Drone không phải đồ chơi vô hại: Bản chất mối đe dọa ở khu vực sân bay
Drone xâm nhập khu vực sân bay là hành vi điều khiển phương tiện bay không người lái đi vào vùng trời cấm hoặc hạn chế bay, nơi chịu quản lý đặc biệt về an toàn hàng không và an ninh quốc gia, có thể buộc cả hệ thống hàng không phải dừng cất hạ cánh, gây gián đoạn hàng loạt chuyến bay và đe dọa tính mạng hành khách.
Sự cố drone sân bay Tân Sơn Nhất tối 11-8 là lời cảnh báo trực diện: chỉ một UAV nhỏ xuất hiện sai chỗ, sai thời điểm đã buộc sân bay tạm dừng cất, hạ cánh, làm xáo trộn lịch trình của hàng chục chuyến bay và hành khách. Theo cơ quan quản lý, một chiếc flycam hay drone tuy nhỏ nhưng khi xuất hiện gần đường cất, hạ cánh có thể trở thành mối đe dọa trực tiếp đến an toàn của tàu bay. Việc điều khiển drone vào phạm vi sân bay không chỉ uy hiếp hàng trăm chuyến bay, hàng ngàn hành khách mà còn đe dọa an ninh quốc gia. Vì vậy, coi drone chỉ là thiết bị giải trí và bay theo cảm hứng là cách nhanh nhất đẩy bản thân vào rủi ro pháp lý nặng nề.
Khu vực cấm bay drone: Sân bay là “vùng đỏ” tuyệt đối
Nếu không muốn chiếc drone của mình trở thành vật chứng vi phạm, người chơi buộc phải hiểu rõ khu vực cấm bay drone và vùng hạn chế bay. Từ ngày 15-6-2025, Bộ Quốc phòng đã chính thức công bố bản đồ khu vực cấm bay, hạn chế bay đối với drone trong toàn bộ vùng trời Việt Nam tại địa chỉ http://cambay.mod.gov.vn. Cơ sở dữ liệu này được quản lý theo quy định bảo vệ bí mật Nhà nước và cập nhật theo chu kỳ 2 năm một lần hoặc khi có thay đổi. Nói cách khác, “không biết” không còn là cái cớ hợp lý cho bất kỳ vi phạm nào.
Theo các quy định hiện hành, toàn bộ ranh giới các cảng hàng không, sân bay có hoạt động của tàu bay dân dụng hoặc quân sự, cùng dải bề mặt giới hạn chướng ngại vật hàng không với bán kính từ 5–15 km tùy khu vực đường cất hạ cánh, đều là khu vực cấm bay tuyệt đối với drone. Đây là điểm mấu chốt với những ai có ý định bay drone sân bay, kể cả chỉ để chụp vài tấm ảnh. Ngoài sân bay, các vùng cấm khác gồm trụ sở các cơ quan Đảng, Nhà nước, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, các công trình quốc phòng, an ninh và khu vực biên giới… Bất kỳ ý tưởng quay cảnh “độc, lạ” trong những vùng này đều là đang thử vận may với pháp luật.
Quy định bay drone Việt Nam: Không nắm rõ là tự đẩy mình vào thế phạm luật
Khung pháp lý về quy định bay drone Việt Nam đã đi từ chỗ “chưa rõ ràng” đến “quản lý chặt chẽ”. Theo Nghị định 288 về quản lý tàu bay không người lái và Thông tư 78 của Bộ Công an, việc khai thác drone được siết bằng cả điều kiện con người lẫn điều kiện kỹ thuật. Người điều khiển phải từ đủ 18 tuổi trở lên, trừ trường hợp drone vui chơi giải trí dưới 0,25 kg, và không được dùng chất kích thích, rượu bia khi vận hành. Đây là những yêu cầu tối thiểu, tương tự như tiêu chuẩn với người điều khiển phương tiện giao thông.
