Lỗ hổng đăng ký drone: được bay trong khu vực cấm mà không ai biết bạn là ai
Lỗ hổng đăng ký drone trong khu vực cấm bay là tình trạng hệ thống kỹ thuật và quy định cho phép người điều khiển chỉ cần cung cấp thông tin cơ bản, không xác minh chủ sở hữu, vẫn có thể mở khóa và bay đến độ cao giới hạn nhất định trong vùng cấm, tạo ra nguy cơ an ninh khi cơ quan chức năng không kiểm soát được danh tính và mục đích sử dụng của phương tiện bay không người lái. Phương tiện bay không người lái (UAV) và các phương tiện bay điều khiển từ xa hoặc phương tiện bay siêu nhẹ, trong đó có flycam, drone, FPV và một số loại diều điện tử xuất hiện ở gần khu vực sân bay đang là quan tâm của nhiều người. Và điều gây khó chịu cho bất kỳ ai nghiêm túc với an ninh drone là: hiện tại, để mở khóa vùng cấm, nhiều thiết bị chỉ yêu cầu thao tác “nhấp để unlock” ngay trên điều khiển, rồi cho phép bay trực tiếp đến 60m trong khu vực cấm mà không cần xác minh người sở hữu. Đây không còn là câu chuyện tiện lợi cho người chơi, mà là vấn đề quản lý nhà nước và an toàn hàng không. Khi người sử dụng thông thường đã có thể chế tạo, lắp ráp thiết bị bay điều khiển từ xa và vượt được những giới hạn kỹ thuật của thiết bị, lỗ hổng trong khâu đăng ký drone quy định trở thành điểm yếu rõ ràng: hệ thống kỹ thuật tạo cảm giác “đã kiểm soát”, nhưng thực tế cơ quan chức năng không biết ai đang bay, bay để làm gì, và có bị can thiệp vào giới hạn cao độ hay không.
Khu vực cấm bay không phải nơi thử nghiệm: rủi ro an ninh hàng không đang bị đánh giá thấp
Người chơi flycam hay drone thường nhìn lên trời và nghĩ: một thiết bị nhỏ bé thì làm sao gây nguy hiểm cho cả hệ thống hàng không khổng lồ. Cách nghĩ đó sai ngay từ gốc. Phạm vi cấm bay quanh sân bay có thể kéo dài đến 15.000m tính từ hai đầu đường cất, hạ cánh, đồng thời giới hạn khoảng cách ở hai bên theo từng khu vực cụ thể. Khoảng không này không phải để ai cũng có thể “lách luật” bằng một thao tác unlock trên điều khiển. Thực tế, hơn 20 chuyến bay tại sân bay Tân Sơn Nhất đã bị ảnh hưởng do thả diều có gắn đèn ở khu vực lân cận. Nếu vài chiếc diều đã đủ gây xáo trộn hoạt động hàng không, hãy hình dung rủi ro khi drone, FPV long-range với ăng-ten, pin và thiết bị cho phép bay xa xuất hiện trong vùng cấm bay. Điều đáng lo, như một giảng viên Học viện Hàng không Việt Nam nhấn mạnh, không phải kích thước hay tốc độ vật thể bay, mà là việc nó không được kiểm soát, chưa thông báo cho cơ quan chức năng biết để kiểm soát. Khi khu vực cấm bay liên quan trực tiếp đến quốc phòng, an ninh và hoạt động sân bay, bất kỳ chuyến bay “cho vui” cũng là hành vi coi nhẹ an ninh drone và đặt lợi ích cá nhân lên trên an toàn cộng đồng.
