Tuyển sinh lớp 10 TP.HCM đang bước vào giai đoạn bản lề
Tuyển sinh lớp 10 tại TP.HCM là quá trình chọn lọc và phân bổ học sinh lớp 9 vào các trường trung học phổ thông công lập, thường được tổ chức bằng thi tuyển tập trung, gây áp lực lớn cho học sinh, phụ huynh và hệ thống quản lý giáo dục mỗi năm. Trong bối cảnh số lượng học sinh tăng, thành phố buộc phải điều chỉnh phương án tuyển sinh để vừa bảo đảm chất lượng, vừa giảm tải cho các bên liên quan. Điểm nhấn đáng chú ý là ngành TP.HCM giáo dục chủ động thay đổi tư duy tuyển sinh lớp 10, không tiếp tục phụ thuộc duy nhất vào một kỳ thi căng thẳng. Ngày 25-8, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM tổ chức hội nghị tổng kết công tác quản lý chất lượng năm học 2025-2026 và triển khai nhiệm vụ năm học 2026-2027. Tại đây, câu chuyện tuyển sinh lớp 10 không còn là vấn đề kỹ thuật mà trở thành quyết định mang tính chiến lược cho những năm sắp tới.
Vì sao TP.HCM buộc phải thay đổi: áp lực tuyển sinh tăng rõ rệt
Điểm khởi nguồn của thay đổi nằm ở thực tế số học sinh lớp 9 trong năm học 2026-2027 tăng so với năm học trước, tạo áp lực trực tiếp lên công tác tuyển sinh lớp 10 năm học 2027-2028. Khi "đầu vào" phình ra nhưng năng lực trường công lập tăng không tương xứng, một kỳ thi tuyển sinh duy nhất khó tránh khỏi tình trạng cạnh tranh gay gắt, căng thẳng và dễ phát sinh sai sót. Ở góc độ quản lý, áp lực tuyển sinh không chỉ là câu chuyện điểm số. Đó còn là khối lượng dữ liệu thí sinh khổng lồ, quy trình tổ chức thi phức tạp và rủi ro sai lệch thông tin. Chính vì vậy, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM nhấn mạnh việc chuẩn hóa và xác thực dữ liệu thí sinh từ cơ sở dữ liệu ngành để hạn chế sai sót, đồng thời giảm khối lượng xử lý thủ công cho giáo viên. Đây là tín hiệu cho thấy thành phố không chỉ đổi cách thi, mà còn đổi cách quản lý.
Kết hợp xét tuyển và thi tuyển: bước đi linh hoạt nhưng không dễ
Thay vì chỉ dựa trên thi tuyển, TP.HCM dự kiến xây dựng phương án tuyển sinh 2027 theo hướng linh hoạt, có thể kết hợp xét tuyển và thi tuyển, phù hợp với thực tiễn của thành phố. Về mặt nguyên tắc, việc kết hợp giúp giảm áp lực tuyển sinh: những em có quá trình học ổn định, điểm rèn luyện tốt có cơ hội được xét tuyển, trong khi phần thi tuyển tập trung vào nhóm trường hoặc chương trình có yêu cầu cao hơn. Tuy nhiên, linh hoạt không đồng nghĩa tùy tiện. Để mô hình xét tuyển và thi tuyển vận hành công bằng, thành phố buộc phải xử lý tốt dữ liệu học tập của học sinh, quy định rõ tiêu chí xét tuyển và phân luồng đối tượng phù hợp cho từng phương thức. Việc chuẩn hóa dữ liệu thí sinh từ hệ thống chung của ngành chính là nền tảng kỹ thuật để mọi quyết định xét tuyển không bị nghi ngờ và giảm gánh nặng cho giáo viên trong khâu đối chiếu, nhập liệu. Nếu làm nửa vời, mô hình lai có thể khiến phụ huynh rối hơn chứ không nhẹ nhàng hơn.
Tranh luận quanh số môn thi: giữa thực tế quy định và nhu cầu hội nhập
Trong bức tranh tuyển sinh lớp 10, câu chuyện số môn thi là mảng màu gây nhiều tranh luận. Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến dự thảo sửa đổi Thông tư 30 về quy chế tuyển sinh THCS và THPT. Dự thảo đề xuất tuyển sinh THPT công lập bằng phương thức thi tuyển chỉ với 2 môn Toán và Ngữ văn. Trong khi đó, những năm gần đây, TP.HCM tổ chức thi tuyển sinh lớp 10 công lập với 3 môn: Ngữ văn, Toán và Ngoại ngữ. Nhiều giáo viên và phụ huynh tại thành phố đề xuất kỳ thi nên giữ thêm môn Tiếng Anh, bởi học sinh thời hội nhập không thể thiếu ngoại ngữ. Nếu thông tư mới ưu tiên hai môn truyền thống, thành phố sẽ đứng giữa hai lựa chọn: tuân thủ hoàn toàn hoặc tìm cách lồng ghép vai trò ngoại ngữ bằng kênh xét tuyển, chương trình tăng cường hay các kỳ kiểm tra riêng. Dù chọn hướng nào, TP.HCM giáo dục cần truyền thông rõ ràng, tránh tình trạng phụ huynh “đoán ý” chính sách rồi cho con ôn luyện theo cảm tính.
Điều quan trọng lúc này: chuẩn bị tâm thế thay vì hoang mang
Thông điệp rõ ràng từ các phát biểu của lãnh đạo Sở là TP.HCM sẽ không chờ đến sát kỳ tuyển sinh mới thay đổi, mà đang từng bước xây dựng phương án tuyển sinh lớp 10 linh hoạt, sau đó tổ chức triển khai khi quy định mới của Bộ được ban hành. Điều này giúp nhà trường, giáo viên và phụ huynh có thời gian điều chỉnh cách dạy, học và định hướng. Điều mà phụ huynh và học sinh cần làm lúc này không phải hoảng sợ trước những cụm từ như "áp lực tuyển sinh" mà là chuyển từ tâm thế chạy điểm sang tâm thế học đều, học vững. Một mô hình kết hợp xét tuyển và thi tuyển sẽ ưu tiên sự ổn định xuyên suốt chứ không chỉ một ngày thi duy nhất. Nếu TP.HCM kiên định với hướng đi linh hoạt, minh bạch tiêu chí và quản lý dữ liệu tốt, kỳ tuyển sinh lớp 10 trong tương lai có thể ít "nhiệt" hơn về căng thẳng, nhưng lại "nóng" hơn ở chất lượng và sự công bằng thực chất.
