Lừa đảo 'chạy trường': Dấu hiệu cảnh báo và cách bảo vệ phụ huynh học sinh

Lừa đảo chạy trường là gì và vì sao phụ huynh dễ trở thành nạn nhân?

Lừa đảo chạy trường là hành vi mạo nhận có “quan hệ” hoặc quyền lực trong nhà trường để nhận tiền, hồ sơ với lời hứa xin cho học sinh vào các lớp đầu cấp, nhưng thực chất chiếm đoạt toàn bộ số tiền và không thực hiện bất cứ thủ tục tuyển sinh hợp pháp nào, khiến phụ huynh mất tiền, con trẻ mất suất học và hệ thống tuyển sinh bị bóp méo. Đây là một dạng gian lận tuyển sinh có tổ chức, lợi dụng tâm lý lo lắng, mong muốn con vào trường tốt của cha mẹ để trục lợi. Điểm đáng lo của các vụ lừa đảo chạy trường gần đây là kẻ gian không cần phải là cán bộ giáo dục, chỉ cần dựng lên câu chuyện “có mối quan hệ” và tạo niềm tin trong cộng đồng. Trong vụ việc tại TP Đồng Nai, cơ quan điều tra xác định có đường dây nhận tiền để hứa hẹn xin nhập học cho học sinh lớp 1, 6 và 10 tại nhiều trường trên địa bàn. Khi phụ huynh để cảm xúc lấn át lý trí, họ rất dễ tin vào những lời hứa bảo đảm suất học mà không kiểm chứng với trường hay cơ quan chức năng.

Chiêu trò gian lận tuyển sinh: Từ lời hứa “có mối” đến chiếm đoạt tiền

Mấu chốt của gian lận tuyển sinh trong các vụ lừa đảo chạy trường là câu chuyện về “mối quan hệ”. Bị can được ghi nhận đã đưa ra thông tin gian dối, tự nhận có khả năng xin nhập học sinh vào các lớp đầu cấp của nhiều trường tiểu học, THCS, THPT trên địa bàn TP Biên Hòa và huyện Vĩnh Cửu. Một người quen tin lời, đứng ra thu hồ sơ, nhận tiền chi phí từ các gia đình rồi giao lại cho đối tượng chính, tạo thành mắt xích trung gian khiến phụ huynh càng dễ tin tưởng. Theo kết quả điều tra ban đầu, người này không thực hiện bất kỳ cam kết tuyển sinh nào mà chiếm đoạt toàn bộ số tiền nhận được từ 50 trường hợp liên quan đến lời hứa “chạy trường” vào lớp 1, 6 và 10. Câu chuyện phí nhập học giả ở đây rất rõ: tiền được thu dưới danh nghĩa chi phí xin suất, nhưng không có chứng từ hợp pháp và cũng không hề gắn với quy trình tuyển sinh chính thức. Một câu nói đáng để phụ huynh nhớ là: "Quá trình điều tra xác định Hòa đã chiếm đoạt tiền của 50 trường hợp".

• Tự xưng có quan hệ với lãnh đạo trường, phòng giáo dục để xin suất đặc biệt.
• Đề nghị phụ huynh nộp hồ sơ, tiền phí nhập học giả qua trung gian không phải cán bộ trường.
• Hứa hẹn kết quả bằng lời nói, tin nhắn, nhưng không có văn bản chính thức.
• Trì hoãn thông báo kết quả, đến đầu năm học thì biến mất hoặc đổ lỗi cho "thay đổi chỉ tiêu".

Hậu quả với con trẻ và động thái của cơ quan chức năng

Điều nguy hiểm của lừa đảo chạy trường không chỉ là mất tiền. Khi phụ huynh tin vào con đường gian lận tuyển sinh, họ bỏ qua quy trình đăng ký chính thức, đến khi phát hiện kẻ gian chiếm đoạt tiền thì mùa tuyển sinh đã kết thúc, con trẻ đứng trước nguy cơ không có chỗ học đúng tuyến. Việc bị treo hồ sơ trong khi trường không hề biết đến tồn tại của các khoản phí nhập học giả khiến nhiều gia đình rơi vào tâm lý hoang mang, xấu hổ nên chậm trình báo. Trong vụ án ở Đồng Nai, cơ quan Cảnh sát điều tra đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Sau khi bị bắt, đối tượng khai nhận đã chiếm đoạt tiền của 50 trường hợp để hứa xin nhập học vào 15 trường tiểu học, THCS, THPT trên địa bàn. Hiện công an TP Đồng Nai đang tìm các bị hại và người liên quan để làm rõ, cho thấy cơ quan chức năng đang điều tra và xử lý tích cực, chứ không xem đây là chuyện “chạy chọt” nhỏ lẻ trong cộng đồng.

