Lượng muối cao khiến nguy cơ đột quỵ khó xem nhẹ
Giảm natri là chiến lược dinh dưỡng nhằm hạn chế natri từ muối, gia vị mặn và thực phẩm chế biến, qua đó góp phần kiểm soát huyết áp và giảm nguy cơ bệnh tim mạch, đột quỵ. Con số tiêu thụ hiện nay cho thấy đây không phải khuyến nghị có thể để sau: người Việt dùng trung bình khoảng 8,1 g muối mỗi người mỗi ngày, gần gấp đôi lượng muối khuyến nghị dưới 5 g/ngày của Tổ chức Y tế Thế giới. Ăn nhiều natri làm tăng huyết áp, từ đó làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Tăng huyết áp là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng nhất của đột quỵ, liên quan cả nhồi máu não lẫn xuất huyết não. Vì vậy, mối liên hệ giữa muối và đột quỵ không chỉ là chuyện khẩu vị: giảm lượng natri trong bữa ăn là một bước phòng bệnh thiết thực.
Đồng thuận giảm natri cần đi cùng lựa chọn thay thế phù hợp
Ngày 31/10, Hội Đột quỵ Việt Nam, Hội Tiết chế Dinh dưỡng Việt Nam, Hội Người giáo dục bệnh đái tháo đường Việt Nam và Hội Dinh dưỡng Việt Nam ký tuyên bố đồng thuận thúc đẩy giảm natri, bổ sung kali, tăng cường i-ốt trong muối ăn và ghi nhãn dinh dưỡng mặt trước bao bì để phòng ngừa bệnh tim mạch, đột quỵ. Đây là hướng đi đáng ủng hộ vì đặt trách nhiệm không chỉ lên từng người ăn uống mà còn lên cách thực phẩm được sản xuất và trình bày. Muối giảm natri có hàm lượng natri thấp hơn muối thông thường; sản phẩm bổ sung kali được chuyên gia nêu là một lựa chọn có thể cân nhắc trong chiến lược giảm natri ở cộng đồng, với điều kiện phù hợp với từng người. Giảm muối cũng không đồng nghĩa bỏ muối i-ốt: định hướng được nêu là dùng ít hơn nhưng ưu tiên muối có bổ sung i-ốt khi sử dụng.
Muối ẩn trong gia vị khiến việc tự kiểm soát chưa đủ
Muốn giảm natri hiệu quả, trước hết cần nhìn rộng hơn lọ muối trên bàn ăn. Natri còn đến từ nước mắm, bột canh, gia vị mặn và thực phẩm chế biến sẵn, nên người mua khó ước lượng tổng lượng ăn vào nếu thiếu thông tin rõ ràng. Khảo sát năm 2021 cho thấy 78,2% người trưởng thành từ 18–69 tuổi cho biết luôn luôn hoặc thường xuyên thêm muối, nước mắm hay nước chấm mặn vào thức ăn trước hoặc trong khi ăn. Điều đó cho thấy lời khuyên “bớt muối” cần được biến thành lựa chọn thuận tiện, thay vì trông chờ vào ý chí trong từng bữa. Người dân có thể giảm muối và hạn chế nước chấm, thực phẩm chế biến sẵn; đồng thời tăng rau xanh, trái cây phù hợp với tình trạng sức khỏe, kiểm soát cân nặng và duy trì vận động vừa sức. Đây là những thay đổi lối sống bổ trợ cho kiểm soát nguy cơ, không thay thế việc theo dõi và điều trị tăng huyết áp.
Nhãn dinh dưỡng giúp quyết định ngay tại quầy hàng
Nhãn dinh dưỡng mặt trước bao bì, nhất là nhãn cảnh báo, có thể giúp người tiêu dùng nhận ra nhanh sản phẩm chứa nhiều natri ngay lúc mua và tạo động lực để doanh nghiệp cải tiến công thức. Đây là chính sách đáng ưu tiên: khi natri ẩn trong nhiều loại gia vị và thực phẩm đóng gói, thông tin dễ thấy giúp người mua so sánh mà không phải đoán thành phần. Các hội chuyên môn đã đưa ghi nhãn mặt trước vào tuyên bố đồng thuận cùng với giảm natri, bổ sung kali và bảo đảm i-ốt. Tuy nhiên, nhãn chỉ phát huy tác dụng khi người dân biết sử dụng thông tin đó và có sản phẩm phù hợp để lựa chọn. Giảm natri vì thế cần sự phối hợp giữa lựa chọn cá nhân, cách chế biến thực phẩm và chính sách ghi nhãn rõ ràng. Trong bối cảnh tăng huyết áp có thể âm thầm tiến triển, giảm muối là một phần quan trọng của phòng ngừa đột quỵ, song không nên bỏ qua việc đo huyết áp định kỳ và làm theo tư vấn y tế.
