Ung thư ở người trẻ: Định kiến nguy hiểm “chưa đến lượt mình”
Dấu hiệu ung thư sớm ở người trẻ là những triệu chứng kéo dài hoặc thay đổi khác thường trong cơ thể, thường bị nhầm với bệnh lành tính, khiến người bệnh chậm đi khám nên bỏ lỡ cơ hội phát hiện ung thư kịp thời và điều trị ở giai đoạn còn có thể kiểm soát tốt. Nhiều bạn trẻ tin rằng ung thư chỉ là bệnh của người lớn tuổi, trong khi thực tế đã có những trường hợp 15, 16, 17 tuổi được chẩn đoán ung thư dạ dày, và không ít người ngoài 20–30 tuổi phát hiện ung thư khi bệnh đã tiến triển. Khi bác sĩ nhấn mạnh người trẻ không nên chủ quan với các triệu chứng kéo dài, đó không phải là lời cảnh báo “cho vui” mà là kinh nghiệm xương máu từ các ca đã mất cơ hội vàng để điều trị.
Từ lưng đau, cổ nổi cục đến bụng âm ỉ: 3 cảnh báo dễ bị xem nhẹ
Điểm chung của nhiều triệu chứng ung thư trẻ là… nghe rất bình thường. Một người đàn ông 64 tuổi chỉ vì đau vùng thắt lưng nhiều ngày mới đi khám, ai cũng nghĩ do tuổi tác hoặc cột sống, nhưng chụp cắt lớp cho thấy ông có khối u thận phải khoảng 3cm và được chẩn đoán ung thư thận giai đoạn T1N0M0, may mắn vẫn còn sớm để phẫu thuật bảo tồn thận. Đau lưng kéo dài, âm ỉ vùng hông lưng, tiểu ra máu, sụt cân không rõ nguyên nhân là những dấu hiệu ung thư sớm của thận cần đi kiểm tra ngay. Ở tuyến giáp, một nam thanh niên 27 tuổi phát hiện nốt 1cm trong lần khám sức khỏe nhưng trì hoãn sinh thiết vì nghĩ đây là “ung thư lười”; vài tháng sau, kết quả cho thấy ung thư tuyến giáp thể nhú đã có hơn 20 hạch bạch huyết di căn và phải cắt toàn bộ tuyến giáp cùng nạo vét hạch cổ diện rộng. Còn với dạ dày, một nam sinh 17 tuổi nửa năm liền đau vùng bụng trên, đầy hơi, sụt cân rõ rệt nhưng tự cho là viêm đường tiêu hóa; đến khi đau bụng liên tục, đi ngoài phân đen mới đi khám thì ung thư dạ dày đã di căn rộng, không còn khả năng phẫu thuật và em không qua khỏi chỉ sau khoảng 1,5 tháng từ khi chẩn đoán.
Máu bất thường, ho dai dẳng, khối lạ trên người: 7 dấu hiệu không được chờ
Nếu muốn phát hiện ung thư kịp thời, bạn phải thẳng tay với những dấu hiệu “lạ” chứ không phải chờ chúng tự biến mất. Bác sĩ chuyên khoa đã chỉ ra 7 dấu hiệu cần đi khám: tự sờ thấy khối bất thường ở cổ, ngực hoặc bất cứ vùng nào; các cơn đau kéo dài, không rõ nguyên nhân, điều trị thông thường không đỡ; ho kéo dài không có xu hướng thuyên giảm; chảy máu bất thường như chảy máu mũi, nôn ra máu, đi ngoài ra máu; thay đổi thói quen đại tiện (tần suất tăng hoặc giảm rõ rệt); thay đổi tính chất phân kéo dài; tổn thương hay thay đổi bất thường trên da tồn tại dai dẳng. Quan trọng hơn, những dấu hiệu này không có nghĩa bạn chắc chắn mắc ung thư, nhưng là lý do chính đáng để đến bệnh viện thay vì tự chẩn đoán trên mạng. Câu nói “khám ra lại lo thêm” là cái cớ nguy hiểm; thực tế, điều đáng lo hơn là đến khi được chẩn đoán thì bệnh đã ở giai đoạn muộn và cơ hội điều trị triệt căn ít đi thấy rõ.
Ung thư tuyến tiền liệt, dạ dày và ý nghĩa của khám sức khỏe định kỳ
Không phải ung thư nào cũng có triệu chứng ung thư sớm rõ ràng; một số gần như “im lặng” cho đến khi bạn đi khám sức khỏe định kỳ. Một người đàn ông 57 tuổi hoàn toàn không tiểu buốt, không tiểu khó, sinh hoạt bình thường nhưng trong đợt khám định kỳ, chỉ số PSA toàn phần tăng khoảng 5 mg/ml; tiếp theo là chụp cộng hưởng từ, sinh thiết và kết luận ung thư tuyến tiền liệt với điểm Gleason 7, được phẫu thuật nội soi cắt toàn bộ tuyến tiền liệt khi bệnh còn khả năng điều trị triệt căn. Theo các chuyên gia, nếu phát hiện ở giai đoạn muộn, điều trị sẽ phức tạp hơn và ảnh hưởng nhiều đến chất lượng sống. Tương tự, ung thư thận thường được phát hiện tình cờ qua siêu âm, chụp cắt lớp hoặc trong những đợt khám sức khỏe định kỳ khi chưa hề có triệu chứng lâm sàng đặc hiệu. Đối với dạ dày, bác sĩ ung bướu khuyến nghị người từ 35 tuổi trở lên nên đưa nội soi dạ dày và xét nghiệm H. pylori vào nội dung khám sức khỏe định kỳ để tăng cơ hội phát hiện ung thư kịp thời ở giai đoạn sớm. Đây không phải sự “lo xa”, mà là cách tiết kiệm nhất để bảo vệ chính mình khi ngày càng nhiều người ngoài 20–30 tuổi được chẩn đoán ung thư dạ dày.
Người trẻ cần làm gì khi cơ thể gửi tín hiệu SOS?
Thói quen coi thường triệu chứng ung thư trẻ là thứ bạn nên dừng lại ngay hôm nay. Khi cơ thể phát ra tín hiệu lạ, đặc biệt là triệu chứng kéo dài mà không tìm được nguyên nhân rõ ràng, hãy coi đó là lời nhắc nghiêm túc chứ không phải chuyện “rồi cũng qua”. Đau bụng trên kèm đầy hơi và sụt cân nhiều tháng không phải “viêm dạ dày nhẹ” cho đến khi bác sĩ nói điều ngược lại; khối cứng ở cổ không phải chỉ là “hạch phản ứng” nếu tồn tại lâu; nốt tuyến giáp 1cm không phải chuyện để trì hoãn nửa năm trong khi bác sĩ đã khuyên chọc hút tế bào. Một câu nói đáng ghi nhớ là: “Không nên vì còn trẻ hoặc chưa xuất hiện triệu chứng rõ ràng mà bỏ qua sự cần thiết của việc kiểm tra sức khỏe định kỳ”. Khám sức khỏe định kỳ, bao gồm siêu âm, xét nghiệm, nội soi phù hợp độ tuổi, không làm bạn yếu đi; nó giúp bạn phát hiện ung thư sớm, tăng cơ hội sống và giảm gánh nặng điều trị cho cả gia đình.
