Dữ liệu chính xác là nền móng của quản lý thuế
Chuẩn hóa dữ liệu thuế là quá trình cập nhật, đối chiếu và làm rõ thông tin về người nộp thuế, tình trạng hoạt động và nghĩa vụ tài chính để cơ quan quản lý xác định đúng đối tượng, xử lý đúng việc và hỗ trợ đúng nơi. Đây không chỉ là chỉnh sửa hồ sơ hành chính: dữ liệu sai hoặc cũ có thể khiến doanh nghiệp khó hoàn tất thủ tục, còn cơ quan thuế khó theo dõi khoản nợ và rủi ro. Theo báo cáo 9 tháng năm 2026, Thuế TP.HCM rà soát doanh nghiệp không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký, chuẩn hóa dữ liệu người nộp thuế và triển khai biện pháp hạn chế việc lợi dụng thành lập, giải thể hoặc ngừng hoạt động để trốn nghĩa vụ thuế. Từ đầu năm 2026, cơ quan thuế cũng triển khai giải pháp tháo gỡ vướng mắc khi chấm dứt hiệu lực mã số thuế, gắn với cải cách thủ tục và nâng chất lượng phục vụ.
Thời điểm này có lý do rõ ràng: quản lý thuế ngày càng dựa vào dữ liệu điện tử, trong khi thay đổi địa chỉ hay ngừng kinh doanh mà không cập nhật có thể làm mờ tình trạng thực tế và nghĩa vụ tài chính. Trọng tâm còn gồm quản lý người nộp thuế ở trạng thái 03, 06 và chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh” theo chỉ đạo của Cục Thuế. Hướng đi này đáng ủng hộ, miễn là rà soát không biến thành mặc định nghi ngờ: doanh nghiệp vắng mặt tại địa chỉ đăng ký chưa tự động đồng nghĩa với trốn thuế; nguyên nhân và nghĩa vụ phải được xác minh trước khi xử lý.
Hỗ trợ chấm dứt hoạt động, siết quản lý nợ
Với doanh nghiệp muốn giải thể, điểm nghẽn thường nằm ở hồ sơ kê khai, quyết toán chưa hoàn tất, khoản nợ còn tồn tại hoặc thời gian dài không hoạt động khiến người đại diện không còn phối hợp. Trường hợp có nhiều đơn vị phụ thuộc ở các địa bàn khác nhau cũng cần thêm thời gian xác minh và đối chiếu. Cơ quan thuế đang hướng dẫn chuẩn bị hồ sơ, rà soát nghĩa vụ thuế doanh nghiệp còn tồn tại và thông báo nội dung cần bổ sung để giảm việc sửa đi sửa lại; đồng thời ứng dụng công nghệ và trao đổi dữ liệu với cơ quan đăng ký kinh doanh. Doanh nghiệp đã ngừng hoạt động, không còn doanh thu nhưng chưa hoàn tất giải thể vẫn được xác định nghĩa vụ dựa trên hồ sơ, dữ liệu quản lý và hướng dẫn thực hiện. Đây là hỗ trợ thiết thực, nhưng không xóa nghĩa vụ chưa hoàn thành.
Song song, quản lý nợ thuế được tăng cường bằng phân loại khoản nợ, xác định nguyên nhân và khả năng thu hồi, đôn đốc nợ phát sinh, rồi áp dụng cưỡng chế theo quy định với trường hợp chây ỳ, không chấp hành. Dữ liệu địa chỉ và tình trạng hoạt động đáng tin cậy giúp cơ quan thuế chọn đúng cách xử lý thay vì áp dụng một biện pháp cho mọi trường hợp. Cơ quan này cũng rà soát rủi ro hóa đơn, kê khai lỗ nhiều năm, tỷ suất lợi nhuận thấp bất thường và giao dịch liên kết có dấu hiệu chuyển giá. Doanh nghiệp tuân thủ được lợi từ môi trường cạnh tranh công bằng hơn; đổi lại, người nộp thuế cần chủ động cập nhật thông tin và giải quyết nghĩa vụ trước khi hồ sơ chấm dứt hoạt động bị đình trệ.
Mạo danh thông tin cá nhân: cần phối hợp, không đẩy rủi ro cho nạn nhân
Làm sạch dữ liệu cũng phải bảo vệ người bị ghi nhận sai. Cơ quan chức năng đã tiếp nhận phản ánh liên quan đến khoảng 4.000 cá nhân nghi bị mạo danh để thành lập doanh nghiệp. Một số người chỉ biết mình bị lợi dụng khi nhận thông báo nợ thuế hoặc quyết định tạm hoãn xuất cảnh, dù không trực tiếp đăng ký hay điều hành hoạt động kinh doanh. Tình huống này cho thấy một hồ sơ thuế có thể gây hệ quả đời sống nghiêm trọng nếu thông tin nhân thân không được kiểm chứng kịp thời. Thuế TP.HCM đang phối hợp xử lý phản ánh về việc sử dụng trái phép thông tin cá nhân để đăng ký doanh nghiệp, hộ kinh doanh.
Ngày 21/10/2026, Cục Thuế ban hành văn bản hướng dẫn giải quyết phản ánh của cá nhân bị mạo danh. Việc tiếp nhận, xác định và xử lý đăng ký kinh doanh giả mạo thuộc thẩm quyền cơ quan đăng ký kinh doanh; người nghi bị sử dụng trái phép thông tin được hướng dẫn liên hệ cơ quan này để đề nghị xem xét. Thuế TP.HCM công khai đường dây nóng trên các kênh chính thức và phối hợp với cơ quan đăng ký kinh doanh, Sở Tài chính; các khoản nợ hoặc quyết định cưỡng chế liên quan phải chờ kết quả xác minh và căn cứ pháp lý phù hợp. Cục Thuế đang nghiên cứu, báo cáo cấp có thẩm quyền về giải pháp tháo gỡ khó khăn cho người bị mạo danh. Giai đoạn tới cần duy trì cập nhật dữ liệu, phối hợp liên ngành và dùng thông tin để dự báo rủi ro.
Kết luận, chuẩn hóa dữ liệu thuế chỉ đạt mục tiêu khi đi cùng hai nguyên tắc: truy đúng nghĩa vụ và không quy kết sai người. Doanh nghiệp cần chủ động rà soát hồ sơ, còn cơ quan quản lý phải xác minh thận trọng, xử lý nợ có căn cứ và tạo lối giải quyết rõ ràng cho người bị mạo danh. Khi làm được cả hai, dữ liệu sạch vừa giúp chống thất thu, vừa giảm trở ngại cho người nộp thuế.
