Xăng dầu là lực đẩy chính của CPI tháng 10
Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) là thước đo biến động giá của một rổ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng, phản ánh mức thay đổi chi phí sinh hoạt theo thời gian. Trong tháng 10, CPI tăng 0,2% so với tháng trước, khi giá xăng dầu trong nước điều chỉnh tăng theo diễn biến giá nhiên liệu thế giới. Số liệu được Cục Thống kê thuộc Bộ Tài chính công bố sáng 3/11 cho thấy áp lực từ nhiên liệu đã truyền rõ vào nhóm giao thông, dù mức tăng của chỉ số chung được hạn chế bởi một số nhóm hàng giảm giá.
Giá xăng tăng 6,86% trong tháng 10, còn dầu diesel tăng 0,75%; đây là cú hích trực tiếp khiến nhóm giao thông tăng 2,66%, mức tăng mạnh nhất trong 11 nhóm hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng chính. Nhóm này đóng góp 0,27 điểm phần trăm vào CPI chung. Mức tăng 0,2% của CPI vì vậy không có nghĩa áp lực giá phân bổ đều: giao thông là điểm nóng nổi bật, còn một số nhóm khác đã kéo chỉ số theo hướng ngược lại.
Tác động lên chi phí đi lại không đồng đều
Với người thường xuyên đi xe cá nhân, đà tăng giá nhiên liệu là tín hiệu đáng chú ý vì nhiên liệu chiếm vị trí trực tiếp trong chi phí sử dụng phương tiện. Áp lực này còn đi cùng mức tăng của phụ tùng 0,49%, dịch vụ bảo dưỡng phương tiện 0,26% và dịch vụ rửa, bơm xe 0,51%. Tuy nhiên, không thể từ số liệu CPI suy ra mọi khoản đi lại đều tăng: giá vận tải hành khách bằng đường hàng không giảm 10,58% trong mùa thấp điểm, vé tàu giảm 2,39%, ô tô mới giảm 1,09% và xe máy mới giảm 0,21%. Bức tranh vì thế phân hóa: người tự đổ nhiên liệu có thể cảm nhận áp lực rõ hơn, trong khi một số lựa chọn vận tải và phương tiện ghi nhận giá giảm.
Đây là lý do mức tăng của nhóm giao thông cần được đọc cùng các thành phần bên trong, thay vì xem như một khoản tăng đồng loạt. Giá xăng tăng tác động nhanh tới chi phí đi lại, nhưng giảm giá vé máy bay và đường sắt đã phần nào tạo lực đối trọng trong chỉ số nhóm.
Các nhóm giảm giá ghìm chỉ số chung, nhưng xu hướng dài hơn đáng lưu ý
Ở chiều ngược lại, nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống giảm 0,24%, góp phần kéo CPI chung giảm 0,09 điểm phần trăm. Giá gạo giảm 0,92% và thịt lợn giảm 2,33% khi nguồn cung trong nước tăng; nhóm văn hóa, giải trí và du lịch cũng giảm 0,87%. Những khoản giảm này giúp giải thích vì sao đợt tăng mạnh ở giao thông chỉ đi cùng mức tăng 0,2% của CPI toàn phần trong tháng, chứ không đẩy các nhóm tiêu dùng cùng tăng.
Dù vậy, bức tranh tích lũy rộng hơn đòi hỏi sự thận trọng: CPI bình quân 10 tháng tăng 4,57% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức 3,27% của cùng kỳ năm trước đó. Trong cùng giai đoạn, nhóm giao thông tăng 6,98%, còn giá nhiên liệu tăng 13,09%. Vì vậy, mức tăng tháng 10 không nên bị xem là biến động riêng lẻ; nó xuất hiện trên nền chi phí giao thông đã tăng đáng kể qua nhiều tháng.
Kết luận, giá xăng tăng gần 7% đã tạo lực đẩy rõ nhất lên nhóm giao thông và góp phần đưa CPI tháng 10 tăng 0,2%. Các nhóm giảm giá đã làm dịu chỉ số chung, nhưng mức tăng bình quân 4,57% trong 10 tháng cho thấy áp lực giá vẫn đáng theo dõi. Với người tiêu dùng, tác động gần nhất nằm ở chi phí đi lại, dù mức độ thực tế tùy thuộc vào phương tiện và dịch vụ được sử dụng.
