Di sản bước ra khỏi không gian làng
Livestream di sản là hình thức giới thiệu lịch sử, kiến trúc và ký ức của một địa phương qua phát trực tiếp, giúp công chúng tìm hiểu di tích ngay trên màn hình mà không cần có mặt tại chỗ. Đây không chỉ là cách đưa hình ảnh lên mạng; giá trị nằm ở khả năng kể chuyện và mời người xem tham gia. Tại Thanh Hóa, Bảng Môn Đình ở xã Hoằng Lộc được giới thiệu trong chương trình “Bảng Môn Đình - từ truyền thống hiếu học đến khát vọng tương lai”, tổ chức ngay sau lễ khai giảng năm học mới. Ngôi đình được kể như biểu tượng của truyền thống hiếu học, qua đó nối câu chuyện di tích với đời sống hôm nay. Cách tiếp cận này đáng chú ý vì nó biến di sản từ một địa chỉ chỉ dành cho người đến thăm thành nội dung có thể tiếp cận từ xa. Với các di tích Thanh Hóa, màn hình điện thoại có thể là cánh cửa đầu tiên dẫn người xem đến lịch sử quê nhà.
Đình làng được kể bằng tiếng nói cộng đồng
Bảng Môn Đình không phải trường hợp đơn lẻ. Ở xã Hậu Lộc, đình Khánh Vượng trở thành chủ đề của phiên phát trực tiếp “Đình Khánh Vượng – Từ lịch sử đến công trình kiến trúc thuần Việt”, kết hợp giới thiệu kiến trúc, nghi thức dâng hương, trò chuyện với người am hiểu và câu hỏi dành cho khán giả. Điểm có sức thuyết phục nhất là ký ức được kể bởi chính người dân: những chi tiết về sân đình, nền đình và quá trình cộng đồng góp sức dựng công trình bổ sung lớp thông tin gần gũi cho câu chuyện chính thức. Phiên phát trực tiếp về đình Khánh Vượng thu hút hơn 23.000 lượt xem trên trang thông tin của xã. Con số này cho thấy nội dung địa phương có thể tìm được công chúng rộng hơn phạm vi làng xã. Khi người dân cùng kể và bổ sung tư liệu, quảng bá di sản cũng trở thành một cách gìn giữ ký ức, thay vì chỉ là hoạt động truyền thông một chiều.
Vĩnh Lộc kết nối điểm đến bằng livestream du lịch
Tại Vĩnh Lộc, livestream du lịch mở rộng câu chuyện từ đình làng sang điểm đến, cổ vật và trải nghiệm văn hóa. Chương trình đưa người xem khám phá Lâm Sơn Trang bằng hình thức dẫn chuyện tại không gian thực tế; nơi đây rộng hơn 4.000 m², có sáu nếp nhà cổ và bộ sưu tập hơn 50.000 cổ vật do ông Nguyễn Hải Hưng sưu tầm trong hơn 36 năm. Người dẫn chương trình và chủ nhân bộ sưu tập giới thiệu các hiện vật từ dấu tích tiền sử, văn hóa Đông Sơn đến đồ gốm thời Lý, Trần, Lê, đồng thời kể chuyện về những món tiêu biểu như trống đồng có hoa văn bốn con cóc đúc nổi và chum tiền cổ nặng hơn 60 kg. Đưa hiện vật vào câu chuyện cụ thể giúp người xem hiểu giá trị lịch sử thay vì chỉ nhìn một danh mục trưng bày. Cách làm này cũng đa dạng hóa du lịch Vĩnh Lộc, bên cạnh sức hút của Thành Nhà Hồ.
Phát trực tiếp cần dẫn người xem đến trải nghiệm
Lợi thế của phát trực tiếp là hạ thấp rào cản tiếp cận: người xem có thể tìm hiểu lịch sử, kiến trúc và câu chuyện đình làng mà không cần đến tận di tích. Tại Lâm Sơn Trang, các cuộc trò chuyện với chủ nhân bộ sưu tập, giáo viên, học sinh và du khách còn làm rõ khả năng kết nối bảo tồn với giáo dục truyền thống và trải nghiệm thực tế. Dù vậy, lượt xem không thể thay thế việc bảo vệ di tích hay chuyến thăm trực tiếp; livestream phát huy tốt nhất khi khơi gợi sự tò mò, cung cấp thông tin hữu ích và chỉ dẫn rõ hơn về các điểm đến. Tín hiệu ban đầu đáng khích lệ: phiên Bảng Môn Đình đạt hơn 19.000 lượt tiếp cận cùng 1.214 lượt tương tác, gồm 510 bình luận và 141 lượt chia sẻ. Hoằng Lộc dự kiến tiếp tục làm nội dung về con người, làng nghề và nét sinh hoạt địa phương, hướng tới một “bản đồ di sản” số. Vĩnh Lộc cũng hướng đến kết nối thêm các địa chỉ văn hóa, du lịch để tăng sức hấp dẫn cho địa phương.
