Từ mục tiêu tăng trưởng xanh đến lợi ích tại nhà máy
Tiết kiệm năng lượng trong công nghiệp là việc giảm mức tiêu thụ năng lượng cần thiết cho sản xuất bằng cách cải thiện vận hành, thiết bị và quy trình, qua đó hạ chi phí và hạn chế phát thải. Đây không còn là việc phụ của doanh nghiệp sản xuất: trong bối cảnh năng lượng biến động và yêu cầu môi trường thắt chặt, hiệu quả năng lượng tác động trực tiếp đến sức cạnh tranh. Ngày 28/10, tại Hưng Yên, Bộ Công Thương tổ chức hội thảo về sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả như một giải pháp thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển bền vững. Thông điệp đáng chú ý là chính sách phải dẫn tới thay đổi trong nhà máy, chứ không dừng ở cam kết. Với doanh nghiệp, lợi ích trước mắt là giảm chi phí sản xuất; về lâu dài, cải thiện sử dụng năng lượng giúp giảm phát thải và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.
Chính sách cần được chuyển thành cải tiến đo đếm được
Các hội thảo tại Tây Ninh và Hưng Yên cho thấy Bộ Công Thương đang tìm cách đưa chủ trương sử dụng năng lượng hiệu quả tới gần hoạt động doanh nghiệp hơn. Trong khuôn khổ Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2019–2030, cơ quan quản lý phối hợp với địa phương, hiệp hội và doanh nghiệp để cập nhật chính sách, chia sẻ giải pháp công nghệ, tài chính và kinh nghiệm thực hiện. Cách tiếp cận này đúng hướng, nhưng kết quả sẽ phụ thuộc vào việc doanh nghiệp có thể nhận diện cơ hội cải thiện cụ thể hay không. Như Phó Cục trưởng Cục Năng lượng – Dầu khí Đặng Hải Dũng nhấn mạnh, việc nâng hiệu quả cần bắt đầu từ số liệu tiêu thụ năng lượng, cách vận hành thiết bị và từng cơ hội tại nhà máy, khu công nghiệp. Đó là nền tảng để biến mục tiêu tiết kiệm thành kết quả có thể theo dõi.
Sức ép thương mại khiến việc trì hoãn càng rủi ro. Từ năm 2026, Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của Liên minh châu Âu áp dụng chính thức với một số nhóm hàng, gồm sắt thép, nhôm, xi măng, phân bón, điện và hydro. Doanh nghiệp sản xuất vì vậy cần quan tâm không chỉ lượng năng lượng tiêu thụ mà cả dữ liệu và khả năng chứng minh tiến bộ. Hiệu quả năng lượng không phải giải pháp duy nhất cho chuyển đổi xanh, nhưng là phần việc thiết thực mà nhiều nhà máy có thể bắt đầu từ chính hoạt động hiện có.
Cộng đồng kết nối giải pháp với nhu cầu thực tế
Cộng đồng Hiệu quả năng lượng Việt Nam được thiết kế làm cầu nối giữa doanh nghiệp cần cải thiện sử dụng năng lượng với nhà cung cấp công nghệ, đơn vị tư vấn và tổ chức tài chính. Trong năm 2026, mục tiêu là tạo 1.000 lượt kết nối; đến hội thảo tại Hưng Yên, cộng đồng đã ghi nhận khoảng 850 lượt. Con số này cho thấy nhu cầu tìm kiếm giải pháp đã hình thành, nhưng giá trị cuối cùng không nằm ở số cuộc gặp. Kết nối chỉ đáng kể khi dẫn tới phương án phù hợp với điều kiện vận hành và khả năng đầu tư của từng cơ sở. Các phiên hỏi đáp, tư vấn trực tiếp về công nghệ và tài chính giúp doanh nghiệp trao đổi với chuyên gia, so sánh lựa chọn và thúc đẩy hợp tác. Cộng đồng cũng cung cấp dữ liệu, tài liệu đào tạo và hướng dẫn kỹ thuật để hỗ trợ việc áp dụng hiệu quả năng lượng.
Chương trình dự kiến tiếp tục bằng chuỗi 10 hội thảo chuyên đề tại ba miền trong năm 2026, nhằm mở rộng hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm và thúc đẩy giải pháp tiết kiệm năng lượng. Theo kế hoạch được nêu tại các hội thảo, hoạt động kết nối sẽ tiếp tục tại Đồng Nai vào trung tuần tháng 10 và Nghệ An vào trung tuần tháng 11/2026. Với năng lượng công nghiệp, bước đi cần thiết sau mỗi hội thảo là chuyển trao đổi thành kiểm toán, điều chỉnh quy trình hoặc dự án cụ thể. Chính sách mở đường, nhưng doanh nghiệp phải có dữ liệu và hành động để thu được lợi ích.
