Đo năng lực cạnh tranh từ trải nghiệm thực tế
DCCI là bộ chỉ số đánh giá năng lực cạnh tranh cấp sở, ngành và địa phương của Hà Nội, dựa trên trải nghiệm của doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh khi làm việc với cơ quan công quyền. Cách tiếp cận này quan trọng vì chất lượng điều hành không thể chỉ được nhìn qua văn bản hay quy trình nội bộ; người sử dụng dịch vụ mới thấy rõ thủ tục có thuận tiện, chính sách có được thực thi và phản hồi có được xử lý hay không. Ngày 15/10/2026, UBND thành phố ban hành Quyết định 5792/QĐ-UBND, phê duyệt bộ chỉ số và phương pháp đánh giá, thay thế quy định DDCI năm 2024. Thành phố giao Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội triển khai đánh giá năm 2026 theo phương án khảo sát thí điểm. Đây là bước chuyển từ đo lường chung sang soi hiệu quả phục vụ của từng đầu mối.
Phạm vi bao gồm 13 cơ quan thuộc khối sở, ban, ngành — trong đó có 11 cơ quan trực thuộc thành phố và 2 cơ quan ngành dọc trên địa bàn — cùng 126 UBND xã, phường. Doanh nghiệp và hợp tác xã là nhóm khảo sát chủ yếu ở cấp sở, ngành; tại xã, phường, trọng tâm là hộ kinh doanh. Những đơn vị có tương tác với cơ quan được đánh giá cũng có thể tham gia theo quy định. Quy mô này khiến năng lực cạnh tranh Hà Nội không còn là một khái niệm chỉ gắn với chính sách cấp thành phố: cách mỗi sở xử lý hồ sơ hay mỗi địa phương giải quyết việc dân, việc kinh doanh đều có thể ảnh hưởng đến kết quả.
Ba trụ cột chạm vào những điểm nghẽn cụ thể
Bộ chỉ số đánh giá được xây dựng quanh ba trụ cột: mức độ thuận lợi của môi trường kinh doanh; sự bình đẳng, thông thoáng và an toàn; cùng vai trò kiến tạo và động lực phát triển bền vững. Các nội dung đo lường đi vào những trải nghiệm cụ thể như thủ tục hành chính, cấp phép, gia nhập thị trường, khả năng tiếp cận nguồn lực, minh bạch và trách nhiệm giải trình. Chi phí tuân thủ, chi phí không chính thức, cạnh tranh bình đẳng, hỗ trợ sản xuất kinh doanh và hiệu quả thực thi chính sách cũng được đưa vào xem xét. Điểm đáng chú ý là chỉ số tăng trưởng bền vững và bao trùm được xác định là chỉ số mở rộng, không tính điểm và không tham gia xếp hạng chung. Như vậy, bảng xếp hạng tập trung vào các tiêu chí có thể phản ánh trực tiếp việc điều hành và phục vụ.
Điểm số dựa trên điều tra xã hội học với thang Likert năm mức, từ “Rất kém” 2 điểm đến “Rất tốt” 10 điểm. Điểm từng chỉ tiêu được tính từ tỷ lệ lựa chọn các mức đánh giá, sau đó tổng hợp thành điểm chỉ số thành phần và điểm DCCI. Kết quả được chia thành năm mức: từ 90 điểm là “Rất tốt”, 80 đến dưới 90 là “Tốt”, 70 đến dưới 80 là “Khá”, 60 đến dưới 70 là “Trung bình”, còn dưới 60 là “Kém”. Xã và phường được xếp loại riêng theo từng nhóm. Các ngưỡng rõ ràng giúp việc so sánh dễ hiểu hơn, nhưng giá trị của điểm số vẫn phụ thuộc vào chất lượng mẫu khảo sát và mức độ trung thực của phản hồi.
Tính độc lập mới quyết định giá trị của điểm số
Khảo sát được tổ chức hằng năm từ ngày 1/6 đến 31/12, thu thập trải nghiệm phát sinh trong cả năm, từ ngày 1/1 đến 31/12. Hình thức trực tiếp được kết hợp với trực tuyến; thành phố định hướng để khảo sát trực tuyến trở thành phương thức chủ yếu trong những năm tiếp theo. Nền tảng khảo sát phải thuận tiện, dễ sử dụng và bảo mật. Quan trọng hơn, cơ quan được đánh giá không được hướng dẫn câu trả lời, can thiệp vào khảo sát hay tiếp cận phản hồi riêng lẻ. Đây không phải chi tiết kỹ thuật nhỏ: nếu người trả lời lo ngại bị nhận diện hoặc bị tác động, dữ liệu sẽ mất khả năng phản ánh đúng trải nghiệm.
Đánh giá khách quan có thể tạo sức ép tích cực để cơ quan nhìn nhận những vướng mắc mà báo cáo nội bộ dễ bỏ qua: thủ tục rườm rà, thông tin khó tìm, cách áp dụng chính sách thiếu nhất quán hay hỗ trợ chưa đến đúng lúc. Với người dân và cơ sở kinh doanh, tác động thực tế sẽ nằm ở việc dịch vụ công Hà Nội có dễ tiếp cận và đáng tin cậy hơn hay không, chứ không chỉ ở thứ hạng. DCCI vì thế nên được xem là công cụ chẩn đoán và cải thiện, không phải chiếc cúp thành tích. Nếu kết quả được dùng để sửa quy trình và trách nhiệm giải trình, bộ chỉ số mới có thể nâng chất lượng điều hành; nếu chỉ dừng ở công bố điểm, tác dụng sẽ mỏng.
Thước đo chỉ có ý nghĩa khi kéo theo thay đổi
Quyết định 5792/QĐ-UBND đặt ra một khuôn khổ tương đối cụ thể để đánh giá hoạt động của sở, ngành và chính quyền cơ sở: có nhóm được khảo sát, tiêu chí, cách tính điểm, ngưỡng phân loại và yêu cầu bảo vệ tính độc lập của phản hồi. Việc triển khai thí điểm trong năm 2026 sẽ là phép thử quan trọng cho quy trình, nền tảng và khả năng thu thập ý kiến có chất lượng. Muốn phép đo hữu ích, Hà Nội cần coi những đánh giá thấp là tín hiệu cần xử lý, đồng thời nhìn vào trải nghiệm phía sau con số thay vì chỉ so thứ hạng. Kết luận nằm ở chỗ: bộ chỉ số có thể làm sáng tỏ chất lượng điều hành, nhưng chỉ những cải thiện người sử dụng cảm nhận được mới chứng minh rằng năng lực cạnh tranh của thành phố đã tiến lên.
