Làn sóng hợp tác địa phương Việt Nam - Nhật Bản đang bước vào giai đoạn mới
Hợp tác kinh tế địa phương giữa Nhật Bản và Việt Nam là quá trình các tỉnh, thành phố hai nước thiết lập quan hệ song phương lâu dài, tập trung vào đầu tư, chuyển giao công nghệ, phát triển năng lượng sạch, nông nghiệp bền vững và kết nối doanh nghiệp nhằm tạo tăng trưởng khu vực dựa trên đổi mới, xanh và số hóa. Diễn đàn Hợp tác địa phương Việt Nam - Nhật Bản 2026 tại Huế với chủ đề “Kiến tạo tương lai số, xanh và bền vững - Từ cam kết chiến lược đến hành động thực chất” cho thấy quan hệ Nhật Bản Việt Nam hợp tác không còn dừng ở tầm quốc gia, mà đã đi vào từng ngành, từng địa phương với mục tiêu rất cụ thể, từ chuyển đổi số, kinh tế xanh đến phát triển nông nghiệp, đô thị thông minh và du lịch.
Tây Ninh – Yamanashi: hydrogen và nông nghiệp sạch là phép thử tham vọng xanh
Điểm đáng chú ý nhất là cách Tây Ninh chọn đi thẳng vào các lĩnh vực khó nhưng mang tính tương lai: hydrogen, năng lượng tái tạo và nông nghiệp. Ngày 06/9/2026 tại Huế, đoàn công tác tỉnh Tây Ninh do Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Minh Lâm dẫn đầu tham dự Diễn đàn Hợp tác địa phương Việt Nam - Nhật Bản 2026. Quan trọng hơn, ngay trước thềm diễn đàn, ngày 05/9, Sở Ngoại vụ Tây Ninh đã chủ trì buổi làm việc với tỉnh Yamanashi, tập trung vào hợp tác năng lượng hydrogen và nông nghiệp. Đây không phải một cuộc gặp xã giao; tỉnh công khai coi đây là bước chuẩn bị cho chuyến công tác của lãnh đạo Tây Ninh sang Yamanashi dự Hội nghị Hydrogen quy mô lớn từ 19–21/10/2026, với kế hoạch trao đổi sâu hơn về hydrogen và năng lượng tái tạo.
Thông qua hoạt động này, Tây Ninh kỳ vọng tiếp cận kinh nghiệm Nhật Bản trong phát triển năng lượng sạch và kết nối với doanh nghiệp có công nghệ phù hợp định hướng chuyển đổi xanh của tỉnh. Điều đó cho thấy địa phương không chờ trung ương “rót” dự án mà chủ động săn tìm công nghệ và nhà đầu tư. Đáng chú ý, phía Yamanashi cũng dự kiến nghiên cứu tổ chức đoàn sang thăm và làm việc tại Tây Ninh từ cuối năm 2026 đến tháng 3/2027. Nếu các cuộc đi – về này biến thành dự án cụ thể, năng lượng hydrogen Tây Ninh sẽ không còn là khẩu hiệu. Đây có thể là hình mẫu cho các tỉnh khác muốn nhảy vào chuỗi năng lượng sạch nhưng thiếu kinh nghiệm và công nghệ.
Hơn 1.000 doanh nghiệp Nhật ở miền Nam: lực kéo mới vượt khỏi TP.HCM
Nhật Bản không chỉ mang lại công nghệ, mà còn là dòng vốn doanh nghiệp kiên nhẫn. Tổng Lãnh sự Nhật Bản tại TP.HCM Ono Masuo cho biết hiệp hội doanh nghiệp Nhật tại miền Nam đã vượt hơn 1.000 doanh nghiệp, nhiều đơn vị đang tích cực đóng góp cho phát triển kinh tế Việt Nam. Đáng chú ý, Nhật Bản là nhà đầu tư nước ngoài lớn tại TP.HCM với hơn 2.200 dự án còn hiệu lực, cho thấy nền tảng doanh nghiệp Nhật Bản miền Nam đã đủ dày để bắt đầu “tràn sang” các địa phương khác.
