Bệnh tim không còn là chuyện tuổi già: Thực tế lạnh người
Bệnh tim mạch là nhóm bệnh liên quan đến tim và hệ thống mạch máu, bao gồm bệnh mạch vành, tăng huyết áp, suy tim, đột quỵ và các rối loạn chuyển hóa đi kèm, có thể âm thầm tiến triển nhiều năm trước khi gây ra những biến cố nguy hiểm như nhồi máu cơ tim hoặc tử vong đột ngột. Điều đáng nói là nhóm bệnh từng bị gắn mác “của người già” này đang lặng lẽ trẻ hóa với tốc độ đáng báo động. Theo các chuyên gia tim mạch, mỗi năm trên thế giới có gần 19 triệu người tử vong vì bệnh tim mạch, còn tại Việt Nam con số này khoảng 200.000 ca. Bệnh tim ở người trẻ vì thế không phải hiện tượng cá biệt mà là xu hướng mới, cho thấy lối sống đô thị và thói quen chủ quan đang đẩy thế hệ 20-30 tuổi vào vùng nguy cơ.
Tại sao người 20-30 tuổi ngày càng mắc bệnh mạch vành?
Thông tin tại một hội nghị khoa học tim mạch cho biết đã ghi nhận những trường hợp mắc bệnh mạch vành khi mới 20-30 tuổi, thậm chí có người phát hiện bệnh mạch vành ở tuổi 20. Không ít bệnh nhân dưới 30 tuổi được chẩn đoán bệnh tim mạch ngay trong độ tuổi sung sức nhất. Lý do không nằm ở “xui rủi” mà ở chính nhịp sống hiện đại. Bệnh lý tim mạch đang chuyển dịch mạnh sang các nước đang phát triển do đô thị hóa và thay đổi lối sống: ít vận động, ăn nhanh, nhiều muối, chất béo, rượu bia, thuốc lá, căng thẳng kéo dài. Khi tăng huyết áp, bệnh mạch vành, đái tháo đường, bệnh thận mạn và béo phì ngày càng phổ biến, hệ quả tất yếu là số người bị suy tim và biến cố tim mạch gia tăng. Nói thẳng: thế hệ trẻ đang trả giá cho một lối sống “đốt sức khỏe để kiếm tiền rồi dùng tiền chữa bệnh”.
Suy tim – “đích đến cuối” với tỷ lệ tử vong ngang nhiều ung thư
Nếu bệnh tim mạch là chuỗi vấn đề kéo dài, thì suy tim là con đường cuối cùng và nặng nề nhất, kết quả của bệnh tim, bệnh thận và rối loạn chuyển hóa không được kiểm soát. Các chuyên gia nhấn mạnh: “Tỷ lệ bệnh nhân suy tim tử vong trong 5 năm đầu tiên lên đến 50%, cao hơn cả một số bệnh ung thư”. Đây không phải con số để dọa, mà là sự thật phơi bày hậu quả của việc coi nhẹ bệnh tim ở người trẻ. Tại một bệnh viện tuyến cuối, số bệnh nhân suy tim đến tái khám tăng khoảng 15% mỗi năm, trong khi tổng bệnh nhân ngoại trú chỉ tăng khoảng 7%. Điều này cho thấy suy tim đang phình to nhanh hơn tổng thể, trở thành gánh nặng điều trị và tài chính cho cả gia đình lẫn hệ thống y tế. Điều đáng buồn là nhiều người chỉ đi khám khi triệu chứng đã rất nặng, khiến việc can thiệp khó và tốn kém hơn nhiều.
Tầm soát sớm bệnh tim: Không xa xỉ, mà là “bảo hiểm” cho tương lai
Điểm tích cực là tầm soát sớm bệnh tim hiện không khó như nhiều người nghĩ. Các bác sĩ cho biết đã có nhiều phương tiện phát hiện sớm suy tim và bất thường tim mạch như đo điện tim, siêu âm tim và xét nghiệm các chỉ dấu sinh học gợi ý bệnh. Với người có yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh thận mạn, rối loạn mỡ máu, thừa cân, béo phì, việc khám sức khỏe định kỳ để đánh giá nguy cơ tim mạch nên trở thành “lịch hẹn bắt buộc”, không phải lựa chọn tùy hứng. Các bác sĩ có thể dùng bảng điểm để ước tính nguy cơ tim mạch trong 10-30 năm và quyết định can thiệp phù hợp. Nếu chúng ta quen với việc “khám khi mệt quá chịu không nổi”, thì đó là cách chủ động nhường phần quyết định tương lai cho bệnh. Tầm soát sớm bệnh tim phải được xem như một khoản đầu tư bắt buộc của thế hệ làm việc trí óc và sống ở đô thị.
Phòng ngừa bệnh tim mạch: 5 lựa chọn lối sống người trẻ không thể trì hoãn
Phòng ngừa bệnh tim mạch không dừng ở khẩu hiệu, mà là chuỗi lựa chọn cụ thể mỗi ngày. Trước hết, kiểm soát các bệnh nền là chìa khóa: tăng huyết áp cần được phát hiện sớm, điều trị kết hợp thay đổi lối sống và dùng thuốc đều đặn; khi huyết áp ổn định cũng không được tự ý bỏ thuốc. Người trẻ béo phì, ít vận động, hút thuốc, uống rượu bia thường xuyên nên hiểu rằng họ đang tích góp “vốn liếng” cho suy tim trong tương lai. Các chuyên gia khuyến cáo: thay vì chờ triệu chứng bất thường mới đi khám, nhóm nguy cơ cao phải duy trì kiểm tra sức khỏe định kỳ, tuân thủ điều trị và chú ý mọi bất thường ở tim để giảm nguy cơ suy tim và biến cố nghiêm trọng. Cuối cùng, điều trị suy tim hiện đại không chỉ kiểm soát triệu chứng mà còn hướng tới cải thiện tiên lượng, giảm tử vong và làm chậm tiến triển bệnh. Nhưng để hưởng lợi từ tiến bộ này, người trẻ phải chịu trách nhiệm với trái tim của chính mình từ hôm nay.
