phát triển và sức ép tài nguyên. Chuyến công tác ở Manila vì vậy là dịp để Việt Nam vừa thể hiện trách nhiệm với ASEAN, vừa góp phần làm rõ những điều kiện cần thiết để các cam kết có thể vận hành. Kỳ vọng của Philippines không phải lời khen xã giao đơn thuần: đó là lời mời Việt Nam tham gia sâu vào việc định hình chương trình nghị sự khu vực.
Từ kỳ vọng đến đóng góp cụ thể
Điều cần theo dõi sau Hội nghị ASEAN là liệu các ưu tiên được thảo luận có chuyển thành bước đi phối hợp hay không. Chuyến công tác của Thủ tướng Lê Minh Hưng diễn ra từ ngày 14 đến 17/11/2026; hội nghị tại Manila khai mạc ngày 15/11, với các cuộc họp liên quan và đối thoại cùng đối tác. Đây là thời điểm để Việt Nam trình bày quan điểm về hội nhập kinh tế, an ninh năng lượng và những thách thức cấp thiết bằng các đề xuất có thể thảo luận, thay vì chỉ lặp lại mục tiêu chung. Năng lực đóng góp sẽ được đánh giá qua mức độ giúp các thành viên tìm được tiếng nói chung và đưa cam kết vào thực tế.
Kỳ vọng của Philippines đặt ra một cơ hội rõ ràng cho Việt Nam: góp phần giữ ASEAN ở vị trí trung tâm bằng đối thoại có nội dung và hợp tác có ích cho người dân. Hội nhập kinh tế cần mở thêm cơ hội cho doanh nghiệp nhỏ; chuyển đổi số cần tính đến người dùng và tài nguyên; còn an ninh khu vực cần sự phối hợp bền bỉ giữa các thành viên. Nếu tiếng nói của Việt Nam kết nối được những mục tiêu đó, chuyến công tác tại Manila sẽ vượt khỏi ý nghĩa tham dự thường lệ và trở thành đóng góp cụ thể cho một ASEAN gắn kết, ổn định, phát triển bền vững.
