Cuộc thi ảnh quốc tế không chỉ là giải thưởng, mà là cách kể chuyện bằng ánh sáng
Cuộc thi ảnh quốc tế là sân chơi nơi các nhiếp ảnh gia từ nhiều nền văn hóa dùng ánh sáng, bố cục và lựa chọn thiết bị để kể những câu chuyện mang tính toàn cầu, từ sinh vật biển ảnh hiếm thấy đến ảnh đen trắng cuộc thi mang chiều sâu cảm xúc, đồng thời định hình lại cách công chúng nhìn thế giới qua từng khung hình. Ở đó, đoạt giải nhiếp ảnh không đơn thuần là chiến thắng, mà là minh chứng cho một góc nhìn đủ mạnh để thuyết phục được cả hội đồng chuyên môn lẫn người xem bình chọn công khai ảnh. Ocean Photographer of the Year vừa bổ sung hạng mục Ocean Unseen: Hidden Worlds, tập trung vào những cư dân nhỏ bé và ít được nhìn thấy dưới đại dương – từ thế giới vi mô đến các sinh vật bị bỏ qua. Việc mở hạng mục mới này không phải chỉ để "cho đủ bộ", mà là tuyên ngôn: nhiếp ảnh biển hôm nay phải đi xa hơn những khuôn hình rùa, cá mập quen thuộc, chạm đến những lớp đời độc đáo dưới mặt nước mà số đông chưa từng tưởng tượng.
Từ dải cá ma ngoài khơi Osezaki đến bài học kỹ thuật cho người chụp biển
Bức ảnh đoạt giải đầu tiên của hạng mục Ocean Unseen thuộc về Mitsuna Kawai, người đã ghi lại khoảnh khắc một con ribbonfish dựng đứng giữa màn đêm, kéo theo những sợi vây mỏng như tơ, bao quanh là đàn salp phát sáng lấp lánh. Cảnh tượng ấy gần như siêu thực: một sinh vật dài, mảnh, uốn lượn như dải lụa, nổi lên từ bóng đen của biển sâu, trong ma trận sinh vật phù du phát quang – thứ mà "rất ít người trên Trái Đất có cơ hội nhìn thấy ngoài đời". Điều đáng chú ý là Kawai không dùng siêu máy ảnh chuyên nghiệp mà chọn một thân máy hướng đến người mới – Canon EOS R10 – kết hợp ống kính zoom du lịch RF-S 18-150mm f/3.5-6.3 IS STM, thiết lập ở 18mm, phơi sáng 1/160s, f/9, ISO 200, trong lần lặn đêm cuối tháng Ba lúc 19:45. Đây là lựa chọn thiết bị thông minh: zoom đa dụng giúp phản ứng với bất kỳ kích thước sinh vật xuất hiện trong tầm quan sát; khoảng lấy nét khoảng 28cm và việc "chụp rộng và sát" làm giảm lượng nước giữa ống kính và chủ thể, tăng màu sắc, tương phản, hạn chế hạt sáng backscatter. Câu chuyện của Kawai là lời nhắc thẳng thắn rằng ở ảnh biển, kỹ thuật tiếp cận và hiểu môi trường quan trọng hơn bộ gear đắt tiền.
Sức mạnh của ảnh đen trắng trong cuộc thi và mắt nhìn của công chúng
Ở một cực khác của thế giới nhiếp ảnh, Exposure One Photographer of the Year mở rộng ảnh đen trắng cuộc thi bằng cách kích hoạt bình chọn công khai ảnh dưới tên People’s Vote Award trong khuôn khổ giải năm 2026. Mỗi năm, cuộc thi ảnh đen trắng này – chấp nhận cả ảnh tông sepia và đơn sắc – đưa những tác phẩm được hội đồng giám khảo đề cử cho Photographer of the Year vào vòng bình chọn của công chúng. Đây là bước đi rất đáng khen: nó công nhận rằng mắt nhìn của cộng đồng, dù không chuyên, cũng có vai trò định hình giá trị hình ảnh. Ở kỳ giải năm nay, có ảnh từ khoảng 20 hạng mục khác nhau được đề cử, từ wildlife, kiến trúc, trừu tượng, nude, chân dung, photojournalism đến phong cảnh. Số lượng bình chọn đã chạm gần 30.000 lượt, và người tham gia được phép bỏ phiếu mỗi ngày cho đến 05:00 BST ngày 12 tháng 10. Câu chuyện ở đây không chỉ là con số ấn tượng, mà là việc cuộc thi ảnh quốc tế chủ động biến khán giả thành người phê bình, buộc họ luyện mắt để đánh giá ánh sáng, tương phản, bố cục của từng khung monochrome.
