Phiên chợ quê bước vào không gian số
Chợ quê livestream là mô hình kết hợp phiên mua bán trực tiếp tại địa phương với phát sóng trực tuyến, giúp nông sản và đặc sản tiếp cận cả khách tham quan lẫn người mua từ xa. Đây không phải cuộc thay thế chợ truyền thống bằng thương mại điện tử, mà là cách nối trải nghiệm tại chỗ với giao dịch trên mạng. Tại xã Hòa Vang, phiên chợ tổ chức mỗi tháng một lần vào thứ Bảy ở khu vực Chợ Túy Loan, từ 15 giờ đến 21 giờ 30, kết hợp các gian hàng ăn uống tại phố đêm. Từ ngày khai mạc 20/6 đến phiên thứ năm ngày 17/10, chợ ghi nhận doanh thu trực tiếp hơn 676 triệu đồng, tiêu thụ khoảng 6,6 tấn nông sản, thực phẩm và đón khoảng 8.300 lượt khách. Kết quả này cho thấy sức hút của mô hình nằm ở hai mặt: có hàng hóa để mua và có không gian để trải nghiệm.
Livestream mở rộng tầm với, chợ trực tiếp tạo niềm tin
Hai kênh bán hàng bổ trợ nhau thay vì cạnh tranh. Ở chợ, khách có thể nhìn, chọn và nếm thử sản phẩm, trò chuyện với người làm ra chúng; livestream đưa câu chuyện và hàng hóa đến người không thể có mặt, rồi chuyển sự quan tâm thành đơn đặt hàng. Với bán nông sản trực tuyến, phần tiếp xúc tại chợ còn giúp người mua hình dung rõ hơn nguồn gốc, cách chế biến và đặc điểm mùa vụ. Tại phiên thứ ba, ngày 15/8, buổi livestream đạt 287.000 lượt tiếp cận, 12.352 lượt xem trực tiếp và chốt 39 đơn trực tuyến. Con số đơn hàng chưa lớn so với lượng tiếp cận, nhưng đây là bằng chứng thiết thực rằng phiên chợ có thể tạo giao dịch ngoài địa điểm tổ chức. Doanh thu trực tiếp hơn 676 triệu đồng sau năm kỳ cũng chưa tính các đơn phát sinh qua kênh trực tuyến và giao dịch riêng giữa khách với người bán.
Danh mục hơn 200 mặt hàng gồm sản phẩm OCOP từ 3 đến 5 sao, nông sản an toàn, đặc sản, món ăn truyền thống và sản phẩm làng nghề. Mỗi kỳ có khoảng 50–60 hợp tác xã, cơ sở sản xuất, hộ nông dân, doanh nghiệp nhỏ và tiểu thương tham gia. Livestream vì thế có nguồn hàng đa dạng để giới thiệu, còn phiên chợ giúp người bán xây dựng quan hệ trực tiếp và nhận phản hồi ngay.
Từ điểm mua sắm thành điểm hẹn văn hóa
Giá trị của mô hình không dừng ở việc tiêu thụ hàng hóa. Một phiên chợ có món ăn, sản vật, không gian làng quê và hoạt động giao lưu có thể trở thành lý do để người dân thành thị cùng du khách tìm đến. Tại Hòa Vang, hàng hóa từ các vùng miền núi phía tây được kết nối với thị trường đô thị; hoạt động chợ cũng góp phần thúc đẩy kinh tế đêm và tạo thêm thu nhập cho các hộ kinh doanh quanh khu vực. Kinh nghiệm từ chợ phiên “Làng trong phố” ở phường Hòa Xuân cho thấy các chủ đề theo tháng, hoạt động làm bánh và quảng bá trên mạng xã hội có thể gắn bán hàng với giao lưu văn hóa. Đây là hướng đáng chú ý cho du lịch địa phương: khách không chỉ mua sản phẩm mang về, mà còn có dịp gặp người bán, tìm hiểu tập quán và thưởng thức món ăn tại chỗ. Muốn vậy, phiên chợ cần được tổ chức như một trải nghiệm nhất quán, chứ không chỉ là nơi tập hợp nhiều gian hàng.
Muốn đi xa, cần nguồn hàng và hạ tầng ổn định
Thành công ban đầu chưa xóa được những điểm yếu dễ cản đà phát triển: mặt bằng và số gian hàng còn hạn chế, nguồn nông sản tươi chưa đều vì sản xuất nhỏ lẻ và phụ thuộc mùa vụ; một số mặt hàng bị trùng lặp. Vào kỳ đông khách, bãi đỗ xe, biển chỉ dẫn, ánh sáng và nhà vệ sinh cũng cần được cải thiện. Nếu trải nghiệm tại chỗ thiếu thuận tiện hoặc chất lượng hàng hóa không ổn định, lượt xem trên mạng khó chuyển thành khách quay lại. Hướng tiếp theo vì thế nên bắt đầu từ nền tảng: duy trì chợ hằng tháng, chuẩn hóa nguồn cung an toàn và gắn mã QR truy xuất cho toàn bộ sản phẩm bày bán. Địa phương dự kiến tập huấn bán hàng đa kênh, thanh toán QR, duy trì gian hàng livestream cố định và phát triển kênh Hòa Vang Green thành nền tảng thương mại điện tử chuyên biệt. Kết nối với doanh nghiệp lữ hành cũng có thể đưa phiên chợ vào các tour trải nghiệm phía tây thành phố.
Chợ quê livestream đáng được xem là một mô hình phát triển sinh kế và điểm đến, không chỉ là một buổi bán hàng có máy quay. Chợ trực tiếp tạo trải nghiệm, niềm tin và bản sắc; kênh số mở rộng phạm vi tiếp cận và giúp khách mua sau khi phiên chợ kết thúc. Khi nguồn hàng đáng tin, hạ tầng đủ tốt và người bán được hỗ trợ kỹ năng, hai kênh mới có thể cùng đưa nông sản địa phương đến nhiều khách hơn.
