Hydrogen xanh và bước ngoặt hợp tác Việt Nam – Nhật Bản
Hydrogen xanh là loại hydro được sản xuất từ các nguồn năng lượng tái tạo, không tạo thêm khí nhà kính trong toàn bộ vòng đời, được xem là chìa khóa cho chuyển dịch năng lượng sạch, giảm phát thải carbon và bảo đảm an ninh năng lượng dài hạn trong bối cảnh nhiều nền kinh tế đang hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0. Tại Hội nghị Fuji Hydrogen Summit 2026 ở tỉnh Yamanashi, các đoàn công tác từ Hà Nội, Tây Ninh và Lào Cai đã không đi theo lối mòn ngoại giao hình thức, mà chủ động coi hydrogen xanh Nhật Bản là đòn bẩy chiến lược để tái cấu trúc mô hình phát triển năng lượng tái tạo Việt Nam. Đây không chỉ là một chuyến công tác, mà là tín hiệu rõ ràng cho thấy các địa phương đang muốn bước ra khỏi vùng an toàn của điện mặt trời, thủy điện truyền thống để bước vào chuỗi giá trị năng lượng sạch có hàm lượng công nghệ cao.
Hà Nội: đô thị xanh tìm lời giải bằng hydrogen
Hà Nội đến Fuji Hydrogen Summit 2026 với tư thế của một đô thị đang chịu áp lực ô nhiễm và nhu cầu điện tăng nhanh, nhưng cũng đặt mục tiêu trở thành thành phố xanh, thông minh, hiện đại, có sức cạnh tranh cao vào năm 2035. Thay vì chỉ nói về quy hoạch, đoàn công tác do Phó Giám đốc Sở Công Thương Nguyễn Đình Thắng dẫn đầu đã đi thẳng vào câu chuyện công nghệ: khảo sát các mô hình sản xuất, lưu trữ và sử dụng hydrogen xanh tại nhà máy Kose Minami Alps và cơ sở Komekurayama của Yamanashi. Quan trọng hơn, Hà Nội coi hydrogen xanh là một hướng nghiên cứu để đa dạng hóa nguồn năng lượng, giảm phát thải và gắn với kinh tế tuần hoàn, chứ không phải một dự án thí điểm mang tính trình diễn. Khi Thống đốc Nagasaki Kotaro đề nghị hai bên phối hợp xây dựng mô hình hydrogen xanh ngay tại Hà Nội, đó là lời mời bước vào cuộc chơi công nghệ cao, nơi thành phố phải chứng minh khả năng hấp thụ và vận hành hạ tầng năng lượng mới.
Tây Ninh: từ thủ phủ điện mặt trời đến trung tâm hydrogen xanh
Nếu Hà Nội mang bài toán đô thị hóa đến Fuji Hydrogen Summit, thì Tây Ninh mang theo lợi thế của một "công xưởng điện xanh" đang vận hành gần 2.200MW công suất năng lượng tái tạo, với 19 nhà máy điện mặt trời tập trung và hơn 7.700 hệ thống điện mặt trời mái nhà, đóng góp hơn 1,4 tỉ kWh điện sạch trong 9 tháng. Đây là quotable statement cho thấy quy mô năng lượng tái tạo Việt Nam ở cấp địa phương không còn nhỏ lẻ. Tại các phiên thảo luận chuyên sâu, lãnh đạo tỉnh và doanh nghiệp đi cùng đã tranh luận trực diện về ba chủ đề: xây dựng hệ thống xã hội hỗ trợ ứng dụng hydrogen, phát triển hạ tầng và chuyển đổi năng lượng để tạo nhu cầu sử dụng hydro thực tế. Chủ tịch UBND tỉnh Lê Văn Hẳn không giấu tham vọng biến biên bản ghi nhớ hợp tác ký ngày 08/5/2026 với Yamanashi thành dự án cụ thể, từ chia sẻ công nghệ Power-to-Gas đến thí điểm hydrogen xanh và lưới điện thông minh. Việc tỉnh mời gọi nhà đầu tư Nhật đăng ký ít nhất một mô hình kinh doanh ngay trong năm 2027 cho thấy Tây Ninh muốn đi trước trong cuộc đua hợp tác năng lượng sạch, thay vì chờ chính sách trung ương.
Lào Cai: nối Fansipan với Phú Sĩ bằng chuỗi giá trị xanh
Trong bức tranh hydrogen xanh Nhật Bản, Lào Cai xuất hiện với một góc nhìn khác: khai thác tiềm năng thủy điện và kinh tế xanh vùng cao để bước vào chuỗi giá trị năng lượng sạch. Tại Fuji Hydrogen Summit 2026, đoàn đại biểu Lào Cai đã làm việc trực tiếp với Thống đốc Yamanashi Nagasaki Kotaro, đề xuất hỗ trợ nghiên cứu khai thác hydrogen sạch, đồng thời kết nối phát triển nông nghiệp công nghệ cao và ngành dâu tằm tơ. Điểm đáng chú ý là cách địa phương gắn biểu tượng Fansipan với núi Phú Sĩ để xây dựng không gian văn hóa tương hỗ, qua đó xúc tiến du lịch và giao lưu doanh nghiệp. Đây không phải chi tiết mang tính biểu tượng đơn thuần, mà là cách Lào Cai gửi thông điệp: năng lượng tái tạo Việt Nam không chỉ là chuyện nhà máy, mà còn là câu chuyện thương hiệu vùng, nơi du lịch, nông nghiệp và hydrogen xanh có thể cùng tạo ra giá trị. Việc Yamanashi cam kết cử đoàn chuyên gia sang khảo sát thực địa mở ra khả năng Lào Cai trở thành phòng thí nghiệm sống cho hợp tác năng lượng sạch hai bên.
Fuji Hydrogen Summit và bước chuyển chiến lược của các địa phương Việt Nam
Fuji Hydrogen Summit 2026 không chỉ là một hội nghị chuyên môn; nó đang trở thành điểm hẹn để các địa phương Việt Nam tái định nghĩa vai trò trong bản đồ hợp tác năng lượng sạch. Sự kiện quy tụ đại diện chính quyền, cơ quan quản lý, tổ chức nghiên cứu, chuyên gia và doanh nghiệp từ nhiều quốc gia, tập trung vào việc đưa hydro từ phòng thí nghiệm ra thương mại hóa, tháo gỡ các điểm nghẽn về chính sách, hạ tầng, nhân lực và chi phí. Trong bối cảnh đó, việc Hà Nội, Tây Ninh, Lào Cai chủ động trao đổi kinh nghiệm, khảo sát công nghệ và làm việc với tập đoàn năng lượng Nhật Bản cho thấy họ không muốn đứng ngoài cuộc chơi hydrogen xanh. Từ lời đề nghị phối hợp xây dựng mô hình hydrogen tại Hà Nội, kế hoạch thí điểm ở Tây Ninh đến đoàn chuyên gia sắp sang Lào Cai, một trục hợp tác mới đang hình thành giữa các tỉnh Việt Nam và Yamanashi. Kết luận hợp lý là: nếu trung ương coi hydrogen xanh là hướng đi chiến lược, thì chính các địa phương đang biến chiến lược đó thành hành động cụ thể, từng bước đưa năng lượng tái tạo Việt Nam vào chuỗi giá trị toàn cầu.
