Ung thư không còn là bệnh của riêng người lớn tuổi
Dấu hiệu ung thư người trẻ là những biểu hiện bất thường kéo dài hoặc không rõ nguyên nhân, thường giống với bệnh thông thường nên dễ bị bỏ qua, nhưng thực chất có thể là cảnh báo ung thư âm thầm và nếu không được khám sàng lọc ung thư kịp thời sẽ làm chậm quá trình phát hiện ung thư sớm, khiến việc điều trị khó khăn hơn và giảm cơ hội sống còn.Ở tuổi 20-40, nhiều người vẫn nghĩ ung thư là căn bệnh của tuổi trung niên hoặc người cao tuổi. Đó là một suy nghĩ nguy hiểm. Thực tế, mỗi ngày ba cơ sở của Bệnh viện K tại Hà Nội tiếp nhận khoảng 2.000 lượt người khám, trong đó khoảng 1/3 bệnh nhân thuộc nhóm dưới 50 tuổi. Nghĩa là nếu bạn đang ở tuổi 20-30, ung thư ở tuổi 20 không còn là câu chuyện xa vời. Chúng ta cần thừa nhận: người trẻ đang mắc ung thư nhiều hơn, và sự chủ quan đang tiếp tay cho bệnh tiến triển âm thầm.
Những dấu hiệu dễ bị nhầm với bệnh thông thường
Vấn đề không phải là cơ thể không cảnh báo, mà là người trẻ thường gán mọi thay đổi cho stress, thức khuya hay "đường tiêu hoá yếu" rồi bỏ qua. Chuyên gia Bệnh viện K khuyến cáo không bỏ qua những bất thường kéo dài hoặc không rõ nguyên nhân. Các cảnh báo ung thư âm thầm thường gặp bao gồm: khối bất thường ở cổ, nách, tuyến vú, bẹn hoặc bất kỳ vị trí nào trên cơ thể; đau dai dẳng, đặc biệt đau vùng thượng vị kéo dài không rõ nguyên nhân dù đã dùng thuốc nhưng không cải thiện; ho, khàn tiếng dai dẳng; chảy máu bất thường như chảy máu mũi, nôn ra máu, đi ngoài ra máu; thay đổi kéo dài thói quen đại tiện, phân lỏng hoặc mất khuôn; vết loét trên da lâu lành. Không phải cứ có một triệu chứng là ung thư, nhưng sự kéo dài, tái diễn và không lý giải được là lý do bạn phải đi khám thay vì tự chờ đợi cơ thể "tự hết".
Nguy cơ di truyền: không chỉ là chuyện "nhà có người từng mắc"
Một sai lầm khác là hoặc quá lo sợ khi nghe người thân mắc ung thư, hoặc ngược lại xem nhẹ nguy cơ vì nghĩ "chỉ là dì, không phải mẹ". Trường hợp một người 29 tuổi có dì ruột mắc ung thư vú cho thấy nguy cơ có thể cao hơn người không có tiền sử gia đình, nhưng mức độ tăng nguy cơ còn phụ thuộc nhiều yếu tố như tuổi mắc bệnh của dì, loại ung thư vú, tiền sử ung thư buồng trứng trong gia đình, có nam giới mắc ung thư vú hay không. Đặc biệt, nếu gia đình có người mắc ung thư vú khi còn trẻ, ung thư vú bộ ba âm tính, ung thư buồng trứng hoặc nam giới mắc ung thư vú, bác sĩ có thể cân nhắc nguy cơ hội chứng ung thư vú - buồng trứng di truyền và chỉ định tư vấn, xét nghiệm gen khi phù hợp. Với nhóm nguy cơ cao, chủ động phát hiện ung thư sớm bằng khám chuyên khoa để được phân tầng nguy cơ cá nhân là bắt buộc, không phải lựa chọn.
Dấu hiệu đặc biệt ở từng giới: đừng coi xuất huyết là chuyện "phụ khoa" hay "trĩ"
Người trẻ thường xếp mọi chảy máu bất thường vào vài "nhóm quen thuộc": kinh nguyệt rối loạn, trĩ, viêm dạ dày… và tự mua thuốc. Đây là cách bỏ lỡ cơ hội phát hiện ung thư ở giai đoạn sớm. Một nhóm dấu hiệu quan trọng là chảy máu bất thường: chảy máu mũi không rõ nguyên nhân, nôn ra máu, đi ngoài ra máu đều cần được kiểm tra để tìm nguyên nhân. Phụ nữ trẻ, nhất là người có tiền sử gia đình ung thư vú hoặc ung thư buồng trứng, cần cảnh giác với khối bất thường ở vú, thay đổi da vùng vú, tiết dịch núm vú và các xuất huyết âm đạo bất thường, đồng thời trao đổi với bác sĩ về nguy cơ hội chứng ung thư vú – buồng trứng di truyền. Nam giới không nên xem nhẹ khối ở tinh hoàn, vú, vùng cổ hay bẹn. Ung thư không có khái niệm "bệnh của giới nào"; mỗi giới chỉ có những điểm dễ bị lẫn với bệnh lành hơn.
Khi nào phải đi khám sàng lọc ung thư và bạn cần thay đổi điều gì?
Điều đầu tiên cần nhấn mạnh là không nên đợi đến khi xuất hiện triệu chứng mới đi tầm soát ung thư. Tầm soát được thực hiện khi cơ thể đang khoẻ mạnh và chưa có dấu hiệu bất thường. Với những người thuộc nhóm nguy cơ cao – có tiền sử gia đình mắc ung thư, bản thân có yếu tố nguy cơ hoặc nhiễm tác nhân liên quan tới ung thư – chủ động phát hiện sớm càng có ý nghĩa, và nên trao đổi với bác sĩ để biết có cần tầm soát, tầm soát bệnh gì và thời điểm nào phù hợp. Đồng thời, chuyên gia nhấn mạnh tầm soát không đồng nghĩa với việc thực hiện càng nhiều xét nghiệm càng tốt; việc kiểm tra phải dựa trên nguy cơ từng người và khuyến cáo chuyên môn. Song song với khám sàng lọc ung thư, người trẻ cần tự chịu trách nhiệm với lối sống: ăn uống lành mạnh, tăng vận động, bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia. Ung thư có thể bắt đầu từ những dấu hiệu rất nhỏ, nhưng nhờ phát hiện ung thư sớm, điều trị ở giai đoạn đầu mang lại cơ hội sống cao hơn rõ rệt.
