Một trục cao tốc, một bước ngoặt cho chuỗi cung ứng miền Nam
Cao tốc Bến Lức Long Thành là tuyến đường cao tốc dài gần 58km kết nối cao tốc TP.HCM – Trung Lương với quốc lộ 51, tạo thêm một trục kết nối mới giữa miền Tây, TP.HCM và Đồng Nai, giúp phương tiện đi thẳng từ Tây sang Đông mà giảm phụ thuộc vào mạng lưới quốc lộ và đường nội đô hiện hữu.
Từ 0h ngày 1/10, cao tốc Bến Lức - Long Thành chính thức thông xe toàn tuyến, sau 12 năm khởi công và nhiều lần gián đoạn vì thủ tục, vốn và giải phóng mặt bằng. Đây không chỉ là một công trình giao thông thông thường, mà là “đường ống” mới cho dòng chảy hàng hóa của cả vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Theo Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC), tuyến cao tốc được tổ chức khai thác toàn tuyến từ ngày 1/10, với tổng mức đầu tư 29.587 tỷ đồng và nguồn vốn vay từ JICA, ADB cùng vốn ngân sách nhà nước và vốn do VEC thu xếp.
Điểm đáng nói là tuyến 58km này được thiết kế như một vành đai phía Nam cho mạng lưới cao tốc, giúp xe từ miền Tây không phải “chui” qua lõi đô thị TP.HCM để ra phía Đông nữa. Trong bối cảnh kẹt xe, chi phí logistics tăng, việc thông xe toàn tuyến là tín hiệu rõ ràng: hạ tầng phải chạy kịp tốc độ phát triển của chuỗi cung ứng, nếu không, cả vùng sẽ trả giá bằng thời gian và tiền bạc.
Cầu Phước Khánh hoàn thành: mắc xích cuối cùng của trục giao thông chiến lược
Cầu Phước Khánh không chỉ là một cây cầu vượt sông Lòng Tàu, đó là mảnh ghép cuối cùng nối liền toàn bộ cao tốc Bến Lức Long Thành dài gần 58km. Trước đây, việc chưa hoàn thiện cầu khiến tuyến cao tốc bị “đứt gãy” thành hai đoạn riêng lẻ, buộc xe phải tách tuyến, làm giảm đáng kể hiệu quả vận hành và khả năng thu hút dòng hàng hóa.
Theo thông tin từ chủ đầu tư, cầu Phước Khánh đã được thử tải thành công ngày 25/9 trước khi chính thức cho xe lưu thông. Việc hoàn thành cầu đã nối liền hai phần tuyến và biến một dự án “dở dang” thành một hành lang giao thông xuyên suốt từ cửa ngõ miền Tây đến khu vực Long Thành. Quan trọng hơn, nó đặt dấu chấm hết cho nỗi lo “cao tốc nửa vời” – một rủi ro rất thực tế với doanh nghiệp logistics khi phải liên tục thay đổi hành trình và kế hoạch vận hành.
Từ góc độ kết nối logistics miền Nam, cầu Phước Khánh tạo ra đường tiếp cận trực tiếp từ phía Nam TP.HCM sang Đồng Nai qua vùng ngập mặn và các tuyến sông lớn như Soài Rạp, Lòng Tàu. Đây là cú nối chiến lược giữa mạng lưới cao tốc và hệ thống cảng biển, giúp giảm phụ thuộc vào các cây cầu hiện hữu vốn đã quá tải, đồng thời mở dư địa cho các trung tâm logistics và khu công nghiệp mới dọc trục kết nối này.
Giảm thời gian, giảm chi phí: cao tốc mới thay đổi bài toán logistics
Tác động dễ thấy nhất của cao tốc Bến Lức Long Thành là thời gian di chuyển được rút ngắn mạnh. Đại diện chủ đầu tư cho biết, khi toàn tuyến được đưa vào khai thác, thời gian đi từ nút giao Mỹ Yên đến khu vực Long Thành chỉ còn khoảng 40–45 phút, thay vì khoảng 2 giờ trước đây. Đối với doanh nghiệp vận tải, mỗi chuyến xe rút bớt hơn một nửa thời gian đồng nghĩa tiết kiệm nhiên liệu, giảm hao mòn phương tiện và tăng vòng quay khai thác.
Khi được khai thác toàn tuyến, phương tiện từ khu vực miền Tây có thêm lựa chọn để đi Đồng Nai và các tỉnh, thành phía Đông mà không phải di chuyển qua nhiều trục đường nội đô TP.HCM. Điều này giải quyết đồng thời ba bài toán: giảm áp lực cho các tuyến như quốc lộ 1, cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây; giảm ùn tắc, tai nạn trong nội đô; và tạo hành lang ổn định cho xe container, xe tải nặng đi thẳng đến các khu công nghiệp và cảng biển.
