Nhận diện bạo lực từ những điều tưởng nhỏ
Phòng chống bạo lực học đường là việc giúp học sinh nhận diện hành vi gây tổn thương, biết ứng xử an toàn và tìm người hỗ trợ trước khi mâu thuẫn leo thang. Đây không thể chỉ là lời kêu gọi chung chung: bạo lực có thể bắt đầu từ biệt danh ác ý, lời miệt thị, cô lập bạn bè, xô xát hoặc nội dung công kích trên mạng. Một nhóm chat dùng để chế giễu hay đoạn clip bị phát tán cũng có thể kéo nỗi sợ và xấu hổ theo học sinh về nhà. Tại chuyên đề tổ chức ngày 26/10/2026 ở Trường THPT Lương Tài, Bắc Ninh, học sinh được hướng dẫn nhận diện những dạng tổn thương ấy và cách bảo vệ mình, bảo vệ bạn. Cách tiếp cận này cần thiết vì bắt nạt học đường không phải lúc nào cũng để lại dấu vết nhìn thấy được.
Những câu hỏi tình huống giúp biến nhận thức thành lựa chọn cụ thể: khi thấy bạn bị xô đẩy, nên đứng xem, quay điện thoại hay đi tìm người giúp? Học sinh được nhắc giữ bình tĩnh, trao đổi tôn trọng, rời khỏi nơi nguy hiểm và báo cha mẹ hoặc thầy cô; nếu an toàn, có thể lưu thông tin liên quan. Không cổ vũ, phát tán clip hay trả đũa bằng bạo lực cũng là những bước thiết thực để chặn tổn thương lan rộng. Đây là kỹ năng ứng phó, không phải gánh nặng mà học sinh phải tự giải quyết một mình.
Diễn đàn phải khuyến khích lên tiếng
Các diễn đàn phòng ngừa chỉ có ý nghĩa khi giúp học sinh thoát khỏi tâm lý xem bạo lực là chuyện riêng, hoặc im lặng vì sợ bị liên lụy. Tại Nghệ An, diễn đàn phòng, chống bạo lực học đường nhấn mạnh học sinh không nên chủ quan, né tránh hay che giấu sự việc; khi chứng kiến bạn bị bắt nạt ngoài đời hoặc trên mạng, các em cần chia sẻ kịp thời với thầy cô, cha mẹ hay người lớn đáng tin cậy. Thông điệp ấy đi cùng thực tế rằng bạo lực gồm cả cô lập, tẩy chay, lăng mạ, chế giễu ngoại hình và bắt nạt trên không gian mạng, chứ không chỉ là xô xát. Một trường học an toàn cần người lớn sẵn sàng lắng nghe và học sinh biết lên tiếng đúng lúc.
Lý do phải hành động sớm không chỉ nằm ở hậu quả với nạn nhân. Bạo lực có thể làm tổn hại sức khỏe tinh thần và việc học; người gây ra hành vi cũng có thể đối mặt với kỷ luật và trách nhiệm pháp lý. Vụ hành hung giáo viên tại Hà Nội ngày 19/10, khiến một cô giáo phải nhập viện cấp cứu, là lời cảnh báo rằng tổn thương không dừng lại ở khoảnh khắc xảy ra sự việc. Đối thoại ở trường vì thế cần nói rõ cả lòng trắc ẩn lẫn trách nhiệm.
Từ hướng dẫn đến hành động trong đời thường
Tại Trường THPT Lê Duẩn, Công an phường Thành Nhất hướng dẫn 1.300 học sinh nhận diện và phòng ngừa bạo lực. Nội dung bao gồm trêu chọc quá giới hạn, xúc phạm, cô lập, đe dọa, xô xát và quay, phát tán hình ảnh bạo lực trên mạng. Học sinh được khuyến khích giữ bình tĩnh khi bất đồng, nói chuyện trên tinh thần tôn trọng và tìm đến giáo viên, gia đình hoặc cơ quan công an khi bị bắt nạt hay thấy bạn gặp nguy hiểm. Không tụ tập cổ vũ, không quay hoặc chia sẻ hình ảnh để chế giễu là những lựa chọn nhỏ nhưng có thể ngăn đám đông biến một vụ việc thành thêm một lần làm nhục nạn nhân.
Các chiến dịch xây dựng tình bạn đẹp cũng đưa chủ đề ra khỏi buổi nói chuyện một lần. Ở Hà Tĩnh, chiến dịch năm học 2026–2027 được triển khai cao điểm từ 15/10 đến 15/11 tại toàn bộ trường THPT và trung tâm giáo dục nghề nghiệp – giáo dục thường xuyên trong tỉnh. Hơn 10 diễn đàn cấp tỉnh và cấp trường được tổ chức bằng sân khấu hóa, tọa đàm, chuyên đề và phiên tòa giả định; video do học sinh thực hiện thu hút hơn 500.000 lượt tương tác và theo dõi trên mạng xã hội. Những con số cho thấy thông điệp có thể lan rộng, nhưng giá trị của chiến dịch sẽ được đo bằng việc học sinh có dừng trò đùa gây đau, không tiếp tay phát tán clip và chủ động tìm người hỗ trợ hay không.
Tình bạn đẹp cần một mạng lưới hỗ trợ
Tình bạn đẹp không chỉ là khẩu hiệu treo trên sân khấu; đó là cách học sinh đối xử với nhau khi có khác biệt, mâu thuẫn hoặc một người bị cô lập. Tiểu phẩm, tọa đàm và hoạt động tương tác có thể giúp các em thử nhìn tình huống từ vị trí người bị tổn thương, người gây tổn thương và người chứng kiến. Nhưng nhà trường không thể giao toàn bộ trách nhiệm cho học sinh. Vai trò của tổ tư vấn tâm lý, giáo viên, gia đình và lực lượng công an cần được kết nối để phát hiện mâu thuẫn sớm, hỗ trợ kịp thời và giúp các em có nơi tìm đến mà không sợ bị xem nhẹ.
Các hoạt động tiếp theo ở Hà Tĩnh dự kiến duy trì, mở rộng mô hình hiệu quả và phát huy tổ tư vấn tâm lý học đường; tại Nghệ An, các hoạt động phối hợp với ngành giáo dục được duy trì nhằm trang bị kiến thức, kỹ năng cho học sinh. Hướng đi ấy đúng, nhưng hiệu quả đòi hỏi sự tiếp nối sau diễn đàn: người lớn phải lắng nghe khi học sinh báo tin, còn học sinh cần từ chối cổ vũ hay lan truyền nội dung làm bạn tổn thương. An toàn trường học không tự hình thành từ một chiến dịch; nó được tạo nên mỗi ngày bằng sự tôn trọng, phản ứng kịp thời và tình bạn biết bảo vệ nhau.
