Khám sức khỏe học sinh: từ chủ trương cấp bách đến nền tảng phòng bệnh học đường
Khám sức khỏe học sinh là hoạt động sàng lọc toàn diện thể lực, mắt, tai mũi họng, răng hàm mặt và dinh dưỡng cho trẻ trong độ tuổi đi học, nhằm phát hiện sớm các vấn đề sức khỏe thường gặp như cận thị, sâu răng, béo phì hay bất thường phát triển, từ đó tư vấn can thiệp và phòng ngừa bệnh học đường trước khi bước vào năm học mới. Từ ngày 18/8, Hà Nội bước vào đợt cao điểm khám sức khỏe miễn phí cho trẻ em, học sinh dưới 18 tuổi với mục tiêu 100% học sinh được kiểm tra trước ngày khai giảng. Đây không phải hoạt động hình thức mà là một quyết sách an sinh mang tính chiến lược, được lãnh đạo thành phố yêu cầu cả hệ thống chính trị chuyển sang trạng thái “hành động quyết liệt” để hoàn thành trong giai đoạn 18/8–4/9 và tiếp tục mục tiêu khám sức khỏe định kỳ cho toàn dân đến tháng 11.
Hàng chục nghìn học sinh được khám miễn phí: lợi ích thực chất, không phải con số trên giấy
Khi nói về khám sức khỏe học sinh, điều đáng chú ý không phải là lễ phát động mà là số lượng trẻ được tiếp cận dịch vụ và những thay đổi sau đó. Toàn thành phố hiện có 4.776 cơ sở giáo dục với hơn 2,2 triệu trẻ em mầm non và học sinh phổ thông. Tại huyện Mỹ Đức, khoảng hơn 13.000 học sinh các cấp đã được khám tổng quát, riêng một trường THPT có hơn 2.100 em được kiểm tra sức khỏe ngay đầu năm học. Ở Gia Lâm, kế hoạch đặt mục tiêu rà soát, khám sức khỏe cho 21.931 trẻ em và học sinh, bảo đảm 100% thuộc diện được khám trước khai giảng. Kinh phí được ngân sách bảo đảm miễn phí hoàn toàn cho phụ huynh – đó là điểm then chốt: sức khỏe học đường được coi là quyền cơ bản, không phụ thuộc khả năng chi trả. Quan trọng hơn, kết quả khám giúp phụ huynh điều chỉnh chế độ học tập, nghỉ ngơi, dinh dưỡng và vận động cho từng con chứ không dừng ở một tờ phiếu khám.
Cận thị ở trẻ em: căn bệnh học đường “âm thầm” nhưng không hề vô hại
Các đợt khám sức khỏe học sinh tại Hà Nội đang phơi bày một thực tế: cận thị ở trẻ em đã trở thành vấn đề phổ biến chứ không còn là trường hợp cá biệt. Tại một trường THCS, bác sĩ ghi nhận rất nhiều học sinh phải đeo kính, trong đó không ít em dùng kính không còn phù hợp độ mắt hiện tại. Có em chỉ đến lúc đo lại mắt mới phát hiện độ cận tăng, giống câu chuyện của một nữ sinh THPT gắn bó với kính từ lớp 7 và nhờ khám đầu năm mới phát hiện thị lực thay đổi. Nguy hiểm hơn, sàng lọc còn phát hiện những trường hợp lác, nhược thị – nếu bỏ qua giai đoạn vàng can thiệp, trẻ có thể chịu hậu quả thị lực cả đời. Các bác sĩ nhấn mạnh không thể coi cận thị là “chuyện đeo kính cho tiện”, mà phải chủ động phòng ngừa bệnh học đường bằng cách quản lý thời gian dùng thiết bị điện tử, tăng hoạt động ngoài trời và khám mắt định kỳ.
Sâu răng trẻ: căn bệnh tưởng nhỏ nhưng để lại hậu quả lớn nếu chủ quan
Nếu cận thị tấn công vào đôi mắt, sâu răng trẻ lại âm thầm bào mòn sức khỏe răng miệng. Các bác sĩ tham gia khám sức khỏe học sinh ghi nhận sâu răng là vấn đề thường gặp nhất ở lứa tuổi học đường, đi kèm là khớp cắn ngược, răng mọc lệch, mọc sai vị trí gây đau, thậm chí có trường hợp răng mọc gần như lạc chỗ. Nghe qua tưởng chỉ là chuyện thẩm mỹ, nhưng những bất thường về răng và khớp cắn nếu không được phát hiện, can thiệp khi trẻ còn đang phát triển sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển của hàm và khuôn mặt về sau. Nói cách khác, việc bỏ qua một chiếc răng sâu hay hàm lệch hôm nay có thể đổi lấy một gương mặt mất cân đối và quá trình chỉnh nha phức tạp trong tương lai. Bác sĩ khuyến cáo phụ huynh phải coi việc đánh răng hàng ngày, theo dõi quá trình thay răng và khám răng định kỳ như một phần của phòng ngừa bệnh học đường, chứ không phải chỉ khi trẻ kêu đau mới đưa đi khám.
Từ chiến dịch sàng lọc đến thói quen bảo vệ mắt, răng và phòng ngừa bệnh học đường lâu dài
Điểm mạnh của đợt khám sức khỏe học sinh lần này không chỉ là quy mô lớn, mà là cách biến kết quả sàng lọc thành hành động phòng ngừa bệnh học đường. Sau khám, các trường phối hợp với giáo viên chủ nhiệm rà soát từng lớp, từng học sinh, trao đổi với phụ huynh về những trường hợp cần theo dõi và can thiệp. Bệnh viện tham gia chương trình cũng đưa ra khuyến cáo cụ thể về dinh dưỡng, vận động, vệ sinh cá nhân, bảo vệ thị lực và xây dựng thói quen sinh hoạt khoa học cho gia đình và học sinh. Các bác sĩ mắt khuyên trẻ áp dụng quy tắc 20-20-20, tăng thời gian hoạt động ngoài trời, hạn chế thiết bị điện tử, và khám mắt định kỳ. Với răng miệng, phụ huynh cần duy trì đánh răng đúng cách, dùng kem chứa fluor, kiểm soát đồ ngọt và đưa trẻ khám răng – chỉnh nha ở giai đoạn đang phát triển để can thiệp thuận lợi hơn. Đây là thông điệp rõ ràng: sàng lọc là điểm khởi đầu, nhưng sức khỏe học đường chỉ được bảo vệ khi phụ huynh, nhà trường và ngành y tế cùng giữ nhịp chăm sóc lâu dài.
