Quy mô trường tăng vọt sau sáp nhập
Tổ chức lại trường là việc điều chỉnh số lượng và phạm vi quản lý các cơ sở giáo dục để bộ máy vận hành phù hợp hơn với quy mô học sinh, nhân sự và địa bàn. Tại Nam Nha Trang, đây không phải đề xuất quay lại nguyên trạng, mà là tìm một cách quản lý thực tế hơn sau đợt sáp nhập trường học.
Ngày 27/10, UBND phường Nam Nha Trang gửi UBND tỉnh Khánh Hòa báo cáo đánh giá hoạt động của các trường mầm non, tiểu học và trung học cơ sở công lập sau sắp xếp. Trước đó, 20 trường — gồm sáu trường mầm non, tám tiểu học và sáu trung học cơ sở — được hợp nhất thành ba đơn vị, mỗi cấp học một trường; số đầu mối giảm 85% từ ngày 20/8/2026.
Phường cho biết việc dạy học và chăm sóc học sinh cơ bản vẫn duy trì, nhưng mỗi trường mới phải điều hành hàng trăm lớp ở nhiều địa điểm. Vì vậy, giảm số đầu mối trên sơ đồ tổ chức không đồng nghĩa khối lượng vận hành cũng giảm.
Một đầu mối không thể thay thế khoảng cách địa lý
Con số cho thấy thách thức không nằm ở tên gọi hay số lượng trường, mà ở khoảng cách giữa quyền điều hành và hoạt động hằng ngày. Trường tiểu học quản lý 232 lớp với 9.656 học sinh tại tám địa điểm; trường trung học cơ sở có 182 lớp, 8.207 học sinh tại sáu địa điểm, còn bậc mầm non có 51 nhóm, lớp. Một số cơ sở cách nhau 5–7 km; các điểm mầm non có nơi cách nhau 6–10 km.
Trong điều kiện ấy, hiệu trưởng phải chia thời gian cho nhân sự, chuyên môn, tài sản, tài chính và an toàn ở nhiều nơi. Phường nêu các tổ chuyên môn có 50–70 giáo viên phân tán, khiến dự giờ, hỗ trợ giáo viên và bồi dưỡng nghiệp vụ khó tổ chức đều đặn. Ở cấp trung học cơ sở, báo cáo còn ghi nhận thiếu 28 giáo viên và 16 nhân viên hỗ trợ giáo dục so với định mức.
Đây là cảnh báo về rủi ro quản trị, không phải kết luận rằng việc dạy học đã gián đoạn hay chất lượng đã suy giảm. Tuy nhiên, nếu khâu kiểm tra và hỗ trợ không theo kịp, chênh lệch chất lượng giữa các điểm trường có thể tăng.
Áp lực quản lý tác động đến bữa ăn và an toàn
Với gia đình, hiệu quả của mô hình không thể chỉ đo bằng số trường đã giảm. Điều cần được bảo đảm là bữa ăn, giờ nghỉ trưa, việc giám sát học sinh và phản ứng khi có tình huống sức khỏe đều được thực hiện tốt tại từng cơ sở. Phường cảnh báo năng lực quản lý không theo kịp quy mô có thể ảnh hưởng những khâu thiết thân này.
Ở mầm non, quy trình bữa ăn đòi hỏi theo dõi từ tiếp nhận thực phẩm, bảo quản và chế biến đến chia suất, lưu mẫu và vệ sinh bếp. Ở tiểu học, gần 9.700 học sinh phân bố tại tám địa điểm, nên mỗi nơi cần đủ người để tổ chức ăn, nghỉ và trông coi. Tập trung chứng từ, thanh toán, mua sắm, sửa chữa và kiểm kê vào một đầu mối cũng có thể làm chậm xử lý nếu nhân lực không đủ.
Những nguy cơ này chưa chứng minh đã xảy ra sai sót. Nhưng chúng cho thấy quản lý trường học cần bám sát từng cơ sở, thay vì dựa vào một bộ máy trung tâm quá xa hoạt động thực tế.
Đề xuất mới là hướng nghiên cứu, chưa phải quyết định
Phương án phường đề nghị tỉnh nghiên cứu là chia một trường mầm non thành hai, một trường tiểu học thành ba, và một trường trung học cơ sở thành hai hoặc ba. Theo đó, tổng số trường công lập sẽ tăng từ ba lên bảy hoặc tám, vẫn ít hơn 20 trường trước sáp nhập.
Điểm hợp lý của hướng đi này là điều chỉnh quy mô để phân định trách nhiệm và rút ngắn khoảng cách quản lý, chứ không khôi phục máy móc mạng lưới cũ. Tuy nhiên, tách trường chỉ có ý nghĩa nếu đi cùng phương án nhân sự, ngân sách vận hành và cơ chế bảo đảm chất lượng giữa các điểm.
Đề xuất hiện mới ở bước xin hướng dẫn, nghiên cứu và khảo sát. Nếu được xem xét, việc tổ chức lại còn cần lập đề án và chờ cấp có thẩm quyền quyết định; hiện chưa có thời điểm công bố quyết định của tỉnh.
Kết luận: Nam Nha Trang có lý do đáng cân nhắc để điều chỉnh mô hình sau sáp nhập, bởi một đầu mối quá lớn trên địa bàn phân tán có thể khiến việc quản lý xa rời lớp học. Nhưng tiêu chí thành công không phải là đạt bảy hay tám trường, mà là học sinh ở mọi cơ sở được chăm sóc, giảng dạy và bảo đảm an toàn đồng đều hơn.
