Lừa đảo tân sinh viên: Vấn đề an ninh mùa tựu trường mà phụ huynh không thể xem nhẹ
Lừa đảo tân sinh viên trong mùa tựu trường là hiện tượng các đối tượng mạo danh đại học, cán bộ tuyển sinh hoặc đơn vị chuyển phát để dụ dỗ học sinh và phụ huynh chuyển tiền, cung cấp dữ liệu cá nhân, từ đó chiếm đoạt tài sản và kiểm soát tài khoản ngân hàng cùng thông tin nhạy cảm của nạn nhân. Đây không còn là các vụ việc lẻ tẻ mà đã trở thành một kiểu tấn công có chủ đích vào nhóm người trẻ ít kinh nghiệm và phụ huynh đang trong tâm lý căng thẳng chờ kết quả xét tuyển. Mùa tựu trường lẽ ra phải là thời điểm háo hức bước vào cánh cửa đại học, nhưng với sự bùng nổ của các chiêu trò lừa đảo tinh vi, nếu phụ huynh vẫn tin theo mọi cuộc gọi và tin nhắn “xác nhận nhập học” thì tựu trường an toàn sẽ chỉ là khẩu hiệu. Đã đến lúc cha mẹ phải coi việc phòng chống gian lận là một phần trong kế hoạch chuẩn bị cho con vào đại học.
Những thủ đoạn mạo danh đại học phổ biến nhắm vào tân sinh viên và phụ huynh
Các đối tượng hiện lợi dụng cao điểm tuyển sinh, giả danh cán bộ tuyển sinh, giảng viên hoặc nhân viên nhà trường để tiếp cận phụ huynh và tân sinh viên. Chúng gọi điện, nhắn tin, gửi email, lập tài khoản mạng xã hội có tên và hình ảnh giống trường, rồi thông báo trúng tuyển, yêu cầu “xác nhận nhập học” hoặc nộp gấp các khoản học phí, lệ phí, tiền giữ chỗ kèm mã QR, đường dẫn thanh toán. Nguy hiểm hơn, một số trường đang gửi giấy báo nhập học qua chuyển phát nhanh thì kẻ gian mạo danh cả nhà trường lẫn nhân viên bưu điện, yêu cầu nộp tiền để được nhận thư rồi dẫn dụ nạn nhân tiếp tục làm theo hướng dẫn của bên thứ ba nhằm chiếm đoạt thêm thông tin và tài sản. Việc giả mạo văn bản, danh nghĩa trường bằng công nghệ cao khiến nhiều phụ huynh chủ quan tin rằng “trường gọi thì phải làm theo”, vô tình mở cửa cho kẻ lừa đảo bước thẳng vào túi tiền gia đình.
Tâm lý nóng lòng và giấc mơ học bổng: mảnh đất màu mỡ cho chiêu trò lừa đảo
Chiêu trò lừa đảo tân sinh viên thành công phần lớn vì đánh trúng tâm lý lo lắng, thiếu kinh nghiệm và mong muốn hoàn tất thủ tục nhanh của cả học sinh lẫn phụ huynh. Khi con vừa nhận tin trúng tuyển, nhiều gia đình sẵn sàng chuyển tiền hay gửi ảnh căn cước công dân, thông tin tài khoản ngân hàng, mã OTP, hình ảnh khuôn mặt… theo yêu cầu với suy nghĩ “làm nhanh cho xong” mà quên rằng đây chính là dữ liệu để kẻ xấu chiếm quyền kiểm soát tài khoản, vay tiền trực tuyến hoặc phạm pháp dưới danh nghĩa của con mình. Không ít đối tượng còn giả mạo thông tin về học bổng, hỗ trợ vay vốn, miễn giảm học phí, chương trình du học, hứa hẹn ưu đãi cho sinh viên khó khăn rồi yêu cầu cung cấp thêm hồ sơ nhạy cảm hoặc cài ứng dụng lạ. Giấc mơ học bổng, cơ hội đổi đời bị lợi dụng trở thành cần câu dữ liệu, và phụ huynh nếu chỉ chăm chăm hỏi “con có được học bổng không?” mà bỏ qua câu hỏi “nguồn thông tin này có đáng tin không?” thì rủi ro mất trắng tài sản là điều hoàn toàn có thể xảy ra.
Nhận diện dấu hiệu gian lận và cách phụ huynh chủ động phòng chống
Muốn tựu trường an toàn, phụ huynh phải coi việc phòng chống gian lận như một kỹ năng sống bắt buộc cho cả gia đình. Bất kỳ cuộc gọi hay tin nhắn nào “tự xưng cán bộ nhà trường” nhưng dùng số cá nhân, email hoặc tài khoản mạng xã hội không thuộc tên miền chính thức, yêu cầu chuyển tiền gấp vào tài khoản cá nhân, quét mã QR lạ hay truy cập đường dẫn đăng nhập ngân hàng đều phải được coi là tín hiệu đỏ. Nguyên tắc tối thiểu là: chỉ tiếp nhận thông tin tuyển sinh, nhập học, học phí, học bổng, ký túc xá từ website, số điện thoại, email, tài khoản mạng xã hội chính thức của trường; tuyệt đối không chuyển tiền chỉ dựa trên tin nhắn, cuộc gọi hay giấy tờ điện tử chưa xác thực; không cung cấp mật khẩu, mã OTP, thông tin tài khoản ngân hàng và hình ảnh giấy tờ tùy thân cho người không rõ danh tính. Phụ huynh nên chủ động gọi trực tiếp tới phòng đào tạo hoặc bộ phận tuyển sinh qua số được công bố công khai để đối chiếu trước khi thực hiện bất kỳ giao dịch nào liên quan đến tiền và dữ liệu.
Khi bị nghi lừa đảo: cách báo cáo và bảo vệ con khỏi tổn thất sâu hơn
Nếu thấy có dấu hiệu bất thường, việc đầu tiên phụ huynh phải làm là dừng ngay việc chuyển tiền, yêu cầu con không tiếp tục làm theo bất kỳ hướng dẫn nào từ đối tượng lạ, kể cả khi chúng đe doạ hay thúc giục. Gia đình cần lưu giữ đầy đủ tin nhắn, số điện thoại, tài khoản mạng xã hội, địa chỉ email, đường dẫn, mã QR, chứng từ chuyển tiền và các tài liệu liên quan để làm bằng chứng gửi cơ quan chức năng. Nếu đã lỡ chuyển tiền, phải liên hệ ngay với ngân hàng hoặc đơn vị cung ứng dịch vụ thanh toán để thông báo giao dịch có dấu hiệu gian lận và đề nghị hỗ trợ xử lý, đồng thời trình báo Công an gần nhất. Nạn nhân cũng nên thông báo cho cơ sở giáo dục bị mạo danh để trường kịp thời phát cảnh báo tới học sinh, sinh viên, phụ huynh và các đơn vị liên quan. Tựu trường an toàn không chỉ là chuyện một mùa; đó là thói quen bình tĩnh, thận trọng trước mọi yêu cầu giao dịch. Khi phụ huynh kiên quyết bảo vệ nguyên tắc “không vội tin – không chia sẻ dữ liệu – không chuyển tiền khi chưa xác minh”, con sẽ học được cách tự bảo vệ mình suốt những năm tháng đại học.