Về thiết bị, mọi phương tiện bay không người lái phải đăng ký sở hữu và được cơ quan công an gắn thiết bị hoặc tem quản lý tích hợp mã định danh. Người điều khiển drone từ 0,25 kg đến dưới 2 kg cần có giấy phép điều khiển bay quan sát bằng trực quan, còn thiết bị từ 2 kg trở lên hoặc bay ngoài tầm nhìn phải có giấy phép, chứng chỉ do cơ quan có thẩm quyền cấp. Ngoại lệ duy nhất là drone dưới 0,25 kg dùng cho mục đích vui chơi, giải trí và bay ngoài khu vực cấm hoặc hạn chế bay: chủ sở hữu chỉ cần thông báo cho địa phương trước khi sử dụng. Mọi hoạt động bay khác đều phải xin phép, gửi hồ sơ tối thiểu 7 ngày làm việc trước ngày dự kiến bay và mỗi phép bay chỉ có hiệu lực cho một nhiệm vụ, thời gian, tọa độ cụ thể.
Mức phạt vi phạm drone: Đừng để vài phút bay thử khiến bạn trắng tay
Sau vụ UAV xâm nhập Tân Sơn Nhất, điều đáng sợ không chỉ là gián đoạn hàng chục chuyến bay mà còn là nhận thức mơ hồ của không ít người chơi drone về mức phạt vi phạm drone. Theo quy định hiện hành, hành vi thực hiện hoạt động bay bằng tàu bay không người lái khi chưa có phép bay có thể bị phạt từ 20–30 triệu đồng, đồng thời có thể bị tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm. Nếu sử dụng drone gây cản trở, mất an toàn cho phương tiện bay khác, mức phạt tăng lên 30–40 triệu đồng và có thể bị tước quyền sử dụng phép bay từ 3–6 tháng. Đây là con số đủ lớn để biến một thú vui công nghệ thành khoản thiệt hại khó nuốt.
Không dừng ở đó, theo các nghị định về xử phạt, cá nhân bay không đúng phép hoặc không đúng mục đích khai báo có thể bị phạt từ 40–60 triệu đồng, còn hành vi bay hoàn toàn không có giấy phép bay có thể bị phạt từ 80–100 triệu đồng, kèm hình phạt bổ sung là tịch thu phương tiện bay và đình chỉ hoạt động. Trường hợp hoạt động bay gây cản trở, đe dọa an toàn hàng không hoặc gây thiệt hại về tài sản, tính mạng con người, người điều khiển có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội cản trở giao thông đường không hoặc vi phạm quy định về an toàn ở nơi đông người. Nói cách khác, vài phút “bay chui” đủ để đánh đổi bằng cả thiết bị, tiền bạc và hồ sơ pháp lý của bạn.
Người chơi drone cần làm gì ngay bây giờ?
Nếu bạn đang sở hữu drone, việc khôn ngoan nhất lúc này là xem lại toàn bộ cách mình đang sử dụng thiết bị. Trước hết, hãy truy cập cơ sở dữ liệu bản đồ khu vực cấm bay, hạn chế bay tại trang của Bộ Quốc phòng để biết chính xác nơi nào không được phép bay; hệ thống này được cập nhật định kỳ 2 năm một lần hoặc sớm hơn khi có thay đổi. Tự vẽ ranh giới “an toàn” bằng cảm tính là quá mạo hiểm trong bối cảnh sân bay và nhiều khu vực nhạy cảm được khoanh vùng rất rõ.
Tiếp theo, hãy đăng ký sở hữu drone với cơ quan công an để được gắn thiết bị hoặc tem quản lý tích hợp mã định danh, sau đó xin giấy phép điều khiển và giấy phép bay phù hợp trọng lượng, mục đích sử dụng. Mọi kế hoạch bay gần khu vực cấm, nhất là lân cận các cảng hàng không, cần được loại bỏ khỏi danh sách ý tưởng ngay từ đầu. Cơ quan khai thác cảng hàng không đã khuyến cáo người dân tuyệt đối không sử dụng thiết bị bay không người lái tại khu vực cấm bay, khu vực hạn chế bay và lân cận các cảng hàng không, đồng thời mọi hoạt động bay phải có giấy phép của cơ quan có thẩm quyền. Cuối cùng, hãy coi việc tuân thủ quy định không phải là gánh nặng, mà là điều kiện để cộng đồng drone tiếp tục tồn tại và phát triển một cách văn minh.
