APEC là bước đệm, không phải đích đến
Phú Quốc trung tâm hội nghị là định hướng phát triển hòn đảo thành điểm đến có đủ hạ tầng, dịch vụ và năng lực quản trị để tổ chức thường xuyên các sự kiện quốc tế quy mô lớn, thay vì chỉ đón khách nghỉ dưỡng. Ngày 25.10, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cùng đoàn công tác Trung ương kiểm tra các dự án phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang. Thông điệp chiến lược đáng chú ý là sự kiện chỉ kéo dài vài ngày, còn những công trình và năng lực vận hành phải tạo giá trị lâu dài. Chủ tịch Quốc hội đề nghị sau APEC, Phú Quốc trở thành trung tâm hội nghị quốc tế của Việt Nam. Mục tiêu xa hơn là đưa đảo vào nhóm điểm đến tổ chức sự kiện tầm cỡ thế giới, đủ sức cạnh tranh với Singapore. Đây là cơ hội để Phú Quốc mở rộng vai trò trong thị trường MICE khu vực, nhưng cũng đòi hỏi chất lượng vận hành tương xứng với tham vọng.
Học Singapore bằng cách chọn đúng điều cần học
Đề xuất nghiên cứu mô hình Singapore không nên bị hiểu thành việc sao chép nguyên trạng một đô thị-quốc gia có điều kiện rất khác. Chủ tịch Quốc hội gợi ý tham khảo cách Singapore quy hoạch, bảo vệ môi trường, tổ chức giao thông, ứng dụng chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo trong quản trị đô thị; riêng hàng không, sân bay Changi là kinh nghiệm đáng xem xét để nâng chất lượng phục vụ hành khách và các đoàn quốc tế. Giá trị cốt lõi nằm ở sự liền mạch: hành khách đi từ sân bay đến nơi lưu trú, trung tâm hội nghị và các hoạt động bên lề thuận tiện, có thông tin rõ ràng và dịch vụ nhất quán. Phú Quốc rộng gần 590 km², có lợi thế cảnh quan, lưu trú và kết nối hàng không, nhưng quy mô địa lý cũng khiến kết nối nội đảo trở thành bài toán khó. Vì vậy, mô hình Singapore cần được chuyển hóa thành tiêu chuẩn phục vụ phù hợp với sức tải và môi trường của đảo.
Hạ tầng tăng tốc, nhưng tiến độ còn là phép thử
Phú Quốc đang đẩy nhanh đầu tư sân bay, giao thông và công trình sự kiện để biến định hướng thành năng lực thực tế. Đường cất hạ cánh số 2 dài 3.300 m đã hoàn thành; nhà ga T2 và nhà ga VIP đang được hoàn thiện, còn Trung tâm tổ chức Hội nghị APEC đạt gần 80% khối lượng. Tuy nhiên, tiến độ không đồng đều: tuyến tàu điện đô thị đoạn 1 mới đạt khoảng 31% so với kế hoạch trên 50%; ĐT.975 đạt 57,6% so với kế hoạch 85,8%; Đại lộ APEC chậm 117 ngày, còn dự án kè và san lấp 57 ha đạt 55% dù đã dùng khoảng 84% thời gian. Tuyến LRT dài 17,59 km đã lắp gần 10 km đường ray, dự kiến vận hành thử trong tháng 6.2027; ĐT.975 mở rộng lên 10 làn và Đại lộ APEC đặt mục tiêu xong trước 30.4.2027. Các công trình phải hoàn thành chậm nhất ngày 30.6.2027, không lùi mốc, không hạ chuẩn và không để sai phạm.
Di sản sau hội nghị phải hiện diện trong đời sống thường ngày
Một trung tâm hội nghị không thể chỉ được đánh giá qua nhà ga mới hay một công trình biểu tượng. Thành công còn nằm ở việc người dân và du khách đi lại thuận tiện hơn, môi trường sạch hơn, dịch vụ đáng tin cậy hơn và cơ hội việc làm được duy trì sau khi đoàn đại biểu rời đảo. Vì thế, yêu cầu tham khảo Changi cần hướng đến trải nghiệm thực tế của hành khách, không chỉ nghi thức đón tiếp cấp cao. Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý Phú Quốc phải quan tâm nhà ở xã hội, chỉnh trang cảnh quan, vệ sinh môi trường và ý thức cộng đồng để xây dựng hình ảnh xanh, sạch, đẹp. Đây không phải phần việc phụ bên cạnh các dự án lớn: đó là nền tảng để cư dân cùng hưởng lợi và để khách quốc tế muốn quay lại. Phú Quốc có thể tiến gần mục tiêu trung tâm hội nghị tầm cỡ thế giới, nhưng chỉ khi hạ tầng được hoàn thành đúng hạn và được quản lý tốt sau APEC. Đích đến là năng lực tổ chức sự kiện bền vững, không phải một kỳ hội nghị thành công đơn lẻ.
