Một trục kết nối mới thay đổi cán cân vận tải miền Nam
Cao tốc Bến Lức - Long Thành là tuyến đường cao tốc dài gần 58km, vừa được thông xe và tạo thành một trục kết nối mới theo hướng Đông - Tây giữa khu vực phía Tây TP.HCM, các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long và vùng Đông Nam Bộ, giúp ô tô từ miền Tây, Tây Ninh đi về miền Đông có thêm lựa chọn thay vì phải xuyên qua khu vực nội đô đông đúc.
Điều quan trọng cần nói thẳng: đây không chỉ là một đoạn đường mới, mà là “đường gân” mới của kết nối giao thông miền Nam. Sau 12 năm xây dựng, tuyến cao tốc Bến Lức Long Thành chính thức mở cửa lưu thông, tạo ra hành lang Đông - Tây kết nối vùng Tây Nam bộ với Đông Nam bộ. Nhờ đó, xe hàng từ miền Tây không còn phụ thuộc hoàn toàn vào cửa ngõ TP.HCM vốn thường xuyên ùn tắc, mà có một dòng chảy độc lập để tiếp cận các khu công nghiệp và cụm cảng biển phía đông. Đây là nền tảng để logistics Đồng bằng sông Cửu Long chuyển từ thế bị động sang chủ động, rút ngắn thời gian, giảm rủi ro và tái thiết lại toàn bộ mạng lưới vận chuyển hàng hóa miền Tây.
Thời gian là tiền: hành trình rút ngắn hơn một giờ không chỉ là con số
Nếu muốn hiểu sức nặng của cao tốc Bến Lức - Long Thành, hãy nhìn vào đồng hồ của tài xế. Hành trình trên đoạn 58km này, khi chạy với tốc độ trung bình 80 - 90km/h, chỉ mất khoảng 40 - 45 phút, giúp rút ngắn hơn 1 giờ so với việc phải đi qua các tuyến đường trong TP.HCM. Các xe tải tránh được những cung đường thường xuyên ùn tắc, giảm từ 1 đến 1,5 giờ di chuyển trên mỗi chuyến.
Câu chuyện của anh Hùng – tài xế chở container tôm từ Cần Thơ ra cảng Cái Mép – cho thấy lợi ích này cụ thể đến mức nào. Lộ trình mới ngắn hơn khoảng 40km, giúp anh tiết kiệm khoảng 15 lít dầu với giá trị khoảng 450.000 đồng, dù phí qua trạm cao hơn tuyến cũ khoảng 100.000 đồng, anh vẫn tiết kiệm được khoảng 350.000 đồng cho một chiều đi. “Đường ngắn hơn, tiết kiệm nhiên liệu, không còn lo xe chạy nối đuôi, trễ tàu là vui rồi”, anh nói. Nhưng ý nghĩa lớn nhất nằm ở chỗ tài xế không còn phải căng thẳng đấu với kẹt xe nhiều giờ liền, và doanh nghiệp có thể tính toán lịch giao hàng sát giờ tàu chạy với độ tin cậy cao hơn.
Logistics Đồng bằng sông Cửu Long: từ bị động xoay xở sang chủ động tối ưu
Trước khi có cao tốc Bến Lức Long Thành, việc vận chuyển tôm, cá và các mặt hàng xuất khẩu từ nhà máy ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long ra cảng biển phía đông luôn kéo dài và phát sinh thêm chi phí. Ông Võ Văn Phục, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc một doanh nghiệp thủy sản tại Cần Thơ, cho biết mỗi năm công ty ông sản xuất và chế biến khoảng 1.000 container hàng xuất khẩu đi Mỹ, châu Âu và châu Á, và tuyến cao tốc mới mang lại lợi ích đáng kể cho doanh nghiệp.
