Từ kiến trúc tài chính quốc tế đến tham vọng chuỗi cung ứng
Việt Nam nâng tầm vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu là chiến lược kết hợp cải cách kiến trúc tài chính quốc tế, xây dựng hệ sinh thái FDI chất lượng cao và hiện đại hóa hạ tầng thanh toán xuyên biên giới để tăng giá trị gia tăng xuất nhập khẩu, gắn kết doanh nghiệp trong nước với mạng lưới sản xuất khu vực và thế giới.
Điểm đáng chú ý là Việt Nam không chấp nhận vai trò “công xưởng giá rẻ” mà chủ động đòi hỏi một trật tự tài chính bao trùm hơn, đồng thời tự cải tổ trong nước. Tại Phiên thảo luận chung của Ủy ban Kinh tế - Tài chính Đại hội đồng LHQ khóa 81 diễn ra ngày 5-6/10 ở New York, Việt Nam kêu gọi đẩy nhanh cải cách kiến trúc tài chính quốc tế theo hướng công bằng, đáp ứng tốt hơn nhu cầu các nước đang phát triển và tăng tiếng nói của họ trong quản trị kinh tế toàn cầu. Đây không chỉ là phát biểu ngoại giao, mà là tuyên bố chiến lược: nếu luật chơi tài chính không thay đổi, các nước đang phát triển khó thoát khỏi vị trí thấp trong chuỗi giá trị.
Hệ sinh thái FDI chất lượng cao: từ số lượng sang năng lực nội sinh
Muốn leo lên nấc cao hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu, Việt Nam buộc phải chuyển trọng tâm từ “hút vốn bằng mọi giá” sang chọn lọc FDI chất lượng cao. Tọa đàm “Kết nối doanh nghiệp Việt trong chuỗi cung ứng toàn cầu” tổ chức ngày 8/10/2026 tại Hà Nội cho thấy sự dịch chuyển này không còn là khẩu hiệu mà đã trở thành định hướng chính sách cụ thể. Thu hút FDI được xác định là chủ trương nhất quán, nhưng cách làm đang thay đổi: ưu tiên hiệu quả, giá trị gia tăng xuất nhập khẩu và khả năng liên kết với khu vực doanh nghiệp trong nước.
Một câu nói đáng trích là: “Việt Nam sẽ đặt trọng tâm vào kiến tạo hệ sinh thái FDI chất lượng cao, coi trọng chất lượng, hiệu quả, giá trị gia tăng cho nền kinh tế và khả năng liên kết với khu vực trong nước”. Điều này thừa nhận thực tế gần 40 năm qua, liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp Việt còn mỏng, chuyển giao công nghệ chưa đạt kỳ vọng, tỷ lệ doanh nghiệp Việt tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu vẫn thấp. Việc Chính phủ ban hành Nghị quyết số 280 ngày 22/9/2026 để triển khai Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị, với nhiệm vụ cụ thể giao cho từng bộ, ngành, địa phương, cho thấy FDI chất lượng cao đã trở thành chương trình hành động, không chỉ là tầm nhìn.