Khoảng tối pháp lý: từ mở khóa 60m đến nguy cơ hình sự
Điểm nghịch lý là mặt kỹ thuật cho phép người dùng dễ dàng bay trong vùng cấm tới 60m chỉ bằng thao tác đăng ký thông tin không cần xác minh "chính chủ", trong khi luật pháp lại rất rõ ràng: hầu hết hoạt động bay của flycam và các phương tiện bay khác về nguyên tắc phải được cấp phép. Theo Điều 21 Nghị định 288/2025/NĐ-CP, thiết bị phục vụ giải trí có trọng lượng cất cánh tối đa dưới 0,25kg chỉ được miễn cấp phép bay khi hoạt động ngoài khu vực cấm bay và khu vực hạn chế bay. Nghĩa là, nếu bạn mang một chiếc flycam siêu nhẹ vào vùng cấm bay, vẫn không thể nói "máy em nhỏ nên không cần phép". Tệ hơn, bay trong khu vực cấm bay không phải trường hợp chỉ cần làm thủ tục cấp phép thông thường; việc cấp phép ở đây chỉ áp dụng cho hoạt động bay công vụ phục vụ quốc phòng, an ninh. Khi người dùng cố tình bay không phép, sai nội dung được cấp phép hoặc gây mất an toàn cho phương tiện bay khác, họ có thể bị phạt vi phạm flycam từ 8 triệu đến 40 triệu đồng theo Nghị định 282/2025/NĐ-CP. Nếu chuyến bay gây thương tích, thiệt hại về tính mạng hoặc ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động hàng không, người vi phạm còn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự với tội cản trở giao thông đường không. Nói thẳng: một cú unlock vùng cấm để "lấy vài cảnh đẹp" có thể là bước đầu cho hồ sơ hình sự nếu sự cố xảy ra.
Người lái flycam phải tự nâng chuẩn tuân thủ: không thể đổ lỗi cho thiết bị
Cộng đồng chơi flycam thường chia sẻ mẹo bay, góc quay, preset màu… nhưng lại ít chia sẻ cách kiểm tra khu vực cấm bay hoặc điều kiện cấp phép. Đây là thiếu sót mang tính văn hóa sử dụng công nghệ. Việc bay tại khu vực hạn chế hoặc không có giấy phép đối với trường hợp bắt buộc có thể dẫn đến xử phạt hành chính, thậm chí là hình sự. Người dùng cần làm thủ tục xin phép trước khi bay, trừ một số trường hợp được miễn theo quy định; nhưng quan trọng hơn, quy định pháp lý là điều nên kiểm tra trước cả góc quay. Sử dụng flycam không chỉ cần kỹ năng điều khiển mà còn đòi hỏi người dùng nắm rõ các quy định liên quan đến hoạt động bay. Công nghệ như Return to Home, cảm biến vật cản, hệ thống APAS trên các dòng flycam hiện đại giúp giảm rủi ro thao tác, nhưng không thay thế trách nhiệm pháp lý. Dù hiện nay đã có nhiều công nghệ hỗ trợ kiểm soát hành trình, người lái vẫn cần chủ động kiểm tra khu vực và điều kiện cấp phép trước mỗi chuyến bay. Nếu tiếp tục coi drone như món đồ chơi "vô hại", chủ thiết bị sẽ là mắt xích yếu nhất trong an ninh drone, và toàn bộ cộng đồng sẽ phải trả giá bằng những quy định siết chặt hơn trong tương lai.
Hướng dẫn tuân thủ: 5 bước để không biến chuyến bay thành vi phạm
Thay vì chờ đến khi công an triệu tập để làm việc rồi mới "google xem mình sai chỗ nào", người chơi flycam nên coi quy trình tuân thủ như một phần bắt buộc của mỗi chuyến bay. Một cách thực tế để tự bảo vệ mình trước phạt vi phạm flycam là áp dụng 5 bước: (1) Xác định thiết bị: phân biệt drone thương mại, FPV, máy bay mô hình tự lắp ráp và kiểm tra xem có giới hạn kỹ thuật nào về vùng cấm, về độ cao, về tính năng unlock. (2) Kiểm tra bản đồ khu vực cấm bay và khu vực hạn chế bay, đặc biệt quanh sân bay và khu vực quốc phòng, an ninh. Không bay trong phạm vi cấm kéo dài theo quy định dù thấy "chỗ đó trống, ít người". (3) Đọc kỹ đăng ký drone quy định hiện hành: với mọi hoạt động không thuộc trường hợp được miễn, chủ động xin phép trước khi bay theo Nghị định 288/2025/NĐ-CP. (4) Tuyệt đối không tìm cách vượt giới hạn kỹ thuật hoặc sử dụng thiết bị tự chế để lách vùng cấm, vì đây là hành vi cố ý tăng rủi ro an toàn. (5) Trong khu vực nhạy cảm, nếu không được cấp phép công vụ thì không bay, bất kể thiết bị nhỏ hay nhẹ đến mức nào. Thực hiện đúng 5 bước này, người dùng vừa bảo vệ mình khỏi nguy cơ bị phạt hàng chục triệu đồng, vừa góp phần giữ không phận an toàn cho chính những chuyến bay mà họ đang ghi hình.