Xu hướng này đã lộ rõ: từ TP.HCM, doanh nghiệp Nhật trải rộng sang Đồng Nai, Tây Ninh và đang nhìn kỹ Đồng bằng sông Cửu Long. Theo đại diện một tổ chức xúc tiến thương mại Nhật, cuối năm 2025, tỷ lệ doanh nghiệp Nhật ở Việt Nam trả lời “mở rộng kinh doanh” trong 1–2 năm tới rất cao. Song song đó, chi phí nhân công tăng, khó tuyển lao động và việc nhiều hợp đồng thuê đất dự kiến hết hạn vào năm 2040 khiến họ buộc phải tìm không gian mới. Nói cách khác, làn sóng dịch chuyển từ các cực tăng trưởng cũ sang vùng mới là điều tất yếu, và ai chuẩn bị môi trường đầu tư tốt hơn sẽ thắng.
Cần Thơ – Nhật Bản: từ giao lưu văn hóa đến hợp tác kinh tế đa lĩnh vực
Trong bối cảnh đó, Cần Thơ đang tranh thủ thời điểm để định vị mình là trung tâm hút vốn Nhật ở ĐBSCL. Ngày 11/9 tại Cần Thơ, trong Chương trình Giao lưu Văn hóa - Thương mại Việt Nam - Nhật Bản 2026, thành phố tổ chức sự kiện “Gặp gỡ, kết nối giữa lãnh đạo TP. Cần Thơ và các đối tác Nhật Bản” nhằm thúc đẩy hợp tác kinh tế trên nhiều lĩnh vực. Chủ tịch UBND Cần Thơ Trương Cảnh Tuyên khẳng định thành phố sẵn sàng là điểm đến tin cậy, đối tác chiến lược của doanh nghiệp Nhật, đồng thời cam kết cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư.
Không chỉ chính quyền, phía Nhật cũng phát tín hiệu rõ ràng. Tổng Lãnh sự Ono Masuo đánh giá Nhật Bản và Cần Thơ đang thúc đẩy hợp tác kinh tế trên nhiều lĩnh vực khác nhau. Đại diện một tổ chức xúc tiến thương mại Nhật cho biết sẽ xem xét triển khai các hoạt động kết nối doanh nghiệp Nhật – Việt tại ĐBSCL, nhất là các mảng chế biến thực phẩm, công nghệ nông nghiệp, năng lượng tái tạo, công nghệ môi trường. Song những cơ hội này chỉ thành hiện thực nếu Cần Thơ giải bài toán căn bản: hạ tầng, thủ tục hành chính, nguồn nhân lực và chất lượng môi trường sống cho chuyên gia nước ngoài. Thành phố cũng được nhấn mạnh cần hoàn thiện môi trường kinh doanh để doanh nghiệp Nhật yên tâm đầu tư, vận hành ổn định.
Từ thành phố lớn đến tỉnh: động lực tăng trưởng nằm ở năng lực chủ động
Điểm chung giữa Tây Ninh, Cần Thơ và các địa phương khác là sự chuyển dịch từ “chờ được quan tâm” sang chủ động thiết kế chương trình hợp tác riêng với Nhật Bản. Việc Tây Ninh dùng Diễn đàn Hợp tác địa phương Việt Nam - Nhật Bản 2026 như bệ phóng để cụ thể hóa quan hệ với Yamanashi cho thấy địa phương đã xem quan hệ song phương là công cụ phát triển, không phải hoạt động nghi thức. Trong khi đó, Cần Thơ dùng chương trình giao lưu văn hóa – thương mại như một “sàn” để doanh nghiệp hai bên gặp gỡ trực tiếp, bàn cơ hội hợp tác đột phá.
Ngoài kinh tế, hợp tác cũng lan sang du lịch và đời sống. Đại diện một cơ quan xúc tiến du lịch Nhật đánh giá Cần Thơ có nhiều tài nguyên hấp dẫn như chợ nổi, cảnh quan sông Mekong và văn hóa ẩm thực, đồng thời đề xuất dùng các kênh truyền thông, mạng xã hội, KOL để quảng bá Cần Thơ tới du khách Nhật. Với những bước đi này, xu hướng hợp tác địa phương đang mở rộng từ các thành phố lớn sang tỉnh, tạo động lực tăng trưởng khu vực mới. Câu hỏi không còn là “Nhật Bản Việt Nam hợp tác đến đâu”, mà là địa phương nào dám đi trước với chiến lược rõ ràng – từ năng lượng hydrogen Tây Ninh đến hợp tác kinh tế Cần Thơ – để biến cam kết chiến lược thành hành động cụ thể.
