Bệnh tim mạch không còn là nỗi lo riêng của tuổi già
Bệnh tim mạch là nhóm bệnh ảnh hưởng đến tim và mạch máu, có thể dẫn đến những biến cố nghiêm trọng như nhồi máu cơ tim, đột quỵ và tử vong. Đây không còn là vấn đề chỉ gắn với tuổi già: bệnh tim mạch trẻ hóa khiến việc phòng ngừa trở thành mối quan tâm của cả người trẻ.
Theo số liệu Tổ chức Y tế Thế giới công bố cho năm 2023, bệnh tim mạch chiếm khoảng 31% tổng số ca tử vong, tương đương khoảng 200.000 người mỗi năm. Con số ấy cho thấy không thể chờ đến khi có triệu chứng mới quan tâm đến sức khỏe tim. Tăng huyết áp là một nguy cơ bệnh tim hàng đầu, bên cạnh rối loạn mỡ máu, đái tháo đường, hút thuốc, thừa cân, ít vận động và ăn uống thiếu hợp lý. Khi bệnh xuất hiện ở người trẻ hơn, suy nghĩ rằng mình còn khỏe nên chưa cần phòng ngừa càng trở nên rủi ro.
Bữa ăn là điểm khởi đầu thiết thực cho phòng ngừa
Phòng ngừa tim mạch không đòi hỏi một thực đơn cầu kỳ; điều cần thiết là thay đổi những lựa chọn lặp lại mỗi ngày. Một chế độ ăn tim mạch nên ưu tiên rau xanh và trái cây, đồng thời hạn chế muối, mỡ động vật và rượu bia. Đây là những điều chỉnh gần gũi, nhưng sẽ khó phát huy tác dụng nếu chỉ thực hiện nhất thời.
Các chuyên gia khuyến nghị duy trì cân nặng hợp lý, không hút thuốc, thường xuyên vận động và kiểm tra sức khỏe định kỳ bên cạnh việc ăn uống phù hợp. Nói cách khác, bữa ăn là một phần của kế hoạch kiểm soát nguy cơ, không phải phương án thay thế cho theo dõi sức khỏe. Người có tăng huyết áp hoặc bệnh nền nên trao đổi với nhân viên y tế về cách chăm sóc phù hợp, thay vì tự suy diễn rằng ăn uống lành mạnh có thể thay thế điều trị.
Đừng để tuổi trẻ tạo cảm giác an toàn giả
Tăng huyết áp thường không gây dấu hiệu rõ ràng, nhưng lại là yếu tố nguy cơ quan trọng. Tại Việt Nam, ước tính có khoảng 16,9 triệu người từ 30 đến 79 tuổi mắc bệnh; chỉ khoảng 15% kiểm soát được huyết áp đạt mục tiêu. Khoảng trống này nhắc rằng phòng ngừa cần đi cùng đo huyết áp và kiểm tra sức khỏe, chứ không thể chỉ dựa vào cảm giác khỏe mạnh.
Giảm muối trong bữa ăn, tăng rau quả và duy trì vận động là những việc mỗi người có thể bắt đầu, nhưng hiệu quả cần được nhìn trong tổng thể lối sống. Người trẻ cũng không nên xem hút thuốc, ít vận động hay thừa cân là chuyện có thể để sau mới xử lý: các yếu tố ấy góp phần làm tăng nguy cơ bệnh tim. Chủ động nhận diện nguy cơ sớm hợp lý hơn nhiều so với đợi biến cố buộc mình phải thay đổi.
Điều trị tiến bộ không thay thế được phòng bệnh
Các kỹ thuật can thiệp tim mạch đang mở rộng lựa chọn điều trị, trong đó có phương pháp qua đường ống thông ít xâm lấn hơn phẫu thuật mở đối với một số bệnh nhân phù hợp. Nhưng công nghệ điều trị không xóa được nhu cầu phòng ngừa: mỗi kỹ thuật có chỉ định riêng, còn kết quả phụ thuộc vào việc chọn đúng người bệnh, đúng thời điểm và theo dõi sau can thiệp.
Hội nghị Khoa học Tim mạch Can thiệp toàn quốc lần thứ 12 diễn ra tại Hải Phòng ngày 7 và 8-11, tập trung thảo luận dự phòng, cập nhật kỹ thuật và chuẩn hóa chuyên môn. Tại đây, đồng thuận năm 2026 về chuẩn hóa hoạt động đơn vị thông tim và can thiệp tim mạch được ra mắt. Đây là bước tiến đáng chú ý trong điều trị; với mỗi gia đình, lựa chọn bữa ăn hợp lý, vận động đều đặn và kiểm tra sức khỏe vẫn là những việc không nên trì hoãn.