Khi kỹ thuật chuyên biệt gặp phong cách cá nhân trong hành trình đoạt giải
Điểm chung giữa bức sinh vật biển ảnh của Kawai và các khung monochrome được đề cử là sự kết hợp chặt chẽ giữa kỹ thuật chuyên biệt và bản sắc cá nhân. Trong môi trường nước tối, Kawai tối ưu khoảng cách, góc nhìn rộng, cùng việc chấp nhận một lượng hạt sáng vừa đủ để khung hình vẫn sống động mà không rối mắt. Đây là tư duy kỹ thuật gắn liền với câu chuyện: người xem không cần biết thông số, họ chỉ cần cảm nhận sự huyền bí, song nền tảng kỹ thuật chính là thứ làm nên cảm xúc ấy. Ở Exposure One, những tác phẩm như "Travessia" của Ronaldo Andrade – ghi lại nghi lễ chài cá mullet truyền thống ở Florianópolis, hay khung tay già chồng lên nhau của Pierre-Yves Cruaud – cho thấy cách ảnh đen trắng ép nhiếp ảnh gia bỏ đi màu sắc để đối diện cấu trúc, thời gian, nếp nhăn và khoảng trống. Khi công chúng bình chọn công khai ảnh, họ không chỉ chọn "ảnh đẹp" mà đang phản ánh những câu chuyện, nghi lễ, đời sống thường ngày chạm đến họ mạnh nhất. Chính sự tương tác này đẩy cuộc thi khỏi vùng an toàn kỹ thuật, buộc người chụp phải suy nghĩ nghiêm túc về chủ đề và thông điệp.
Cuộc thi ảnh quốc tế như phòng thí nghiệm cho những góc nhìn mới
Ocean Photographer of the Year năm nay nhận hơn 15.000 bài dự thi và trao danh hiệu tổng cho chân dung con cá ngựa của Julien Anton – một minh chứng rằng ngay cả chủ thể quen thuộc vẫn có thể tạo nên góc nhìn mới nếu người chụp dám tiếp cận khác đi. Trong khi đó, Exposure One gom ảnh từ khoảng 20 hạng mục nội dung và đem lên bàn cân bình chọn công khai ảnh, tạo một "phòng thí nghiệm" nơi mỗi phong cách, từ phóng sự đến trừu tượng, phải tự chứng minh sức sống trước cả giám khảo lẫn khán giả. Thực tế, việc tham gia – dù là gửi ảnh hay tham gia bình chọn – đã là một cách học: bạn được buộc nhìn nhiều thể loại, so sánh, tự hỏi vì sao bức này chạm tới mình, bức kia thì không. Ở phía người chụp, những cuộc thi này mở đường để thử những chủ đề mới, những cách xử lý ánh sáng chưa quen, mà vẫn nằm trong bối cảnh có phản hồi rõ ràng từ cộng đồng quốc tế. Tương lai, khi kết quả People’s Vote chưa được công bố và các cập nhật tiếp theo về Exposure One vẫn đang chờ được chia sẻ, điều đáng mong chờ không chỉ là ai đoạt giải nhiếp ảnh, mà là những hệ thẩm mỹ mới sẽ được hình thành từ cuộc đối thoại liên tục giữa người chụp và người xem.
