“Dấu ấn thời gian” là gì và vì sao đáng để người Hải Phòng tự hào?
Triển lãm “Dấu ấn thời gian” là một sự kiện mỹ thuật và ảnh nghệ thuật tại Trung tâm Văn hóa, Điện ảnh và Triển lãm thành phố Hải Phòng, nơi 76 tác phẩm về đất và người địa phương kết nối ký ức lịch sử với nhịp sống đô thị hôm nay, nhằm khơi dậy niềm tự hào, tình yêu quê hương và ý thức gìn giữ văn hóa địa phương. Tinh thần cốt lõi của triển lãm là lời khẳng định: nghệ thuật không chỉ để ngắm, mà để mỗi người Hải Phòng soi lại mình trong chiều dài lịch sử và bước đi hiện tại. Trong bối cảnh thành phố Cảng đang thay đổi nhanh chóng, một triển lãm ảnh Hải Phòng như thế này giống một lực hãm nhẹ, buộc ta chậm lại, nhìn kỹ hơn vào những giá trị đang mờ dần nếu không được ghi nhớ và kể lại.
Chiều 21/8, tại Trung tâm Văn hóa, Điện ảnh và Triển lãm thành phố, không gian nghệ thuật “Dấu ấn thời gian” chính thức mở cửa. Đây không phải là một hoạt động mang tính nghi lễ đơn thuần, mà là phần tiếp nối của mạch kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, với mục tiêu tuyên truyền, giáo dục truyền thống cách mạng và khơi dậy niềm tự hào dân tộc, tinh thần yêu nước, ý chí tự lực, tự cường. Khi đại diện các cơ quan, đơn vị và đông đảo công chúng yêu nghệ thuật cùng xuất hiện trong lễ khai mạc, ta thấy rõ đây là câu chuyện của cộng đồng, chứ không chỉ là “sân chơi” nội bộ của giới nghệ sĩ.
76 tác phẩm: Bức chân dung nhiều lớp về đất và người Hải Phòng
Điểm mạnh nhất của “Dấu ấn thời gian” nằm ở cấu trúc tác phẩm: 76 sáng tác, gồm 48 ảnh nghệ thuật và 28 tác phẩm mỹ thuật, tạo nên một bức chân dung nhiều lớp về Hải Phòng. Con số này không chỉ cho thấy sự dày dặn của nội dung, mà còn cho thấy nỗ lực của Câu lạc bộ Nhiếp ảnh nghệ thuật và Câu lạc bộ Mỹ thuật Hải Phòng, những người đã cùng nhau viết nên một “bộ hồ sơ bằng hình” về quê hương. Tuyên bố đáng trích dẫn ở đây là: “Trưng bày giới thiệu 76 tác phẩm, gồm 48 tác phẩm ảnh nghệ thuật và 28 tác phẩm mỹ thuật” – một cấu trúc cân bằng giữa nhiếp ảnh và hội họa, cho phép đối thoại đa chiều giữa hai loại hình.
Những góc máy giàu cảm xúc và nét cọ tài hoa không dừng ở việc minh họa cảnh sắc; chúng “xẻ nhỏ” Hải Phòng thành vô số lát cắt. Từ Bến tàu Không số K15 – huyền thoại của Đường Hồ Chí Minh trên biển, quần thể Côn Sơn – Kiếp Bạc, Kính Chủ – An Phụ, đến vẻ đẹp kỳ vĩ của quần đảo Cát Bà, triển lãm giống một bản đồ ký ức được vẽ lại bằng ánh sáng và màu sắc. Đi cùng là những làng nghề truyền thống, nhịp sống đô thị, gương mặt vùng quê đang đổi mới từng ngày. Chính sự đa dạng này khiến hình ảnh Hải Phòng hiện lên không phẳng, mà phức hợp và sống động.
Đa chất liệu, đa cảm xúc: Khi mỹ thuật và nhiếp ảnh cùng kể chuyện
Một triển lãm ảnh Hải Phòng sẽ khó đủ chiều sâu nếu chỉ dừng ở nhiếp ảnh. “Dấu ấn thời gian” đã đi xa hơn khi kết hợp ảnh nghệ thuật với mỹ thuật, tạo thành một không gian giao thoa thuyết phục. Các tác phẩm được thể hiện bằng sơn dầu, acrylic, màu nước, sơn mài, màu bột, ghép vải, sợi tóc, điêu khắc, khắc gỗ…. Sự phong phú chất liệu này không phải để phô trương kỹ thuật, mà để mỗi câu chuyện về văn hóa địa phương tìm được “giọng” phù hợp nhất: có câu chuyện cần sự mềm mại của màu nước, có câu chuyện lại cần độ dày và chiều sâu của sơn dầu hay sơn mài.