Tuy vậy, hiệu quả lớn nhất của cao tốc này sẽ đến khi cộng đồng logistics Đồng bằng sông Cửu Long chịu thay đổi cách tổ chức của mình. Hiện tại, nhiều xe chiều về vẫn phải quay lại lộ trình cũ để vào thành phố lấy container rỗng, khiến chi phí chưa thể giảm tương xứng. Các nguồn tin chuyên môn cho rằng cần thêm thời gian để doanh nghiệp logistics bố trí lại kho bãi, bãi container và điểm trung chuyển bám sát cao tốc, tránh phụ thuộc các điểm lấy container rỗng trong khu vực đông đúc. Khi hệ thống kho bãi, bến bãi được tổ chức lại theo trục mới này, vòng quay phương tiện sẽ tăng, xe có thể chạy nhiều chuyến hơn trong ngày mà không nhất thiết phải tăng số lượng đầu xe.
Vận chuyển hàng hóa miền Tây đổi lộ trình: lợi thế thuộc về người đi trước
Từ đầu tháng 10-2026, phần lớn xe chở hàng từ miền Tây đi miền Đông đã chuyển sang cao tốc Bến Lức - Long Thành. Với các tài xế đường dài như anh Nguyễn Tấn Đạt, người chở hàng từ Cà Mau đi Bà Rịa - Vũng Tàu, sự thay đổi này là một bước “giải phóng” khỏi điểm nghẽn cửa ngõ TP.HCM: trước đây có ngày anh mất hơn 3 giờ chỉ để nhích từng chút qua đoạn này, với việc liên tục dừng rồi nhấn ga, vừa tốn nhiên liệu vừa tăng rủi ro va chạm.
Khi chuyển sang cao tốc Bến Lức Long Thành, đoạn từ nút giao Nguyễn Văn Tạo đến quốc lộ 51 chỉ còn chưa tới 40 phút, giúp hành trình thông thoáng, giảm đáng kể thời gian và chi phí. Một doanh nghiệp kinh doanh thủy sản tại cảng cá Cà Mau cho biết, sau hai chuyến chạy thử toàn tuyến, thời gian di chuyển chỉ khoảng 50 - 60 phút, giảm hơn 50% so với lộ trình cũ qua cửa ngõ TP.HCM. Nhờ đó, tài xế có thể hoàn thành chuyến đi – về Cà Mau trong ngày, còn doanh nghiệp thì lên kế hoạch mở rộng thị trường và bố trí thêm nhiều chuyến xe trong thời gian tới. Nói cách khác, ai nhanh chóng đổi lộ trình và tổ chức lại vận hành theo trục cao tốc mới sẽ nắm lợi thế cạnh tranh rõ rệt trên thị trường vận chuyển hàng hóa miền Tây.
Kết nối khu công nghiệp – cảng biển phía đông: cơ hội dài hạn cho chuỗi cung ứng
Cao tốc Bến Lức - Long Thành không chỉ là câu chuyện tiết kiệm vài chục phút hay vài trăm nghìn đồng mỗi chuyến xe. Quan trọng hơn, tuyến đường này đã mở thêm một hướng kết nối từ miền Tây đến khu vực cảng biển phía đông, tạo thuận lợi cho hoạt động giao thương và xuất khẩu của cả vùng. Đây là một mắt xích mới trong mạng lưới kết nối giao thông miền Nam, nối khu vực phía Tây TP.HCM với Đồng Nai và cụm cảng Cái Mép - Thị Vải mà không phải xuyên qua nội đô.
Trong dài hạn, lợi ích kinh tế của cao tốc Bến Lức Long Thành sẽ phụ thuộc vào mức độ tích hợp với các tuyến đường kết nối, cũng như việc các đơn vị vận tải tổ chức lại hệ thống thu gom, giao hàng và phối hợp với cảng biển. Nhiều nhà xe nội địa đã bắt đầu chuyển tuyến, lượng hàng gửi tăng lên, đặc biệt là nhóm hàng trái cây nhờ thời gian vận chuyển rút ngắn, giữ được độ tươi nên khách hàng ưa chuộng. Nếu các địa phương miền Tây tận dụng cơ hội này để quy hoạch thêm khu công nghiệp, trung tâm logistics bám cao tốc, vùng Đồng bằng sông Cửu Long có thể dịch chuyển từ vai trò “vựa nguyên liệu” sang một trung tâm chế biến – xuất khẩu với chuỗi cung ứng ngắn, hiệu quả và ít rủi ro hơn.
