Mạng xã hội không phải “vùng miễn pháp luật”
Những hành động tưởng bình thường trên Zalo và Facebook, như đăng bài bóc phốt, chụp màn hình tin nhắn hay chia sẻ số điện thoại người khác, thực chất có thể bị coi là chia sẻ thông tin bất hợp pháp, bị xử phạt hành chính và thậm chí truy cứu trách nhiệm hình sự nếu gây tổn hại nghiêm trọng đến danh dự, nhân phẩm và dữ liệu cá nhân của người bị nhắc đến.
Vấn đề nằm ở chỗ rất nhiều người dùng tin rằng tài khoản mạng xã hội là không gian riêng tư, muốn đăng gì là quyền của mình. Suy nghĩ này nguy hiểm vì nó bỏ qua thực tế rằng mọi nội dung công khai trên mạng đều chịu sự điều chỉnh của pháp luật. Khi một bài viết “bóc phốt” lan rộng với hàng nghìn lượt chia sẻ, hậu quả đối với người bị nêu tên không còn dừng ở tranh cãi cá nhân mà biến thành hành vi xâm phạm quyền nhân thân. Và ở chiều ngược lại, người đăng lại đối mặt với rủi ro phạt mạng xã hội rất lớn, kể cả khi xuất phát điểm là “đòi lại công bằng”.
Tự ý đăng thông tin người khác: cái giá có thể lên đến 25 triệu đồng
Những bài bóc phốt thường kèm hình ảnh, số điện thoại, tài khoản mạng xã hội, tin nhắn, căn cước công dân hoặc các dữ liệu nhận diện cụ thể của một người. Đây chính là ranh giới pháp lý nhiều người vô tư bước qua. Theo quy định hiện hành, hành vi công khai dữ liệu cá nhân trái phép có thể bị xử phạt từ 15–25 triệu đồng đối với cá nhân, và từ 30–50 triệu đồng đối với tổ chức, kèm biện pháp buộc gỡ bỏ dữ liệu. Một câu trích dẫn rõ ràng là: “Đăng thông tin, hình ảnh người khác để ‘bóc phốt’ trên Facebook, Zalo có thể khiến người dùng bị phạt đến 25 triệu đồng”.
Đáng nói hơn, mức xử phạt hành chính chưa phải là điểm dừng. Nếu nội dung xúc phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm của người khác, người đăng còn có thể bị xem xét về tội Làm nhục người khác theo Điều 155 hoặc tội Vu khống theo Điều 156 Bộ luật Hình sự, đặc biệt khi hành vi được thực hiện qua mạng máy tính, mạng viễn thông. Nghĩa là chỉ một lần nóng giận, đăng vội bài phốt lên Zalo hay Facebook, bạn có thể phải trả giá bằng cả tiền bạc lẫn hồ sơ pháp lý bị “vết đen” lâu dài. Đây là kiểu vi phạm Zalo Facebook rất dễ mắc phải nếu xem nhẹ ranh giới pháp luật.
Che mặt, viết tắt tên vẫn có thể bị coi là vi phạm
Nhiều người cho rằng chỉ cần che mặt, viết tắt tên, không tag tài khoản là đã “an toàn pháp lý”. Nhưng danh tính một người không chỉ nằm ở tên thật. Theo phân tích của luật sư, nơi làm việc, chức vụ, địa điểm, hình ảnh phương tiện, mối quan hệ hay những chi tiết đặc thù khác cũng đủ để cộng đồng nhận diện ai đang bị nói đến. Khi bài viết không nêu tên nhưng phần bình luận lại xuất hiện tài khoản hoặc thông tin xác định danh tính, cơ quan chức năng có thể xem xét tổng thể toàn bộ nội dung.
Nguy hiểm hơn, thói quen “nghe nói vậy nên đăng cho mọi người biết” dẫn đến việc chia sẻ thông tin chưa kiểm chứng. Khi bài viết bị chia sẻ hàng nghìn lần, thiệt hại về danh dự, nhân phẩm và quyền lợi hợp pháp của người bị nhắc đến đã xảy ra từ lâu, trước khi sự thật được làm rõ. Lúc đó, lời thanh minh “em có che mặt, em không ghi tên” không còn nhiều giá trị. Về bản chất, đây vẫn là hành vi chia sẻ thông tin bất hợp pháp và người đăng khó tránh khỏi nguy cơ bị phạt mạng xã hội hoặc nặng hơn là bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Khi xảy ra tranh chấp, hãy thu thập chứng cứ thay vì đưa nhau lên mạng
Thói quen “bị gì lên phốt cho sáng tỏ” không giúp giải quyết vấn đề, mà còn có thể khiến người bị thiệt hại trở thành người vi phạm Zalo Facebook. Việc cho rằng mình là nạn nhân không đồng nghĩa với quyền được công khai thông tin cá nhân của bên còn lại. Bộ luật Dân sự quy định rõ cá nhân có quyền đối với hình ảnh của mình và việc sử dụng hình ảnh phải được người đó đồng ý, trừ một số trường hợp đặc biệt do pháp luật quy định.
Cơ quan công an khuyến cáo: không tự ý thu thập, sử dụng, cung cấp hoặc công khai dữ liệu cá nhân của người khác khi chưa được đồng ý hoặc không thuộc trường hợp pháp luật cho phép. Thay vì tung hết tin nhắn, hình ảnh, giấy tờ lên mạng, người dân nên lưu giữ tin nhắn, hình ảnh, giao dịch và các tài liệu liên quan làm chứng cứ để bảo vệ mình theo con đường pháp lý chính thức. Cách làm này giúp bạn bảo vệ tài khoản mạng xã hội khỏi nguy cơ bị xử phạt, đồng thời tôn trọng quyền riêng tư và danh dự của người khác – điều mà môi trường mạng đang thiếu hụt nghiêm trọng.
