Nhắn tin tiện lợi nhưng có thể đánh đổi bằng quyền kiểm soát điện thoại
Những hành vi tưởng quen thuộc và “vì thiện chí” trên các ứng dụng nhắn tin như Zalo, Messenger và cả SMS – từ gửi hình ảnh giấy tờ tùy thân đến tải file, bấm vào đường link lạ hay chia sẻ màn hình cho người tự xưng là cơ quan chức năng – thực chất có thể làm lộ dữ liệu cá nhân, mở đường cho tội phạm công nghệ cao chiếm quyền điều khiển thiết bị và chiếm đoạt tài khoản ngân hàng, mạng xã hội lẫn đời sống số của bạn. Nếu bạn nghĩ “nhắn tin thì có gì nguy hiểm”, đã đến lúc phải thay đổi. Bảo mật Zalo Messenger và an toàn SMS Zalo không tự nhiên mà có; nó phụ thuộc vào từng thao tác của chính người dùng. Cơ quan công an đã lên tiếng cảnh báo, nghĩa là rủi ro không còn nằm trên lý thuyết – nó đang xảy ra hàng ngày, với những nạn nhân không hề nghĩ mình đã làm điều gì sai.
Gửi hình CMND, căn cước, thẻ ngân hàng: thiện chí nhưng cực kỳ nguy hiểm
Thói quen chụp rõ mặt căn cước công dân, giấy phép lái xe, thẻ ngân hàng rồi đăng lên nhóm Zalo, Facebook để “tìm người đánh rơi” đang biến không gian mạng thành kho dữ liệu miễn phí cho kẻ gian. Theo cảnh báo từ trang thông tin của công an địa phương, chỉ một bức ảnh giấy tờ có chứa thông tin cá nhân đã đủ để đối tượng đối chiếu với dữ liệu trên các nền tảng trực tuyến, dựng nên hàng loạt kịch bản lừa đảo như giả danh công an, ngân hàng, công ty tài chính, hay sử dụng vào mục đích trái pháp luật. Điểm đáng nói là nhiều người vẫn nghĩ: “Mình chỉ đang giúp người khác tìm giấy tờ.” Nhưng thiện chí không bù lại được hậu quả. Khi thông tin trên căn cước hoặc thẻ ngân hàng bị công khai qua Zalo, Messenger, bạn đã bỏ qua nguyên tắc bảo vệ tài khoản điện thoại và danh tính số cơ bản nhất. Họ có thể dùng chính dữ liệu đó để tạo hồ sơ giả, vay tiền, mở tài khoản, hoặc lừa chính chủ sở hữu mà bạn đang cố giúp.
Một cú nhấn link, một app lạ có thể khiến bạn mất quyền kiểm soát máy
Nguy cơ lớn nhất hiện nay không nằm ở giao diện Zalo hay Messenger, mà ở cách chúng ta tin vào nội dung bên trong. Theo cảnh báo từ phòng an ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao của công an tỉnh, các đối tượng thường giả danh công an, cơ quan thuế, điện lực, ngân hàng, hoặc nhân viên kỹ thuật, rồi yêu cầu “cập nhật thông tin”, “xác minh tài khoản”, “đồng bộ dữ liệu” qua một đường link hoặc ứng dụng họ gửi. Khi nạn nhân bấm vào link giả hoặc cài app chứa mã độc, điện thoại sẽ bị âm thầm thu thập dữ liệu, mật khẩu, mã OTP, thông tin ngân hàng để thực hiện giao dịch trái phép. Nguy hiểm hơn, chúng còn yêu cầu bật quyền Trợ năng, chia sẻ màn hình, hoặc cho phép điều khiển thiết bị từ xa; ở thời điểm đó, bạn gần như đã giao toàn bộ quyền kiểm soát điện thoại cho kẻ gian. Đó không còn là “cảnh báo lừa đảo ứng dụng nhắn tin” chung chung, mà là nguy cơ rất trực tiếp cho mọi người dùng.
Những hành động trên SMS, Zalo, Messenger bạn phải dừng ngay lập tức
Nếu muốn bảo mật Zalo Messenger và giữ an toàn SMS Zalo, bạn cần coi một số thao tác là “vùng cấm”: không chụp, gửi, đăng công khai hình căn cước công dân, giấy phép lái xe, thẻ ngân hàng hoặc bất kỳ giấy tờ chứa thông tin cá nhân cho người lạ hay nhóm mạng xã hội, đặc biệt khi chưa xác minh rõ danh tính người nhận và mục đích sử dụng. Không tải bất kỳ file hay ứng dụng đính kèm được gửi qua Zalo, Messenger, SMS, email từ nguồn không rõ; tuyệt đối nói không với file .apk hoặc yêu cầu cài app ngoài kho chính thức. Quan trọng hơn, không cung cấp mã OTP, mật khẩu, thông tin ngân hàng, hình ảnh giấy tờ cho bất kỳ ai qua điện thoại hay mạng xã hội, kể cả khi họ tự xưng là cơ quan chức năng. Những cuộc gọi gây áp lực, đe dọa pháp luật, yêu cầu khóa tài khoản hoặc làm theo hướng dẫn ngay lập tức phải được coi là tín hiệu đỏ – hãy bình tĩnh dừng lại và tự mình gọi tới tổng đài, kênh chính thức để kiểm tra.
Luật mới về dữ liệu cá nhân và cách tự bảo vệ mình ngay từ hôm nay
Việc siết chặt bảo vệ dữ liệu cá nhân không chỉ dừng ở khuyến cáo. Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, quy định dữ liệu cá nhân của công dân phải được tôn trọng và bảo vệ, mọi hoạt động thu thập, sử dụng, công khai hay chia sẻ đều phải có căn cứ pháp luật và đúng mục đích. Cùng với đó, một nghị định chi tiết yêu cầu tổ chức, cá nhân khi xử lý dữ liệu phải áp dụng biện pháp bảo đảm an toàn thông tin, tránh lộ lọt hoặc sử dụng trái phép. Nhưng chờ luật bảo vệ không đủ để bạn an toàn. Ngay bây giờ, hãy tự thiết lập lớp phòng thủ: chỉ cài app từ App Store hoặc Google Play, bật xác thực hai lớp (2FA) cho tài khoản ngân hàng, email, mạng xã hội, thường xuyên đổi mật khẩu và kiểm tra thiết bị có app lạ, quyền Trợ năng bất thường hay không. Nếu nghi ngờ bị lừa hoặc dữ liệu đã bị đánh cắp, lập tức đổi mật khẩu, khóa các tài khoản liên quan và trình báo công an để được hỗ trợ. Bảo vệ tài khoản điện thoại bắt đầu từ việc nghiêm túc với từng cú nhấn và từng tấm ảnh bạn gửi đi.
