Dữ liệu điện tử đòi hỏi kỹ năng, không chỉ công nghệ
Dữ liệu điện tử là thông tin được tạo ra, lưu trữ hoặc truyền đi bằng phương tiện điện tử và có thể hỗ trợ xác minh tình tiết vụ án khi được thu thập, đánh giá đúng quy định. Vì thế, giá trị của nó trong hỏi cung không nằm ở việc đưa thật nhiều dữ liệu ra trước người bị hỏi, mà ở khả năng sử dụng có căn cứ, khách quan và gắn với các nguồn chứng cứ khác. Sáng 12/11 tại Hà Nội, Học viện Cảnh sát nhân dân tổ chức tọa đàm khoa học cấp Bộ “Kỹ năng sử dụng dữ liệu điện tử trong hỏi cung bị can, lấy lời khai”; Thiếu tướng, Tiến sĩ Chử Văn Dũng, Phó Giám đốc Học viện, dự và chỉ đạo chương trình. Đây là chủ đề cần thiết khi chuyển đổi số làm dữ liệu điện tử ngày càng hiện diện trong điều tra hình sự, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về kỹ năng hỏi cung và lấy lời khai.

Đặt dữ liệu trong khuôn khổ pháp lý và chứng cứ tổng thể
Tọa đàm tạo diễn đàn để nhà nghiên cứu, cán bộ thực tiễn và chuyên gia trao đổi các vấn đề lý luận, pháp lý và thực tiễn trong sử dụng dữ liệu điện tử khi hỏi cung bị can, lấy lời khai. Chương trình cũng hướng tới tổng kết kinh nghiệm, nhận diện vướng mắc và đề xuất cách nâng cao hiệu quả ứng dụng khoa học, công nghệ trong điều tra hình sự. Các đại biểu thảo luận sáu nhóm nội dung: yêu cầu trong bối cảnh chuyển đổi số; cơ sở lý luận, pháp lý và giá trị của dữ liệu; thuận lợi, khó khăn thực tiễn; kinh nghiệm điều tra; giải pháp nâng cao hiệu quả; và phối hợp giữa các đơn vị chức năng với Cơ quan Cảnh sát điều tra. Trọng tâm đáng lưu ý là dữ liệu điện tử phải được xem xét cùng thông tin, tài liệu và chứng cứ khác, thay vì được coi là bằng chứng tự đủ. Việc sử dụng cũng phải bảo đảm tính khách quan, khoa học, tuân thủ pháp luật và tôn trọng quyền, lợi ích hợp pháp của người tham gia tố tụng.

Từ trao đổi chuyên môn đến năng lực thực hành
Mười tham luận của đại diện các đơn vị thuộc Bộ Công an, công an địa phương và Học viện Cảnh sát nhân dân đem đến các góc nhìn kết hợp giữa nghiên cứu lý luận và tổng kết thực tiễn. Những chia sẻ này cho thấy nâng cao kỹ năng hỏi cung không thể tách rời năng lực đánh giá chất lượng dữ liệu, kiến thức pháp lý và khả năng đặt dữ liệu vào đúng bối cảnh vụ án. Một hướng đi thiết thực là gắn đào tạo với kinh nghiệm nghiệp vụ, cập nhật kiến thức khoa học, công nghệ và đổi mới phương pháp giảng dạy để học viên biết vận dụng trong công việc. Tọa đàm cũng nhấn mạnh phối hợp giữa cơ sở đào tạo, đơn vị nghiệp vụ và công an địa phương nhằm trao đổi kinh nghiệm, cập nhật kiến thức và cải thiện chất lượng công tác. Sau chương trình, Ban Tổ chức sẽ tổng hợp, nghiên cứu các ý kiến, kiến nghị để phục vụ tham mưu, hoàn thiện nội dung hướng dẫn nghiệp vụ và nâng cao chất lượng nghiên cứu, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ.

Hiệu quả nằm ở cách sử dụng có trách nhiệm
Tọa đàm cấp Bộ không xem dữ liệu điện tử như lối tắt thay thế nghiệp vụ điều tra, mà đặt ra yêu cầu kết hợp công nghệ với pháp luật, phương pháp hỏi và đánh giá chứng cứ. Đó là định hướng đúng: dữ liệu chỉ giúp làm sáng tỏ vụ án khi được sử dụng có kiểm chứng, không tách khỏi toàn bộ hồ sơ và không làm tổn hại quyền của người tham gia tố tụng. Vì vậy, điều tra viên cần được trang bị đồng thời kiến thức về dữ liệu, kỹ năng hỏi cung và khả năng phối hợp với các đơn vị chuyên môn. Giá trị lâu dài của cuộc trao đổi sẽ được đo bằng việc những kiến nghị có góp phần cải thiện hướng dẫn nghiệp vụ, nghiên cứu và đào tạo hay không. Trong điều tra hình sự ngày càng chịu tác động của môi trường số, năng lực sử dụng dữ liệu điện tử đúng mực không còn là kỹ năng phụ trợ, mà là một phần thiết yếu của hoạt động chuyên môn.






