APEC là khởi đầu, không phải đích đến
Trung tâm hội nghị quốc tế là điểm đến có đủ không gian tổ chức sự kiện quy mô lớn, năng lực kết nối và dịch vụ đồng bộ để đón các đoàn khách, doanh nghiệp và tổ chức quốc tế quanh năm. Với Phú Quốc, đây không nên chỉ là một danh xưng gắn với APEC, mà phải là mục tiêu phát triển được đo bằng khả năng tổ chức sự kiện lâu dài. Ngày 25/10, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cùng đoàn công tác Trung ương kiểm tra các dự án phục vụ APEC 2027 tại đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang. Ông nhấn mạnh sự kiện không chỉ phục vụ hội nghị trong vài ngày mà còn tạo cơ hội xây dựng nền tảng hạ tầng, dịch vụ và quản trị đô thị có giá trị lâu dài. Đó là cách nhìn đúng: thành công không nằm ở vài ngày đón tiếp trọng thể, mà ở việc những công trình ấy còn hữu ích sau khi khách rời đảo. Phú Quốc có diện tích tự nhiên gần 590 km², lợi thế cảnh quan, lưu trú và kết nối hàng không quốc tế. Nhưng quy mô và sức hút du lịch chưa tự động biến nơi đây thành điểm đến MICE. APEC chỉ tạo bàn đạp; năng lực vận hành và chất lượng sống mới quyết định liệu các sự kiện có quay lại hay không.
Học Singapore ở cách vận hành, không ở hình thức
Đề nghị nghiên cứu mô hình Singapore có ý nghĩa nhất khi được hiểu là học cách phối hợp quy hoạch, giao thông, bảo vệ môi trường, chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào quản trị đô thị. Với hàng không, sân bay Changi là kinh nghiệm tham khảo về vận hành và chất lượng dịch vụ, không phải khuôn mẫu để sao chép nguyên trạng. Phú Quốc cần chọn những giải pháp phù hợp với địa hình đảo, năng lực nhân lực và nhu cầu thực tế. Một nhà ga mới có thể gây ấn tượng, nhưng trải nghiệm hành khách còn phụ thuộc vào luồng di chuyển, thời gian xử lý, kết nối với nơi tổ chức sự kiện và khả năng xử lý khi chuyến bay dồn dập. Vì vậy, học sân bay Changi phải đi cùng xây dựng tiêu chuẩn phục vụ và cơ chế vận hành thống nhất, thay vì chỉ chú trọng kiến trúc hay thiết bị. Nếu chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo được dùng để điều phối giao thông, khai thác sân bay và quản lý đô thị, lợi ích sẽ không dừng ở đại biểu. Du khách, người lao động và cư dân cũng có thể được hưởng dịch vụ thuận tiện hơn. Đó mới là phép thử thực chất của mô hình Singapore tại Phú Quốc.
Hạ tầng Phú Quốc phải nối thành một hệ thống
Phú Quốc đang thúc đẩy đầu tư vào hàng không, giao thông và công trình phục vụ sự kiện quy mô lớn. Các dự án gồm Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc, mạng lưới giao thông kết nối, Trung tâm tổ chức Hội nghị APEC, nhà hát đa năng khoảng 4.000 chỗ cùng khách sạn và cơ sở lưu trú cao cấp. Trung tâm Hội nghị và Triển lãm APEC đã hoàn thành khoảng 98% phần kết cấu. Đây là nền tảng đáng kể, nhưng các hạng mục chỉ tạo thành lợi thế khi kết nối liền mạch. Tiến độ vẫn là cảnh báo. Tuyến tàu điện đô thị đoạn 1 đạt khoảng 31% khối lượng so với kế hoạch trên 50%; đường tỉnh ĐT.975 đạt 57,6% so với kế hoạch 85,8%; Đại lộ APEC chậm 117 ngày. Dự án kè và san lấp mặt bằng 57 ha đã dùng khoảng 84% thời gian nhưng mới đạt 55% khối lượng. Những con số này cho thấy rủi ro không chỉ là trễ công trình: một sân bay hiện đại vẫn khó phát huy tác dụng nếu giao thông trên đảo không đưa khách đến hội nghị đúng giờ. ĐT.975 được mở rộng lên 10 làn xe và Đại lộ APEC đặt mục tiêu hoàn thành trước ngày 30/4/2027; mốc hoàn thành các công trình chậm nhất là 30/6/2027. Giữ tiến độ là cần thiết, nhưng không thể đánh đổi an toàn và chất lượng.
Di sản sau hội nghị phải đến được với cư dân
Muốn trở thành trung tâm hội nghị quốc tế, Phú Quốc cần tạo ra lý do để sự kiện tiếp tục được tổ chức sau APEC 2027. Điều đó đòi hỏi không chỉ trung tâm hội nghị và triển lãm, mà còn không gian biểu diễn, nơi lưu trú, giao thông công cộng và dịch vụ hỗ trợ có thể hoạt động hiệu quả quanh năm. Các công trình phục vụ đại biểu chỉ thực sự có giá trị lâu dài nếu được khai thác cho du lịch hội nghị, triển lãm và sự kiện khác sau khi hội nghị kết thúc. Thước đo không nên chỉ là lượng khách quốc tế hay quy mô công trình. Nhà ở xã hội, cảnh quan được chỉnh trang, vệ sinh môi trường và ý thức cộng đồng cũng là phần của năng lực cạnh tranh điểm đến. Nếu cư dân phải gánh áp lực giao thông, môi trường và chi phí sinh hoạt mà ít được hưởng lợi, tham vọng hội nghị sẽ thiếu nền tảng xã hội. APEC tạo thời hạn để tăng tốc, nhưng di sản cần được tính từ hôm nay: các dự án phải đúng tiến độ, đạt chuẩn và phục vụ được nhiều nhóm người dùng. Phú Quốc chỉ có thể giữ vị thế sau sự kiện nếu hạ tầng hàng không, giao thông và dịch vụ tạo thành một hệ thống đáng tin cậy, thay vì những công trình riêng lẻ chờ đến kỳ hội nghị mới phát huy tác dụng.
