Từ ô tô sang nông nghiệp: tham vọng xuất khẩu chuối Đông Nam Á
Chiến lược mở rộng nông nghiệp quy mô lớn tại Lào và Campuchia của một tỷ phú nông nghiệp Việt là việc xây dựng các vùng trồng chuối và dứa tập trung, gắn với hợp đồng xuất khẩu dài hạn cho tập đoàn nông sản Mỹ, nhằm biến chuỗi giá trị trái cây Đông Nam Á thành một ngành sản xuất công nghiệp hóa hướng mạnh ra thị trường quốc tế.
Ông Trần Bá Dương, Chủ tịch HĐQT THACO, đang chủ động rời vùng an toàn ô tô để bước vào nông nghiệp với tư thế người chơi lớn, chứ không phải nhà cung cấp nguyên liệu nhỏ lẻ. Chuối được chọn làm cây trụ cột, với các vùng sản xuất quy mô lớn tại Campuchia, Lào và Việt Nam, đặt mục tiêu xuất khẩu chuối Đông Nam Á như một ngành hàng chiến lược chứ không còn là nông sản thời vụ.
Theo thông điệp phát triển, đến cuối năm 2025, THACO AGRI cơ bản hình thành 4 khu liên hợp sản xuất nông nghiệp, tạo nền tảng để bứt tốc từ năm 2026. Đây là cách tiếp cận khác hẳn mô hình manh mún: xây hạ tầng, cơ giới hóa, rồi mới nói đến sản lượng và thị trường.
Chuối: hợp đồng 10 năm và sức ép 512.000 tấn
Trọng tâm của chiến lược xuất khẩu chuối Đông Nam Á là hợp đồng 10 năm giữa THACO và Fresh Del Monte – một tập đoàn nông nghiệp Mỹ hơn 130 năm kinh nghiệm trong trồng trọt, kinh doanh và phân phối nông sản quốc tế. Ngày 26/11/2025, hai bên ký thỏa thuận cung cấp chuối dài hạn, biến các vùng trồng tại Lào, Campuchia và Việt Nam thành “công xưởng chuối” phục vụ chuỗi cung ứng toàn cầu.
Năm 2026, doanh nghiệp dự kiến trồng mới 10.700 ha chuối, nâng tổng diện tích lên 15.800 ha, với mục tiêu sản lượng chuối tươi xuất khẩu vượt 512.000 tấn trong năm. Trong đó, sản lượng cung cấp cho Fresh Del Monte dự kiến đạt 71.500 tấn và tăng dần các năm sau. Đây không còn là bài toán “bán được bao nhiêu hay bấy nhiêu”, mà là bài toán phải đảm bảo sản lượng theo hợp đồng.
Điểm đáng chú ý là cơ chế phạt: nếu THACO không cung cấp đủ 90% sản lượng cam kết, doanh nghiệp bị phạt cho mỗi thùng chuối 13 kg; ngược lại, nếu đối tác không mua đủ 90% cũng phải chịu phạt. Cơ chế hai chiều này buộc cả hai bên phải nghiêm túc với chuỗi cung ứng, biến hợp tác nông sản Mỹ – Việt thành một cam kết dài hạn chứ không phải thương vụ ngắn hạn.
Nông nghiệp Campuchia – Lào: tư duy công nghiệp cho cây chuối
Điểm khác biệt của vị tỷ phú nông nghiệp Việt là mang tư duy sản xuất công nghiệp vào nông nghiệp Campuchia Lào. Thay vì những vườn chuối phân tán, THACO AGRI tổ chức các khu liên hợp với hạ tầng giao thông nội bộ, thủy lợi, vận chuyển và nhà máy đóng gói ngay trong vùng trồng. Đây là điều kiện bắt buộc nếu muốn đáp ứng yêu cầu khắt khe về sản lượng và chất lượng của các tập đoàn phân phối quốc tế.
Tại các khu liên hợp Koun Mom và Snuol ở Campuchia, hệ thống ròng rọc vận chuyển chuối, thân và lá cây về khu xử lý, đồng thời đưa vật tư trở lại vườn, có tổng chiều dài hơn 1.000 km. Cách làm này giảm lao động thủ công, hạn chế dập nát, và quan trọng hơn là chuẩn hóa quy trình – điều mà nông nghiệp truyền thống trong khu vực thường thiếu.
