Từ nhận diện nguy cơ đến kỹ năng tự bảo vệ
Diễn đàn học đường phòng chống thuốc lá là hoạt động giáo dục giúp học sinh nhận diện tác hại, hiểu các tình huống dễ dẫn đến sử dụng và rèn kỹ năng từ chối thuốc lá, thuốc lá điện tử cùng chất gây nghiện mới. Cách tiếp cận này cần thiết hơn những lời cảnh báo chung chung: các em cần biết điều gì đang được mời chào, vì sao nó nguy hiểm và làm thế nào để tránh xa.
Chiều 27-10, Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An phối hợp với Báo Tiền Phong tổ chức diễn đàn “Nói không với thuốc lá, thuốc lá điện tử và chất gây nghiện mới” tại Trường THPT Lê Viết Thuật. Chương trình có sự tham gia của hơn 1.000 học sinh cùng chuyên gia tâm lý, giảng viên và nhà nghiên cứu. Quy mô ấy cho thấy phòng ngừa không thể chỉ là việc riêng của từng em: nhà trường cần tạo không gian để học sinh đặt câu hỏi và trao đổi thẳng thắn.
Giúp học sinh nhìn rõ những chiếc bẫy mới
Điểm đáng chú ý của diễn đàn là đưa việc nhận diện rủi ro vào trọng tâm. Thuốc lá, thuốc lá điện tử và chất gây nghiện mới đang có xu hướng tiếp cận người trẻ ở độ tuổi ngày càng nhỏ, đe dọa sức khỏe và quá trình phát triển. Mạng xã hội cũng khiến việc tiếp cận thông tin và mua bán sản phẩm trở nên dễ dàng hơn, trong khi sự tò mò, áp lực bạn bè và hiểu lầm rằng sản phẩm vape an toàn có thể khiến học sinh mất cảnh giác.
Tại chương trình, học sinh tranh luận và bày tỏ quan điểm về thuốc lá điện tử; phần hỏi đáp giúp các em tìm hiểu tác hại của thuốc lá và những chất gây nghiện mới. Đây là cách truyền đạt có sức thuyết phục hơn việc chỉ cấm đoán: khi được khuyến khích suy nghĩ và chất vấn, học sinh có thêm cơ sở để nhận ra lời mời chào nguy hiểm và từ chối.
Bản lĩnh cá nhân là một phần của sức khỏe cộng đồng
Thông điệp của chương trình không dừng ở việc tránh sử dụng. Học sinh cần chủ động trang bị kiến thức, nâng cao nhận thức và rèn bản lĩnh trước cám dỗ; mỗi em cũng có thể nhắc nhở bạn bè, người thân tránh xa thuốc lá và chất gây nghiện. Bản lĩnh ở đây không phải hành động đơn độc, mà là biết tìm sự hỗ trợ và góp phần giữ môi trường học đường an toàn, lành mạnh.
Nguy cơ lệ thuộc khiến việc phòng ngừa từ sớm có ý nghĩa đặc biệt: nicotine gây nghiện mạnh, làm người hút khó bỏ ngay cả khi đã biết rõ tác hại. Mỗi năm, hơn 100.000 người Việt Nam tử vong do sử dụng thuốc lá. Những con số ấy nhắc rằng bảo vệ sức khỏe cá nhân cũng là giảm tổn hại cho gia đình và cộng đồng.
Nhà trường và gia đình cần đồng hành
Một diễn đàn không thể tự mình chặn mọi nguy cơ, nhưng có thể khởi đầu cho việc giáo dục liên tục. Lãnh đạo ngành giáo dục đề nghị các trường tăng cường tuyên truyền, lồng ghép nội dung phòng chống tác hại thuốc lá vào bài học và hoạt động ngoại khóa, đồng thời xây dựng môi trường không khói thuốc. Những việc làm đều đặn như vậy giúp kiến thức không chỉ xuất hiện trong một buổi sinh hoạt.
Gia đình cũng cần lắng nghe và thấu hiểu thay vì chỉ cấm đoán hay trừng phạt; sự đồng hành giúp cha mẹ sớm nhận ra áp lực tuổi mới lớn và hỗ trợ con vượt qua. Diễn đàn tại THPT Lê Viết Thuật vì thế có giá trị khi biến lời kêu gọi “nói không” thành kỹ năng cụ thể: nhận diện, cân nhắc, từ chối và tìm người đáng tin cậy để trợ giúp.