Các nút giao của cao tốc kết nối với quốc lộ 1, quốc lộ 50, đường Nguyễn Văn Tạo và khu vực Phước An. Đây là những “điểm rẽ” mang ý nghĩa logistics lớn, vì chúng gắn trực tiếp đến các khu công nghiệp và cảng biển phía Nam TP.HCM và Đồng Nai. Khi VEC tổ chức thu phí đồng bộ bằng hình thức điện tử không dừng trên toàn tuyến, doanh nghiệp vận tải sẽ có trải nghiệm tuyến hành lang liền mạch hơn, ít dừng chờ hơn. Nói cách khác, cao tốc không chỉ rút ngắn khoảng cách địa lý mà đang tái định nghĩa chi phí thời gian cho cả chuỗi cung ứng.
Kết nối logistics miền Nam: cơ hội bùng nổ và những nút thắt mới
Khi nhìn cao tốc Bến Lức Long Thành từ góc độ kết nối logistics miền Nam, có thể thấy rõ đây là một trục xương sống mới cho vận tải hàng hóa. Tuyến cao tốc dài gần 58km đi qua Tây Ninh, TP.HCM và Đồng Nai, điểm đầu nối cao tốc TP.HCM – Trung Lương, điểm cuối nối quốc lộ 51, tạo thêm lựa chọn kết nối giữa miền Tây, TP.HCM và Đồng Nai. Quan trọng hơn, nó tăng khả năng kết nối với hệ thống đường cao tốc, quốc lộ và các cảng biển trong khu vực.
Theo lộ trình, từ nút giao Mỹ Yên, xe từ miền Tây đi trên cao tốc TP.HCM – Trung Lương, chuyển vào cao tốc Bến Lức – Long Thành, chạy xuyên qua phía Nam TP.HCM, vượt sông Soài Rạp, sông Lòng Tàu rồi kết nối với quốc lộ 51. Đây là một hành lang xuyên tâm mới cho chuỗi cung ứng: hàng nông sản, thủy sản miền Tây có đường thẳng đến các khu công nghiệp Đồng Nai, Bà Rịa – Vũng Tàu; trong khi hàng công nghiệp từ phía Đông có thể tiếp cận các cảng và kho lạnh gần vùng nguyên liệu.
Tuy vậy, cần thẳng thắn nhìn nhận: việc thông xe toàn tuyến không đồng nghĩa mọi hướng kết nối đã hoàn chỉnh. Nút giao Tân Hiệp kết nối với cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu chưa được đưa vào vận hành cùng thời điểm, nên xe từ Tây Ninh đi Đồng Nai vẫn phải rời cao tốc tại quốc lộ 51 để tiếp tục hành trình. Nếu các kết nối “đầu – cuối” này không được đẩy nhanh, cao tốc mới sẽ rơi vào tình trạng “đường đẹp nhưng lối vào hẹp”, làm giảm biên lợi ích mà doanh nghiệp và người dân lẽ ra có thể nhận được.
Từ dự án 12 năm đến trục logistics tương lai
Dự án cao tốc Bến Lức Long Thành khởi công từ 2014 nhưng từng phải dừng thi công do vướng thủ tục và vốn, trước khi được tái khởi động từ cuối 2023. Việc một dự án chiến lược mất 12 năm mới thông xe toàn tuyến cho thấy cái giá rất đắt của chậm trễ hạ tầng: chi phí cơ hội tăng, niềm tin của doanh nghiệp logistics bị bào mòn, và áp lực lên mạng lưới đường hiện hữu ngày càng lớn.
Từ nay, bài toán không còn là “có cao tốc hay không” mà là “cao tốc này được tích hợp vào hệ sinh thái logistics như thế nào”. Tốc độ tối đa 90km/h trên tuyến, 80km/h tại các cầu Bình Khánh và cầu Phước Khánh, cùng quy định không dừng, đỗ trên cầu để chụp ảnh, ngắm cảnh cho thấy tư duy ưu tiên an toàn và lưu thông liên tục. Điều doanh nghiệp cần lúc này là quy hoạch đồng bộ các trung tâm logistics, bãi container, kho ngoại quan dọc tuyến, để cao tốc không chỉ là đường đi qua mà trở thành trục giá trị mới.
Thông xe toàn tuyến là bước khởi đầu, không phải đích đến. Nếu các dự án kết nối như nút giao Tân Hiệp, cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu, cùng mạng lưới cảng biển phía Nam được triển khai đúng hẹn, cao tốc Bến Lức Long Thành có thể trở thành “xương sống” của chuỗi cung ứng miền Nam. Ngược lại, nếu chậm trễ tái diễn, tuyến cao tốc 58km này sẽ chỉ là một cải thiện cục bộ, chưa đủ sức tháo gỡ nút thắt lâu năm của logistics vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