Fresh Del Monte đã khảo sát hoạt động trồng chuối của THACO từ năm 2023 và bắt đầu mua chuối từ tháng 8/2025 với tần suất khoảng 5 container mỗi tuần. Việc đối tác Mỹ chấp nhận tăng dần sản lượng, với khả năng lên tới 240.000 tấn/năm nếu chất lượng và sản lượng ổn định, cho thấy mô hình nông nghiệp công nghiệp hóa tại Lào và Campuchia đang đi đúng hướng.
Dứa Campuchia: 2.100 ha và cuộc chơi giống độc quyền
Nếu chuối là bước mở đường, thì dứa là bước nâng tầm hợp tác nông sản Mỹ – Việt. Sau thỏa thuận chiến lược ngày 26/11/2025, Fresh Del Monte chuyển giao cho THACO giống dứa độc quyền có nguồn gốc từ châu Phi để phát triển vùng trồng theo đơn đặt hàng, với diện tích khoảng 2.000 ha. Đây là bước đi cho thấy đối tác không chỉ mua hàng, mà còn đặt nền móng sản xuất ngay tại Campuchia.
Theo thông tin chính thức, THACO AGRI quy hoạch vùng trồng dứa tại Campuchia với diện tích 2.100 ha, sản lượng dự kiến 100.000 tấn/năm. Hai giống chủ lực là MD2 và Xoàn Kim, hướng đến các thị trường khó tính như Nhật Bản và các quốc gia khác. Với giống MD2, doanh nghiệp giới thiệu độ Brix lên tới 15%, thịt quả vàng tươi, ít xơ, vị ngọt đậm – những tiêu chí quan trọng cho trái cây tươi xuất khẩu.
Fresh Del Monte hỗ trợ kiến thức kỹ thuật, sinh học cây trồng và chiến lược thị trường, trong khi THACO tập trung vào năng lực sản xuất, cơ giới hóa và tự động hóa. Hai bên còn dự kiến hợp tác trong cơ giới hóa trồng trọt, tự động hóa đóng gói và một nhà máy đóng gói ứng dụng công nghệ hiện đại được nghiên cứu, chuyển giao trong năm 2026. Đây là mô hình “chia vai”: Việt Nam làm nhà máy sản xuất, tập đoàn Mỹ nắm thương hiệu và phân phối.
Cơ hội và thách thức của một cuộc chơi dài hạn
Chiến lược xây dựng chuỗi xuất khẩu chuối Đông Nam Á và dứa Campuchia Lào cho thấy một cách tiếp cận mới: không chờ thương lái, mà chủ động bước vào chuỗi cung ứng toàn cầu với hợp đồng 10 năm, giống độc quyền và tiêu chuẩn chất lượng cao. Đây là bước chuyển từ “bán nông sản” sang “bán năng lực sản xuất” – điều mà ít doanh nghiệp Việt dám làm ở quy mô hàng chục nghìn hecta.
Tuy nhiên, nông nghiệp luôn đối mặt rủi ro thời tiết, thiên tai, dịch bệnh, trong khi hợp đồng lại ràng buộc sản lượng tối thiểu 90% cùng cơ chế phạt. Việc mở rộng diện tích không đồng nghĩa sản lượng mục tiêu đã chắc chắn đạt được; hiệu quả còn phụ thuộc vào tiến độ đầu tư, năng lực quản trị và khả năng giữ chất lượng đồng đều trên diện tích lớn.
Nếu THACO AGRI duy trì được sản lượng ổn định, đáp ứng tiêu chuẩn của đối tác Mỹ và mở rộng thành công vùng trồng chuối, dứa tại Lào, Campuchia, đây sẽ là minh chứng rõ ràng rằng một tỷ phú nông nghiệp Việt hoàn toàn có thể dùng tư duy công nghiệp để tái định vị nông sản Đông Nam Á trên bản đồ thế giới.
