Từ số hóa dữ liệu đến năng lực cạnh tranh
Chuyển đổi số dệt may là quá trình kết nối dữ liệu và đổi mới cách quản trị, sản xuất, kinh doanh để doanh nghiệp ra quyết định chính xác hơn, nâng năng suất và tạo giá trị cao hơn trong chuỗi cung ứng. Với ngành dệt may Việt Nam, bước chuyển ấy không thể dừng ở việc thu thập thông tin hay mua thêm phần mềm; dữ liệu phải được khai thác để giải quyết những vấn đề cụ thể của nhà máy và thị trường. Áp lực đang tăng từ nhiều phía: chi phí sản xuất leo thang, khách hàng đòi hỏi giao nhanh hơn, vòng đời sản phẩm ngắn lại, còn tiêu chuẩn môi trường, truy xuất nguồn gốc và minh bạch chuỗi cung ứng ngày càng khắt khe. Lợi thế lao động và phương thức sản xuất truyền thống vì thế không còn bảo đảm sức cạnh tranh bền vững. Theo ông Trương Văn Cẩm, kim ngạch xuất khẩu dệt may tăng từ 1,96 tỷ USD năm 2001 lên 46,2 tỷ USD năm 2025; giai đoạn tới, ngành cần nâng chất lượng tăng trưởng bằng đổi mới công nghệ, chuyển đổi số và hiện đại hóa sản xuất.
Dữ liệu sản xuất chỉ hữu ích khi được kết nối
Nhiều doanh nghiệp đã có dữ liệu về đơn hàng, nguyên liệu, năng suất, tiến độ, chất lượng và tồn kho, nhưng thông tin thường nằm rải rác giữa các bộ phận. Khi các nguồn này không liên thông, nhà quản lý khó xác định khâu gây chậm trễ, chuyền may mất cân bằng hay nguy cơ trễ đơn. Thu thập thêm dữ liệu mà không biến chúng thành căn cứ hành động chỉ làm tăng khối lượng thông tin, không nhất thiết cải thiện hiệu quả. Vì vậy, ưu tiên nên là xây dựng dòng dữ liệu xuyên suốt từ nhu cầu thị trường, thiết kế và nguyên liệu đến sản xuất, kho vận, bán hàng và phản hồi người tiêu dùng. Từ nền tảng đó, doanh nghiệp mới có thể nhận diện điểm nghẽn, bố trí lao động hợp lý và đánh giá tác động của cải tiến. Tự động hóa cũng cần bắt đầu ở công đoạn lặp lại nhiều hoặc đang tắc nghẽn, thay vì chạy theo số lượng máy móc hiện đại.
AI mở rộng giá trị từ nhà máy đến khách hàng
AI ngành dệt may có thể hỗ trợ cả hoạt động trong nhà máy lẫn quyết định thương mại. Theo ThS.NCS Đinh Thị Thủy, AI có thể phân tích hành vi khách hàng, dự báo xu hướng thời trang, tối ưu bán lẻ trực tuyến và marketing số, đồng thời cá nhân hóa trải nghiệm người dùng. Điều này có ý nghĩa thiết thực với người mua: doanh nghiệp có thể hiểu nhu cầu sát hơn, đề xuất sản phẩm phù hợp hơn và phản ứng nhanh khi xu hướng thay đổi. Ở khâu vận hành, dữ liệu tốt tạo điều kiện để tự động hóa phát huy tác dụng; AI còn có thể hỗ trợ tối ưu hoạt động, trong khi camera kiểm tra lỗi và công cụ truy xuất nguồn gốc góp phần cải thiện chất lượng, minh bạch. Nhưng công nghệ không tự tạo ra giá trị nếu dữ liệu phân mảnh hoặc quy trình không được tổ chức lại. Đích đến đáng theo đuổi là giảm lãng phí, rút ngắn thời gian phản ứng và chuyển dần khỏi gia công thuần túy sang những công đoạn có giá trị cao hơn.
Hội thảo đặt đổi mới vào trọng tâm
Hội thảo “Chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo ngành dệt may: Từ dữ liệu sản xuất đến năng lực cạnh tranh toàn cầu” vừa diễn ra tại Hà Nội, trong khuôn khổ triển lãm HanoiTex & HanoiFabric 2026. Các nội dung thảo luận trải rộng từ nền tảng dữ liệu sản xuất và ứng dụng khoa học công nghệ đến yêu cầu kỹ thuật của Hộ chiếu Sản phẩm Số trong thị trường EU, triển vọng AI và ứng dụng AI trong kinh doanh thời trang trên thương mại điện tử. Đây là hướng tiếp cận đúng: chuyển đổi số dệt may phải gắn với những yêu cầu cụ thể của thị trường và năng lực thực thi tại doanh nghiệp, chứ không chỉ là khẩu hiệu đầu tư. Khi dữ liệu được dùng để ra quyết định và AI hỗ trợ sản xuất, bán hàng, doanh nghiệp có thêm cơ sở để giảm chi phí, thích ứng nhanh và nâng vị trí trong chuỗi cung ứng dệt may toàn cầu. Kết luận rất rõ: lợi thế cạnh tranh tiếp theo sẽ thuộc về những đơn vị biết kết nối dữ liệu, chọn đúng điểm nghẽn để đổi mới và biến công nghệ thành giá trị khách hàng có thể nhận thấy.
