Ngọn lửa nghề không tắt khi rời bục giảng
Tận tâm nghề giáo là sự bền bỉ đồng hành cùng học trò và cộng đồng, không chỉ qua bài giảng trên lớp mà còn bằng những việc làm giúp người khác tiếp tục học tập, trưởng thành và gắn kết. Câu chuyện của thầy, nhà văn Vi Hồi cho thấy tinh thần ấy có thể đi xa hơn cả một đời đứng lớp. Sau mười năm dạy tại Trường THPT Tương Dương 1, ông chuyển sang công tác quản lý, rồi nghỉ hưu; nhưng việc dạy học chưa rời khỏi cuộc sống của ông. Năm 2023, ông đảm nhận vai trò chủ tịch Hội Cựu giáo chức huyện Tương Dương, dành sức củng cố tổ chức và chăm lo đời sống tinh thần cho hội viên.
Ở địa bàn miền núi rộng, hội viên sống rải rác tại nhiều xã, bản, duy trì một hội hoạt động hiệu quả là việc khó. Vi Hồi bắt đầu từ những điều gần gũi: thăm người đau ốm, hỗ trợ gia đình gặp khó khăn, dự tang lễ và tìm cách nâng đỡ những chi hội yếu. Với ông, sự gắn bó chỉ thành hình khi mỗi người cảm thấy mình vẫn thuộc về một mái nhà chung. Đó không phải phần việc hào nhoáng, nhưng chính sự có mặt đều đặn ấy khiến một giáo viên lâu năm tiếp tục chăm lo cho con người sau khi rời lớp học.
Sự quan tâm của ông còn hướng đến học sinh nghèo. Gia đình ông đón một em mồ côi cả cha lẫn mẹ, đang sống với ông bà già yếu, để em có thêm cơ hội tiếp tục đến trường. Sau khi nghỉ hưu, ông vẫn đọc, viết và nghiên cứu văn hóa, lịch sử các dân tộc ở miền tây Nghệ An; một phần tiền bản quyền và tiền bán sách được dành hỗ trợ học sinh, người dân khó khăn. Trong đợt lũ tại Tương Dương tháng 7 năm 2025, ông dùng khoản tiết kiệm từ tiền bản quyền tích lũy gần mười năm để trao quà cho 50 gia đình bị ảnh hưởng.
Ba mươi mốt năm đổi mới từ điều học trò cần
Nếu Vi Hồi giữ lửa nghề bằng sự chăm sóc cộng đồng sau khi nghỉ hưu, thầy Nguyễn Hoàng Cầu thể hiện điều đó ngay trong từng tiết Ngữ văn. Với 31 năm gắn bó với nghề, thầy xem việc dạy không dừng ở truyền đạt kiến thức mà còn là đồng hành để học sinh hình thành nhân cách. Thầy kết nối nội dung bài học với câu chuyện quen thuộc và tình huống đời sống, giúp các em hiểu bài và liên hệ với thực tế. Cách tiếp cận ấy đặt học sinh vào trung tâm: điều quan trọng không chỉ là các em nhớ gì, mà còn là các em biết sống có trách nhiệm và quan tâm đến gia đình, xã hội.
Đổi mới phương pháp dạy ở thầy Cầu không phải khẩu hiệu tách rời lớp học. Thầy khuyến khích học sinh chủ động, sáng tạo, đồng thời chú ý đến suy nghĩ và hoàn cảnh riêng để hướng dẫn, hỗ trợ phù hợp. Thầy nghiên cứu sáng kiến dùng trò chơi trong dạy học nhằm tạo không khí sôi nổi và khuyến khích các em tham gia; một sáng kiến khác tập trung nâng cao nhận thức về tác hại của thuốc lá điện tử trong trường học. Những cách làm ấy cho thấy đổi mới có ý nghĩa khi giúp học trò tham gia nhiều hơn và nhận được sự quan tâm sát với nhu cầu của mình.
Kinh nghiệm lâu năm cũng không đồng nghĩa với việc ngừng học hỏi. Thầy Cầu vẫn gặp khó khăn khi ứng dụng chuyển đổi số, nhưng kiên trì cập nhật kiến thức và từng bước đưa công nghệ vào giảng dạy. Thầy từng nhớ lại những ngày trường thiếu thốn, lớp học đơn sơ, chưa có điện; có buổi trời mưa tối, thầy phải dùng bật lửa soi từng dòng để học sinh chép bài. Những ký ức ấy giúp thầy trân trọng thay đổi của nhà trường và giữ được sự linh hoạt trước cái mới. Đóng góp của thầy được ghi nhận bằng Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ cho thành tích giáo dục và đào tạo trong các năm học 2019–2020 đến 2023–2024.
Hai cách giữ lửa, một sức bền
Đặt hai câu chuyện cạnh nhau, có thể thấy tận tâm không bị giới hạn bởi tuổi nghề hay vị trí công tác. Vi Hồi tiếp tục làm việc vì học sinh, đồng nghiệp và quê hương khi không còn đứng lớp thường xuyên; Nguyễn Hoàng Cầu bền bỉ đổi mới bài giảng và để tâm đến từng hoàn cảnh học trò. Một người nuôi dưỡng sự gắn kết bằng thăm hỏi, sẻ chia và hoạt động cộng đồng; người kia làm mới việc học từ trong lớp, qua sáng kiến và cách dạy gần với đời sống. Cả hai đều xem giáo dục là mối quan hệ lâu dài, chứ không phải nhiệm vụ kết thúc khi hết giờ lên lớp.
Điểm đáng quý không nằm ở việc mọi khó khăn đã được giải quyết. Hội cựu giáo chức ở một huyện miền núi rộng vẫn phải tìm cách kết nối những hội viên sống phân tán; thầy Cầu vẫn đang từng bước thích nghi với công nghệ. Nhưng họ không lấy trở ngại làm lý do để ngừng quan tâm hay ngừng học hỏi. Chính sự bền bỉ ấy khiến hai hành trình trở thành lời nhắc có sức nặng: tận tâm nghề giáo được nhận ra qua việc người thầy còn tiếp tục làm gì cho học trò, đồng nghiệp và cộng đồng.
Một giáo viên lâu năm có thể giữ lửa bằng nhiều cách, từ đổi mới phương pháp dạy đến nâng đỡ một em nhỏ có nguy cơ dang dở việc học. Vi Hồi và Nguyễn Hoàng Cầu không đi cùng một con đường, nhưng cùng chứng minh rằng lòng yêu nghề cần được thể hiện bằng hành động cụ thể, đều đặn và biết thích ứng. Đó là sức bền làm nên giá trị của nghề giáo: không chỉ truyền kiến thức, mà còn tiếp tục mở ra cơ hội để con người trưởng thành.
