Tuyển sinh lớp 10 TP.HCM: linh hoạt để giảm áp lực ngay từ gốc
Tuyển sinh lớp 10 tại TP.HCM năm học 2027-2028 được định hướng là một cơ chế tuyển chọn học sinh vào trung học phổ thông công lập theo phương án linh hoạt, kết hợp xét tuyển và thi tuyển, nhằm thích ứng với thực tế số lượng học sinh lớp 9 tăng cao và giảm áp lực thi cử cho cả hệ thống nhà trường lẫn học sinh. Ngày 25-8, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM tổ chức hội nghị tổng kết công tác quản lý chất lượng năm học 2025-2026 và triển khai phương hướng nhiệm vụ năm học 2026-2027. Tại đây, lãnh đạo sở thẳng thắn thừa nhận áp lực mới: số học sinh lớp 9 tăng trong năm học 2026-2027 so với năm trước, kéo theo sức ép đối với kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm học 2027-2028. Thay vì cố giữ một mô hình thi cử cứng nhắc, thành phố chủ động thiết kế phương án tuyển sinh lớp 10 linh hoạt, coi đây là bước điều chỉnh chiến lược để bảo vệ quyền học tập và sức khỏe tinh thần của học sinh.
Vì sao TP.HCM buộc phải thay đổi phương án tuyển sinh?
Điểm xuất phát của mọi bàn thảo về phương án tuyển sinh lớp 10 TP.HCM năm 2027 là dự báo số học sinh lớp 9 tăng rõ rệt, tạo áp lực lớn lên kỳ thi truyền thống vốn chủ yếu dựa trên thi tuyển. Khi số lượng thí sinh tăng, mọi khâu từ ra đề, tổ chức thi, chấm thi đến xử lý dữ liệu đều đối mặt nguy cơ quá tải nếu vẫn dùng hoàn toàn một kỳ thi tập trung. Ông Nguyễn Võ Đăng Khoa, Phó trưởng Phòng Quản lý chất lượng, nhấn mạnh đây là một trong những yếu tố quan trọng khiến công tác tuyển sinh lớp 10 năm học 2027-2028 chịu sức ép mới. Cách nhìn này đáng chú ý: thành phố không xem áp lực là chuyện quản lý nội bộ, mà là lý do chính đáng để đổi cách tuyển sinh. Phụ huynh và học sinh vốn đã quen với một mô hình thi 3 môn nhiều năm, nay phải đối diện nguy cơ thi trong bối cảnh đông hơn, cạnh tranh cao hơn. Nếu không đổi, kỳ tuyển sinh lớp 10 sẽ thành cuộc đua căng thẳng vượt ngưỡng chịu đựng của học sinh.
Kết hợp xét tuyển và thi tuyển: lựa chọn thực dụng hay bước tiến giáo dục?
Theo ông Nguyễn Võ Đăng Khoa, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM sẽ xây dựng phương án tuyển sinh lớp 10 linh hoạt, có thể kết hợp xét tuyển và thi tuyển, phù hợp với thực tiễn của thành phố. Đây không chỉ là điều chỉnh kỹ thuật, mà là thay đổi tư duy: năng lực học sinh không bị giản lược vào điểm số của vài môn thi trong một buổi thi duy nhất. Việc kết hợp xét tuyển và thi tuyển mở ra khả năng nhìn nhận thành tích học tập cả quá trình, đồng thời vẫn giữ một chuẩn chung thông qua kỳ thi. Nếu được thiết kế tốt, học sinh khá, có hồ sơ học tập ổn định sẽ bớt phụ thuộc vào một kỳ thi duy nhất; trong khi kỳ thi vẫn bảo đảm yếu tố cạnh tranh, công bằng cho những trường có mức độ "nóng" cao. Cách này giúp phân tán áp lực: một phần chuyển sang việc học đều và ổn định, một phần vẫn giữ sức bật trong kỳ thi tuyển sinh lớp 10.
Chuẩn hóa dữ liệu thí sinh: nền tảng kỹ thuật của phương án linh hoạt
Song song với điều chỉnh phương án tuyển sinh, ngành giáo dục TP.HCM đặt trọng tâm vào chuẩn hóa và xác thực dữ liệu thí sinh từ cơ sở dữ liệu ngành. Đây là bước tưởng như thuần kỹ thuật nhưng lại mang ý nghĩa chiến lược: nếu muốn xét tuyển dựa trên quá trình học tập, dữ liệu điểm số và thông tin học sinh phải chính xác, đồng nhất, dễ kiểm tra. Sở khẳng định mục tiêu là giảm sai sót phát sinh và giảm khối lượng xử lý thủ công cho giáo viên. Điều này cho thấy thành phố hiểu rằng phương án tuyển sinh linh hoạt chỉ có ý nghĩa khi bộ máy thực thi được giảm tải, thay vì bị đè nặng thêm bởi quy trình xét tuyển – thi tuyển phức tạp. Về bản chất, đây là cách dùng dữ liệu như một tầng đảm bảo công bằng: thông tin chính xác sẽ hạn chế tranh cãi, khiếu nại và giúp phụ huynh có niềm tin hơn vào kết quả tuyển sinh lớp 10.
Môn thi nào cho năm 2027: bài toán giữa quy định và kỳ vọng xã hội
Một điểm nóng khác của tuyển sinh lớp 10 TP.HCM năm 2027 là số lượng môn thi. Hiện Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến sửa đổi Thông tư 30 về quy chế tuyển sinh THCS và THPT; dự thảo quy định tuyển sinh THPT công lập bằng thi tuyển với 2 môn Toán và Ngữ văn. Khi quy định mới được ban hành, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM sẽ tổ chức triển khai. Tuy nhiên, thực tế tại TP.HCM lại cho thấy một kỳ vọng khác. Nhiều giáo viên, phụ huynh đề xuất bổ sung môn Tiếng Anh vào kỳ thi tuyển sinh lớp 10, với lý do ngoại ngữ là chìa khóa trong giai đoạn hội nhập mạnh mẽ. Những năm gần đây, thành phố đã tổ chức thi tuyển sinh lớp 10 công lập với 3 môn: Ngữ văn, Toán và Ngoại ngữ. Câu hỏi đặt ra là: phương án tuyển sinh mới sẽ dung hòa thế nào giữa khung pháp lý trung ương và kỳ vọng đào tạo nguồn nhân lực có năng lực ngoại ngữ? Đây sẽ là phép thử quan trọng cho năng lực thiết kế chính sách giáo dục địa phương.