Dấu hiệu nhận diện lừa đảo chạy trường mà phụ huynh cần thuộc lòng

Muốn bảo vệ phụ huynh học sinh, việc đầu tiên là thay đổi tư duy: mọi lời hứa bảo đảm suất học ngoài quy trình tuyển sinh chính thức đều cần được coi là nghi ngờ, không phải “cơ hội”. Lừa đảo chạy trường thường mang một số dấu hiệu lặp lại. Kẻ xấu nhấn mạnh tính "bí mật", "quan hệ riêng" và gây áp lực thời gian để phụ huynh chuyển tiền nhanh, bằng hình thức đưa tay, chuyển khoản cá nhân, không qua tài khoản nhà trường. Nếu bạn được yêu cầu nộp thêm “chi phí” ngoài các khoản mà trường niêm yết công khai, nhất là phí nhập học giả không có biên lai, hãy coi đó là tín hiệu đỏ của gian lận tuyển sinh. Bên cạnh đó, bất kỳ ai tự xưng là giáo viên, cán bộ phòng giáo dục nhưng không thể cho bạn xem giấy tờ, thẻ ngành hoặc hướng dẫn đến làm việc trực tiếp tại trường cũng cần được đặt câu hỏi. Phụ huynh cần nhớ rằng, con đường tuyển sinh hợp pháp luôn đi kèm minh bạch, giấy tờ rõ ràng; còn mọi thứ mập mờ đều có thể là lừa đảo.

• Lời hứa "bao đậu", "bao có suất" mà không qua hồ sơ, xét tuyển chính thức.
• Đòi tiền mặt hoặc chuyển khoản cá nhân, không có biên lai, không chứng minh là khoản thu của trường.
• Ngăn cản phụ huynh đến hỏi trực tiếp nhà trường, viện lý do "tránh rối việc".
• Thường dùng người quen trong khu phố, cộng đồng để tạo lòng tin và gom hồ sơ.

Phụ huynh nên làm gì để bảo vệ con và chính mình?

Cách bảo vệ phụ huynh học sinh trước lừa đảo chạy trường không nằm ở một mẹo nhỏ, mà ở việc kiên quyết đặt niềm tin vào quy trình chính thức, thay vì lời hứa cá nhân. Trong vụ việc ở Đồng Nai, cơ quan Cảnh sát điều tra khuyến cáo người là bị hại hoặc có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan cần chủ động, kịp thời đến cơ quan công an trình báo và cung cấp thông tin để phục vụ điều tra. Trường THCS Trần Hưng Đạo cũng đề nghị các bên liên quan cung cấp chứng từ, hồ sơ về việc giao nhận tiền lo chạy trường, vừa để bảo vệ quyền lợi của mình, vừa giúp làm rõ vụ án. Về lâu dài, phụ huynh nên chủ động theo dõi thông báo tuyển sinh trên website, bảng tin trường và cơ quan giáo dục; mọi thắc mắc về chỉ tiêu, điều kiện nhập học cần trao đổi trực tiếp với ban giám hiệu hoặc bộ phận tuyển sinh. Nếu gặp lời mời "chạy trường", hãy lập tức từ chối, đồng thời ghi lại thông tin người đề nghị để báo cho công an nơi gần nhất. Một câu nói đáng lưu lại là: "Việc chủ động hợp tác không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của chính bản thân".

1. Luôn xác minh thông tin tuyển sinh trực tiếp với nhà trường, không tin lời đồn.
2. Không nộp bất kỳ khoản phí nhập học giả nào cho cá nhân hoặc trung gian.
3. Giữ lại mọi tin nhắn, giấy tờ, bằng chứng nếu đã lỡ giao tiền để phục vụ trình báo.
4. Liên hệ cơ quan công an và cung cấp tài liệu khi nghi ngờ hoặc trở thành bị hại.