Hạ tầng thanh toán Việt - Hàn: tháo điểm nghẽn dòng tiền và bảo mật
Nếu FDI chất lượng cao là “động cơ”, thì hạ tầng thanh toán Việt Hàn là “hệ truyền động” giúp doanh nghiệp Việt gắn chặt vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Quy mô thương mại Việt Nam - Hàn Quốc đang hướng tới mức 150 tỷ USD, kéo theo nhu cầu về một hạ tầng thanh toán tương xứng, minh bạch và an toàn. Trong bối cảnh khoảng 45% giao dịch B2B tại Việt Nam vẫn theo hình thức mua chậm hoặc bán chịu, chu kỳ thanh toán kéo dài đang bào mòn vốn lưu động của doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Sự ra đời của Nền tảng Thanh toán Thương mại Toàn cầu (GTPP) do Visa phối hợp với các ngân hàng VPBank, Shinhan Việt Nam và MB triển khai tại Việt Nam là một bước đi chiến lược. Nền tảng này cho phép nhà nhập khẩu Việt Nam thanh toán cho nhà cung cấp Hàn Quốc bằng thẻ doanh nghiệp Visa, đồng thời số hóa chứng từ, giảm sai sót và hỗ trợ đối soát theo thời gian thực, giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong quản lý dòng tiền. Về dài hạn, thanh toán B2B sẽ chuyển từ các quy trình rời rạc sang một hệ sinh thái kết nối, nơi thanh toán, dữ liệu và quản trị tài chính hỗ trợ lẫn nhau. Đây chính là hạ tầng mềm mà nếu chậm chân, Việt Nam sẽ bị loại khỏi các chuỗi cung ứng khu vực.
Biến hợp tác quốc tế thành sức mạnh nội sinh
Điểm then chốt trong chiến lược nâng vị thế của Việt Nam là biến hợp tác quốc tế Việt Nam thành năng lực nội sinh, thay vì phụ thuộc thụ động. Một trong những vấn đề trọng tâm của các cuộc thảo luận trong nước là làm thế nào để nguồn lực quốc tế – từ FDI đến hạ tầng thanh toán – trở thành sức mạnh của chính doanh nghiệp Việt, thông qua liên kết sâu hơn giữa khu vực FDI và khu vực trong nước. Nói cách khác, mục tiêu không phải chỉ là thêm nhà máy, mà là thêm doanh nghiệp Việt tham gia thiết kế, cung ứng linh kiện, dịch vụ hỗ trợ và logistics trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Ở cấp độ khu vực, Việt Nam kêu gọi tăng cường quan hệ đối tác toàn cầu để nâng cao năng lực cho các nước đang phát triển, bảo đảm tiếp cận công bằng với công nghệ mới, tri thức và kỹ năng. Trong thương mại xuyên biên giới, một cơ hội chỉ tạo ra giá trị khi doanh nghiệp tiếp cận được đối tác, thực hiện giao dịch và quản lý dòng tiền hiệu quả. Sự hợp tác giữa các tổ chức xúc tiến thương mại, nhà cung cấp hạ tầng thanh toán và ngân hàng đang kết nối các mắt xích này, biến kết nối kinh doanh thành giao dịch thực tế và quan hệ đối tác bền vững. Đây là kiểu liên kết chiến lược giữa các nước trong khu vực mà nếu được mở rộng, Việt Nam có thể cùng các đối tác châu Á định hình lại cấu trúc chuỗi cung ứng.
Kết luận: Nâng cấp “luật chơi” để thoát bẫy giá trị thấp
Việt Nam đang gửi đi một thông điệp rõ ràng: muốn thoát khỏi bẫy giá trị thấp trong chuỗi cung ứng toàn cầu, không thể chỉ trông vào chi phí lao động rẻ hay ưu đãi thuế. Cần đồng thời nâng cấp “luật chơi” quốc tế – thông qua kêu gọi cải cách kiến trúc tài chính bao trùm hơn – và nâng cấp chính mình bằng hệ sinh thái FDI chất lượng cao, hạ tầng thanh toán hiện đại, cùng các chính sách cụ thể đã được Chính phủ phân công thực hiện.
Tác động thực tế đến doanh nghiệp và người dân sẽ đến từ những thứ rất cụ thể: quy trình thanh toán xuyên biên giới ít giấy tờ hơn, dòng tiền dễ kiểm soát hơn, cơ hội tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu nhiều hơn. Nếu Việt Nam kiên trì biến hợp tác quốc tế thành năng lực nội sinh, tăng liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước, thì vị thế trong chuỗi giá trị khu vực sẽ không còn là câu chuyện “được chọn”, mà là kết quả của một chiến lược chủ động, nhất quán và dài hạn.
