Hai dấu mốc, hai lát cắt của nghề giáo
Hai câu chuyện nghề giáo là những diễn biến riêng biệt: một người được vinh danh nhờ sáng kiến dạy học, còn một người nhận thông báo tiếp nhận lại sau nhiều năm bị buộc thôi việc. Trước thềm Ngày Nhà giáo Việt Nam, thầy Hồ Thanh Tùng, giáo viên Trường THCS Võ Thị Sáu ở phường Bạc Liêu, Cà Mau, nhận giải thưởng “Tuổi trẻ sáng tạo” toàn quốc năm 2026 và bằng khen của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, trong nhóm 34 cá nhân tiêu biểu toàn quốc. Còn tại Đà Lạt, ngày 2.11, ông Lê Cao Tánh đến Trường THCS Nguyễn Du nhận thông báo tiếp nhận trở lại làm việc sau gần 20 năm bị buộc thôi việc. Đặt cạnh nhau, hai sự việc không tạo thành một quan hệ nhân quả hay cùng một câu chuyện; chúng cho thấy nghề giáo có những hành trình khác nhau, từ đổi mới trong lớp học đến việc theo đuổi quyền lợi qua nhiều năm.
Giải thưởng gắn với thay đổi trong lớp học
Điểm đáng chú ý trong câu chuyện của thầy giáo Cà Mau không chỉ là danh hiệu, mà là cách sáng kiến hướng vào những khó khăn cụ thể của học sinh và giáo viên. Bộ sản phẩm Hóa học của thầy Tùng kết hợp trò chơi giáo dục, tài liệu tham khảo và học liệu số, giúp kiến thức trực quan hơn, đồng thời hỗ trợ giáo viên tổ chức hoạt động lấy học sinh làm trung tâm. Theo số liệu triển khai tại trường từ tháng 9.2025, điểm trung bình môn Hóa học tăng từ 6,6 lên 8,0; tỷ lệ học sinh đạt từ 7 điểm trở lên tăng từ 52% lên 85%, còn 92% học sinh cho biết yêu thích môn học. Những con số ấy làm cho giải thưởng nhà giáo có ý nghĩa vượt khỏi lễ tuyên dương: chúng gắn sự ghi nhận với kết quả có thể cảm nhận trong lớp học. Đây là lần thứ hai thầy Tùng nhận danh hiệu “Tuổi trẻ sáng tạo” toàn quốc, sau lần đầu vào năm 2022.
Trở lại trường sau gần hai thập niên
Trường hợp ông Lê Cao Tánh đặt ra câu hỏi khác: làm thế nào để thực thi phán quyết và khắc phục hậu quả của một quyết định bị xác định là trái pháp luật. Sau sự việc năm 2006, ông Tánh cho rằng quyết định buộc thôi việc không đúng và theo đuổi vụ kiện từ năm 2008 đến năm 2021. Theo quyết định giám đốc thẩm, Trường THCS Nguyễn Du phải tiếp nhận ông trở lại làm giáo viên, khôi phục chế độ bảo hiểm và thanh toán tiền lương. Nhà trường thống nhất chi trả gần 1,2 tỉ đồng cho giai đoạn từ tháng 12.2006 đến tháng 10.2026, chia làm ba đợt dự kiến vào tháng 12.2026, tháng 12.2027 và tháng 3.2028. Tuy nhiên, việc được tiếp nhận không đồng nghĩa ông đã trở lại đứng lớp: đến ngày 5.11, ông chưa nhận việc, nói rằng đang chờ giải quyết khiếu nại về hệ số lương.
Công lý cần đi cùng cách thực thi có trách nhiệm
Việc giáo viên trở lại trường sau gần 20 năm là dấu mốc quan trọng đối với quyền lợi của ông Tánh, nhưng cách chi trả cũng ảnh hưởng tới những người đang làm việc tại trường. Nhà trường cho biết phải giảm một số khoản chi cho giáo viên trong ba năm để thực hiện nghĩa vụ; nhiều giáo viên không đồng tình vì lo phúc lợi và thu nhập bị ảnh hưởng, dù họ không liên quan đến quyết định buộc thôi việc trước đây. Sự lo lắng ấy không làm nhẹ đi quyền được thi hành phán quyết của ông Tánh, nhưng cho thấy trách nhiệm khắc phục sai phạm cần được phân định minh bạch, tránh để người không gây ra sai lầm phải gánh hệ quả. Hai câu chuyện vì vậy nên được nhìn nhận đúng bản chất: một bên là sự ghi nhận cho đổi mới có kết quả, bên kia là quá trình thực hiện quyền lợi sau tranh chấp kéo dài. Không nên suy diễn rằng chúng có liên hệ với nhau; điều đáng quan tâm là cả sự tận tâm lẫn công bằng đều cần được bảo vệ trong giáo dục.