Trong không gian đó, mỹ thuật và ảnh nghệ thuật không cạnh tranh mà bổ sung cho nhau. Ảnh giữ lại khoảnh khắc, ánh nhìn, những chi tiết rất đời thường; hội họa lại cho phép nghệ sĩ nén cảm xúc, suy tưởng vào từng mảng màu, đường nét. Các tác phẩm “không chỉ ghi lại một khoảnh khắc, một cảnh sắc, mà còn lưu giữ những giá trị lịch sử, văn hóa và tình cảm con người đối với quê hương”. Ở đây, dấu ấn thời gian không chỉ nằm trong đề tài, mà còn nằm trong chính bề mặt tác phẩm: vết cọ, vết khắc, lớp màu chồng chất đều là chứng tích của một quá trình chiêm nghiệm.
Từ kỷ niệm lịch sử đến bản sắc hôm nay: ý nghĩa vượt khỏi tường phòng trưng bày
Tổ chức từ ngày 21/8 đến 4/9 tại số 18 Đinh Tiên Hoàng, phường Hồng Bàng, “Dấu ấn thời gian” được đặt trong bối cảnh kỷ niệm các ngày lễ lớn của đất nước, nhưng giá trị của nó không dừng ở tầng tuyên truyền. Triển lãm tham gia vào một cuộc đối thoại rộng hơn: làm thế nào để quá khứ và hiện tại cùng tồn tại trong ý thức người dân một thành phố đang phát triển nhanh. Khi quá khứ và hiện tại được kết nối trong cùng một không gian trưng bày, mỗi tác phẩm trở thành một cách lưu giữ ký ức, lịch sử, văn hóa và tình cảm đối với quê hương. Điều này nhấn mạnh rằng văn hóa địa phương không phải khái niệm trừu tượng, mà là thứ có thể nhìn thấy, chạm tới, suy ngẫm và mang theo.
Triển lãm cũng tạo nên một “diễn đàn mềm” cho cộng đồng sáng tạo và công chúng. Đây là dịp tôn vinh sức sáng tạo của đội ngũ văn nghệ sĩ, khuyến khích họ tiếp tục tìm tòi, đóng góp vào đời sống văn hóa tinh thần của thành phố. Đồng thời, đó là cơ hội để người xem tự điều chỉnh cách mình nhìn Hải Phòng: không chỉ là một thành phố cảng sôi động, mà còn là một không gian ký ức dày dặn, nơi mỗi bến tàu, con phố, làng nghề đều có câu chuyện. Nếu coi thành phố là một sinh thể sống, thì những triển lãm như “Dấu ấn thời gian” chính là nhịp kiểm tra sức khỏe tinh thần – giúp chúng ta biết mình đang giữ được gì và đang đánh mất điều gì.
Kết luận: Nghệ thuật như một lời nhắc nhở dịu mà dai
“Dấu ấn thời gian” không tìm cách gây choáng ngợp bằng quy mô, mà chinh phục bằng một thông điệp kiên định: không có sự phát triển bền vững nào nếu tách khỏi ký ức và bản sắc. Bằng 76 tác phẩm mỹ thuật và ảnh nghệ thuật của các hội viên Câu lạc bộ Nhiếp ảnh nghệ thuật và Câu lạc bộ Mỹ thuật Hải Phòng, triển lãm nhắc người xem rằng yêu thành phố không chỉ là tự hào về những cây cầu, bến cảng mới, mà còn là nhận diện, trân trọng những lớp trầm tích đã tạo nên hôm nay. Trong dòng chảy liên tục của đô thị, đây là một khoảnh khắc dừng lại cần thiết – nơi mỗi người có thể tự hỏi: dấu ấn thời gian của mình với Hải Phòng là gì, và mình muốn để lại gì cho những thế hệ sẽ tiếp tục nhìn thành phố này qua lăng kính nghệ thuật.
