Khám sức khỏe học sinh đầu năm: không chỉ là thủ tục mà là lá chắn sức khỏe
Khám sức khỏe học sinh đầu năm là chương trình sàng lọc sức khỏe năm học được tổ chức đồng bộ tại trường học và cơ sở y tế, nhằm kiểm tra toàn diện thể lực, mắt, răng miệng và các bệnh lý thường gặp, giúp phát hiện sớm bất thường, tư vấn can thiệp kịp thời, để học sinh bước vào năm học mới với thể chất vững vàng, thị lực ổn định và tâm lý tự tin. Đợt cao điểm khám sức khỏe học sinh tại Hà Nội diễn ra từ ngày 18.8 đến 4.9.2026 ở tất cả xã, phường với mục tiêu 100% trẻ em, học sinh được kiểm tra trước ngày khai giảng. Điều quan trọng là kinh phí khám định kỳ này được ngân sách thành phố bảo đảm miễn phí hoàn toàn như một chính sách an sinh xã hội, biến việc chăm sóc sức khỏe học đường thành quyền lợi thực sự chứ không phải gánh nặng tài chính cho phụ huynh.
Cận thị tăng nhanh: hệ quả của màn hình và lối sống học đường hiện đại
Những đợt khám sức khỏe học sinh gần đây cho thấy cận thị đã trở thành “căn bệnh thời đại” trong trường học: nhiều em phải đeo kính, thậm chí độ kính đo năm trước đã không còn phù hợp trong năm nay. Tật khúc xạ và các vấn đề về mắt là nhóm bệnh lý nổi bật được bác sĩ ghi nhận trong chương trình sàng lọc sức khỏe năm học, bên cạnh các rối loạn dinh dưỡng và bệnh lý khác. Đây không chỉ là câu chuyện nhìn mờ trên bảng, mà là nguy cơ lâu dài ảnh hưởng đến quá trình học tập và chất lượng sống. Bác sĩ cảnh báo rằng trẻ ngày càng sử dụng máy tính, máy tính bảng, điện thoại để học và giải trí, nếu không được quản lý thời gian hợp lý, mắt phải làm việc quá tải, lâu dần dẫn đến tăng độ cận, nhược thị và các rối loạn thị lực phức tạp hơn.
Phòng ngừa cận thị: cha mẹ phải thay đổi thói quen của con, không chỉ đổi kính
Cận thị ở học sinh không thể kiểm soát nếu phụ huynh chỉ dừng lại ở việc đi đo kính khi con kêu nhìn mờ. Các bác sĩ khuyến cáo cha mẹ cần chủ động phòng ngừa cận thị bằng cách tăng thời gian hoạt động ngoài trời cho trẻ, cho con khám mắt định kỳ và hạn chế thời gian sử dụng thiết bị điện tử. Một quy tắc đơn giản nhưng hiệu quả là 20-20-20: sau mỗi 20 phút nhìn gần, trẻ nên dành 20 giây nhìn ra xa khoảng 6m để mắt được nghỉ ngơi. Màn hình nên đặt thấp hơn tầm mắt khoảng 20 độ để tránh mắt phải căng và giảm khô mỏi. Thay vì để con ôm điện thoại, máy tính suốt buổi tối, phụ huynh nên cùng nhà trường xây dựng lịch học – nghỉ – vận động khoa học, biến việc bảo vệ mắt thành nếp sinh hoạt hằng ngày chứ không phải chiến dịch ngắn hạn mỗi mùa khai giảng.
Sâu răng, lệch khớp cắn: bệnh răng miệng không còn là chuyện nhỏ
Nếu cận thị là nỗi lo của đôi mắt thì sâu răng lại là “kẻ thù giấu mặt” trong miệng nhiều học sinh. Trong các đợt khám sức khỏe học sinh, sâu răng được ghi nhận là vấn đề rất thường gặp, đi kèm với khớp cắn ngược, răng mọc lệch, mọc sai vị trí gây đau, thậm chí có trường hợp răng mọc gần như lạc chỗ. Theo các bác sĩ, bất thường về răng và khớp cắn nếu không được phát hiện và can thiệp trong giai đoạn trẻ đang phát triển có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của hàm và khuôn mặt về sau. Đáng lo hơn, nếu để kéo dài, những thay đổi về khẩu hình và các vấn đề liên quan đến hàm răng sẽ trở nên phức tạp, việc can thiệp chỉnh nha khó khăn và tốn thời gian hơn. Vậy nên, coi thường sâu răng và khớp cắn lệch nghĩa là chấp nhận đánh đổi tương lai thẩm mỹ và sức khỏe của con.
Chăm sóc răng miệng trẻ: thói quen nhỏ, tác động lớn đến cả khuôn mặt và sức khỏe
Để tránh kịch bản chỉnh nha phức tạp sau này, phụ huynh phải bắt đầu từ những thói quen cơ bản: vệ sinh răng hằng ngày đúng cách, theo dõi quá trình thay răng và đưa trẻ đi khám khi thấy dấu hiệu bất thường. Độ tuổi học đường là giai đoạn vàng để nắn chỉnh răng và chỉnh hàm vì cấu trúc xương đang phát triển, can thiệp thường thuận lợi hơn. Nếu chờ đến khi con trưởng thành mới xử lý, mọi thứ sẽ khó hơn rất nhiều. Trong các chương trình khám sức khỏe học sinh, bác sĩ răng – hàm – mặt không chỉ chỉ ra lỗ sâu hay răng lệch, mà còn tư vấn cách chải răng, chế độ ăn ít đường, lịch khám định kỳ để chăm sóc răng miệng trẻ bền vững. Phụ huynh nên xem kết quả khám như “bản đồ sức khỏe miệng” của con, từ đó điều chỉnh thói quen sinh hoạt và đưa con đi thăm khám chuyên sâu khi được khuyến nghị.
Khám sức khỏe tổng quát: nền tảng để học sinh tự tin bước vào năm học mới
Điểm đáng quý của đợt khám sức khỏe học sinh đầu năm tại Hà Nội là quy mô và mục tiêu rất rõ ràng: từ 18.8 đến 4.9.2026, tất cả xã, phường tổ chức khám định kỳ miễn phí với mục tiêu 100% học sinh được kiểm tra sức khỏe trước ngày khai giảng, kết quả tích hợp vào hồ sơ sức khỏe điện tử và học bạ điện tử. Trọng tâm chương trình là khám, sàng lọc và phát hiện sớm các vấn đề sức khỏe thường gặp ở lứa tuổi học đường, đặc biệt là tật khúc xạ, bệnh mắt, rối loạn dinh dưỡng và sâu răng. Qua đó, những trường hợp bất thường sẽ được tư vấn, hướng dẫn theo dõi và thăm khám chuyên sâu khi cần thiết. Quan trọng hơn, mỗi học sinh bước vào năm học mới không chỉ mang theo sách vở mà còn một cơ thể khỏe mạnh, tinh thần tốt và nền tảng vững chắc cho hành trình học tập, rèn luyện và trưởng thành. Đây phải được xem là chuẩn mực mới của giáo dục: kiến thức đi cùng sức khỏe.
